با سلام و احترام،
موضوعاتی که مطرح کرده‌اید، از جمله مسائل رایج در دعاوی خانواده هستند و خوشبختانه راه‌های قانونی برای دفاع از حقوق شما وجود دارد. وضعیت مالی شما (عدم اشتغال، مسدودی حساب، عدم وجود ملک و وسیله) دلایل موثری برای اثبات "اعسار" (ناتوانی در پرداخت) هستند که می‌توانید در دادگاه به آنها استناد کنید.
برای روز دادگاه و اقدامات مربوطه، نکات زیر را در نظر داشته باشید:
۱. مدارکی که باید برای دادگاه ارائه کنید:
هدف اصلی شما در دادگاه نفقه و مهریه، اثبات عدم توانایی مالی (اعسار) برای پرداخت یکجای مهریه و همچنین ناتوانی در پرداخت نفقه حال حاضر است. مدارک شما باید این ادعا را پشتیبانی کنند:
* مدارک شناسایی:
اصل و کپی شناسنامه و کارت ملی شما.
کپی عقدنامه و طلاق‌نامه (در صورت صدور).
* مدارک مربوط به عدم درآمد و اشتغال:
گواهی عدم سابقه بیمه: از سازمان تامین اجتماعی (برای اثبات اینکه شاغل نیستید و بیمه‌ای برای شما رد نمی‌شود). می‌توانید به شعبه تامین اجتماعی محل زندگی خود مراجعه کرده و درخواست "گواهی عدم سابقه بیمه" (یا "گواهی ریز سوابق بیمه") برای یک دوره زمانی مشخص را بدهید.
گردش حساب بانکی (برای چند ماه اخیر): حتی اگر حساب شما مسدود است، گردش حساب نشان می‌دهد که درآمدی به حساب شما واریز نشده است.
استشهاد محلی: (که در ادامه توضیح داده می‌شود) برای گواهی افراد مطلع از بیکاری یا عدم درآمد شما.
* مدارک مربوط به عدم مال و دارایی:
استعلامات از ادارات ثبت: معمولا دادگاه خودش نامه‌ای برای استعلام از اداره ثبت اسناد و املاک کشور (جهت عدم مالکیت ملک)، اداره راهنمایی و رانندگی (جهت عدم مالکیت خودرو) و سازمان بورس (جهت عدم مالکیت سهام) صادر می‌کند. شما باید در جلسه دادگاه از قاضی بخواهید که این استعلامات را جهت احراز عدم دارایی شما صادر کند.
استشهاد محلی: (که در ادامه توضیح داده می‌شود) برای گواهی افراد مطلع از عدم مالکیت وسایل و زندگی شما در منزل پدری.
* مدارک مربوط به مسدودی حساب و بدهی‌ها:
گواهی مسدودی حساب از بانک: این گواهی (که در ادامه توضیح داده می‌شود) وضعیت مسدودی حساب شما را تایید می‌کند.
مدارک مربوط به بدهی‌ها: هرگونه برگشت چک، فیش‌های مربوط به وام‌های پرداخت نشده یا اخطاریه‌های بانک‌ها و موسسات مالی که نشان‌دهنده بدهی‌های شما هستند.
۲. در خصوص گواهی مسدودی حساب از بانک:
* بله، بانک موظف است این برگه را به شما بدهد. شما باید به شعبه بانکی که حساب شما در آن مسدود است، مراجعه کنید و درخواست "گواهی وضعیت حساب" یا "گواهی مسدودی حساب" را بدهید.
* توضیح دهید که این گواهی را برای ارائه به دادگاه (پرونده اعسار/مالی) نیاز دارید. بانک‌ها معمولا در قبال دریافت هزینه اندکی، این گواهی را صادر می‌کنند که شامل وضعیت حساب، تاریخ مسدودی، و در صورت نیاز، گردش حساب شما در یک دوره زمانی مشخص است.
* این مدرک بسیار مهم است و به شما کمک می‌کند تا استدلال خود را در مورد عدم دسترسی به منابع مالی تقویت کنید.
