با درود و احترام،
سوال شما بسیار دقیق و حقوقی است و به یکی از پیچیده‌ترین جنبه‌های صلح عمری، به خصوص زمانی که اسناد رسمی و ثبتی در میان نیستند، اشاره دارد. پاسخ‌ها را به تفکیک و با توجه به جزئیات جدیدی که فرمودید (عادی بودن اسناد) عرض می‌کنم.
۱. راه حل جلوگیری از تلف یا انتقال مال توسط مصالح چیست؟
مشکل اصلی شما در حال حاضر، "تحریر ترکه" نیست، بلکه "عادی بودن اسناد صلح" است. وقتی سند صلح رسمی و ثبت شده نیست، از نظر قانونی در برابر اشخاص ثالث (مانند یک خریدار جدید) اعتبار کاملی ندارد و این دقیقا همان نقطه‌ای است که آن ورثه می‌تواند از آن سوءاستفاده کند.
راه حل قطعی و فوری شما برای جلوگیری از این خطر، انجام اقدامات زیر است:
الف) طرح دعوای اصلی: "تایید و تنفیذ صلحنامه عادی"
شما به عنوان یکی از وراث متصالح متوفی، باید فورا دادخواستی با عنوان "تایید و تنفیذ صلحنامه عادی مورخ ... و الزام خوانده به تنظیم سند رسمی" به طرفیت مصالح (و در صورت لزوم سایر وراث) در دادگاه حقوقی محل وقوع ملک مطرح کنید.
هدف از این دعوا این است که دادگاه، صحت و اعتبار همان صلحنامه دست‌نویس را رسما تایید کند و به آن قدرت سند رسمی ببخشد.
ب) درخواست دستور موقت (مهم‌ترین اقدام شما):
همزمان با طرح دعوای اصلی فوق، یا حتی قبل از آن، باید دادخواست "صدور دستور موقت مبنی بر منع نقل و انتقال پلاک ثبتی ملک" را به دادگاه ارائه دهید.
با این درخواست، از قاضی می‌خواهید تا زمانی که تکلیف صحت صلحنامه مشخص نشده، به اداره ثبت اسناد دستور دهد که هرگونه معامله، فروش، رهن یا انتقال این ملک را متوقف کند. این دستور موقت، ملک را عملا "قفل" می‌کند و بهترین راه برای جلوگیری از تلف شدن مال است. برای صدور دستور موقت، معمولا دادگاه از شما تامینی (مثل وجه نقد یا ضمانت‌نامه) دریافت می‌کند تا اگر در نهایت دعوای اصلی شما رد شد، خسارت طرف مقابل جبران شود.
به طور خلاصه: نگرانی شما از تلف مال کاملا به‌جاست و تنها راه جلوگیری از آن، اقدام قضایی فوری از طریق "دعوای تنفیذ صلحنامه" و گرفتن "دستور موقت" است.
۲. چرا دادگاه درخواست تحریر ترکه را پذیرفت و هزینه کارشناسی گرفت؟
این موضوع دلایل متعددی می‌تواند داشته باشد:
۱. بررسی شکلی در مرحله اول: دفاتر دادگاه در زمان ثبت دادخواست، بیشتر به کامل بودن مدارک و پرداخت هزینه‌ها (بررسی شکلی) توجه می‌کنند و وارد ماهیت پیچیده دعوا (بررسی ماهوی) نمی‌شوند. بنابراین، صرفا چون شما درخواست داده و هزینه را پرداخت کرده‌اید، دادخواست ثبت و به مرحله بعد (ارجاع به کارشناس) رفته است.
۲. عدم مخالفت طرف مقابل: ممکن است هنوز فرصت دفاع برای طرف مقابل (سایر وراث یا مصالح) پیش نیامده باشد تا به موضوع ایراد بگیرند و دادگاه را متوجه کنند که این مال هنوز به صورت کامل به ترکه اضافه نشده است.
۳. تصمیم قاضی برای روشن شدن وضعیت: قاضی ممکن است برای اینکه تصویر کاملی از اموال به دست آورد، دستور کارشناسی را صادر کرده باشد، حتی اگر در نهایت رای به عدم امکان تحریر ترکه در این مقطع بدهد. پرداخت هزینه کارشناسی توسط شما، تضمینی برای صدور رای به نفع شما نیست.
نکته مهم: حتی اگر تحریر ترکه انجام شود، این اقدام صرفا لیست‌برداری از اموال است و به خودی خود مانع از فروش یا انتقال ملک توسط مصالح (که هنوز حق انتفاع و طبق شروطی حق فسخ دارد) نمی‌شود. بنابراین، تحریر ترکه راه حل مشکل شما نیست