۳. نحوه تهیه استشهاد محلی (شهادتنامه):
استشهاد محلی، گواهی کتبی چند نفر از افراد مطلع (همسایگان، اقوام نزدیک، دوستان مورد اعتماد) است که وضعیت مالی و زندگی شما را تایید می‌کنند.
* محتوای استشهاد:
در یک برگه، عنوانی مانند "استشهادنامه مالی" یا "شهادتنامه عدم تمکن مالی" قید کنید.
در متن استشهاد، قید کنید که اینجانبان امضاکنندگان ذیل، با مشخصات کامل (نام، نام خانوادگی، شماره ملی، آدرس) شهادت می‌دهیم که آقای/خانم [نام و نام خانوادگی شما]، فرزند [نام پدر شما]، به شماره ملی [شماره ملی شما]، در حال حاضر [وضعیت خود را ذکر کنید، مثلا: بیکار بوده و هیچ‌گونه درآمد مستمری ندارد] و [وضعیت دارایی خود را ذکر کنید، مثلا: فاقد هرگونه ملک، وسیله نقلیه و دارایی قابل توجه دیگری است] و [وضعیت محل سکونت خود را ذکر کنید، مثلا: در منزل پدری خود سکونت دارد].
در انتها، امضا و اثر انگشت شهود را بگیرید.
* تعداد شهود: حداقل دو نفر، اما بهتر است سه تا چهار نفر باشند.
* اعتبار شهود: شهود باید عاقل، بالغ، مسلمان و مورد اعتماد (به اصطلاح حقوقی: عادل) باشند. آنها باید واقعا از وضعیت مالی شما مطلع باشند.
* تصدیق استشهاد:
بهترین حالت این است که استشهادنامه را به دفترخانه اسناد رسمی ببرید تا امضای شهود را تصدیق کنند. این کار به استشهاد شما اعتبار قضایی بیشتری می‌دهد.
اگر این امکان وجود نداشت، می‌توانید آن را به همراه شهود در دادگاه ارائه دهید تا قاضی در صورت لزوم از شهود تحقیقات محلی یا شهادت حضوری بگیرد.
نکات بسیار مهم برای دادگاه‌های نفقه و مهریه:
۱. اعسار از پرداخت مهریه:
برای مهریه، شما باید یک دادخواست جداگانه "اعسار از پرداخت مهریه" به دادگاه خانواده ارائه دهید. این دادخواست می‌تواند به محض دریافت ابلاغیه مهریه یا حتی پیش از آن (پاسخ به دعوای مطالبه مهریه) تقدیم شود.
در این پرونده اعسار، علاوه بر ارائه مدارکی که ذکر شد، باید دو نفر شاهد نیز به دادگاه معرفی کنید که بتوانند در جلسه دادگاه به نفع شما شهادت دهند و قاضی از آنها در مورد وضعیت مالی شما سوال خواهد کرد.
در صورت اثبات اعسار، دادگاه حکم به تقسیط مهریه می‌دهد و شما را ملزم به پرداخت مهریه به صورت پیش‌قسط و اقساط ماهانه خواهد کرد.
۲. نفقه:
برای نفقه، دادگاه توانایی مالی شما را در حال حاضر بررسی می‌کند. شما باید بتوانید اثبات کنید که در حال حاضر درآمدی برای پرداخت نفقه ندارید. همان مدارک اعسار که برای مهریه ارائه می‌دهید، در پرونده نفقه نیز قابل استفاده است.
اگر نفقه قبلی (معوقه) از شما خواسته شده، آن هم بسته به اثبات اعسار می‌تواند مشمول شرایطی شود، اما نفقه حال حاضر (آینده) به توانایی مالی فعلی شما گره خورده است.
۳. حضور در دادگاه:
در هر دو جلسه دادگاه حتما حاضر شوید.
با آرامش و احترام، وضعیت مالی خود را به قاضی توضیح دهید و مدارک خود را ارائه کنید.
تاکید کنید که هیچ‌گونه درآمد یا دارایی ندارید و حتی حساب بانکی شما مسدود است.
