سلام
با توجه به توضیحات شما، وضعیت حقوقی پیچیده‌ای ایجاد شده است، اما چون بدهی پرداخت شده و مدارک پرداخت را در اختیار دارید، هنوز راه‌های قانونی برای بازپس‌گیری ملک وجود دارد. در نظام حقوقی ایران، اگر ثابت شود که قرارداد نه برای «بیع» (خرید و فروش) بلکه برای «تضمین» بوده، می‌توان امیدوار بود.
در ادامه، چند راهکار حقوقی که معمولا در این پرونده‌ها استفاده میشود، آورده شده است:
۱. دادخواست «اثبات ماهیت وثیقه‌ای قرارداد» و «ابطال سند»
بسیاری از محاکم اکنون این موضوع را می‌پذیرند که اگر مبایعه‌نامه‌ای فاقد رد و بدل شدن ثمن (پول) باشد و در راستای ضمانت تنظیم شده باشد، «قصد واقعی» بر فروش وجود نداشته است. طبق ماده ۱۹۱ قانون مدنی، عقد محقق میشود به قصد انشا؛ اگر شما ثابت کنید قصدتان نه فروش، بلکه ضمانت بوده، عقد بیع باطل است.
نکته مهم: شما باید دادخواستی تحت عنوان «اثبات وقوع عقد رهن یا وثیقه بودن مبایعه‌نامه» و به تبع آن «ابطال مبایعه‌نامه و ابطال سند رسمی» بدهید.
۲. استفاده از مدرک «پرداخت بدهی» (مهم‌ترین ابزار شما)
از آنجا که شما فرمودید بدهی برادرتان پرداخت شده، این بهترین دلیل برای اثبات این است که ملک بابت ضمانت بوده است.
اگر طلبکار مدعی است ملک را خریده، باید بگوید پول آن را چگونه پرداخت کرده است؟
شما باید در دادگاه استدلال کنید که: «اگر این یک معامله واقعی بوده، چرا همزمان با پرداخت بدهی اصلی، طلبکار همچنان ملک را مسترد نکرده است؟» این موضوع نشان‌دهنده «دارا شدن بلاجهت» (استفاده نامشروع) توسط طلبکار است.
۳. اعاده دادرسی (اگر حکم قطعی صادر شده است)
اگر در پرونده‌های قبلی شکست خورده‌اید و حکم قطعی شده، تنها راه باز کردن دوباره پرونده، «اعاده دادرسی» (موضوع ماده ۴۲۶ قانون آیین دادرسی مدنی) است.
اگر مدارک پرداخت بدهی را «بعد» از صدور حکم به دست آورده‌اید، می‌توانید به استناد «کشف اسناد جدید» درخواست اعاده دادرسی بدهید.
۴. دادخواست «استرداد مال» یا «مطالبه ثمن» (راهکار جایگزین)
اگر به هر دلیلی دادگاه ابطال سند را نپذیرد (که با توجه به سفیدامضا بودن سخت است)، راه دیگر این است که:
اگر او مدعی است ملک را خریده، باید «ثمن معامله» (قیمت روز ملک یا قیمتی که در مبایعه‌نامه نوشته شده) را به شما بپردازد. از آنجا که هیچ پولی رد و بدل نشده، شما می‌توانید دادخواست «مطالبه ثمن معامله» را بدهید. این فشار مالی معمولا باعث میشود طرف مقابل حاضر به صلح و بازگرداندن ملک شود.
۵. شکایت کیفری مجدد؟
فرمودید شکایت سفیدامضا به دلیل مرور زمان یا تاخیر رد شده است. اما اگر بتوانید ثابت کنید که او از سند سفیدامضا «استفاده سوء» کرده و با وجود تسویه حساب، ملک را به نام زده، ممکن است تحت عنوان «خیانت در امانت» (اگر عنصر امانت ثابت شود) قابل پیگیری باشد. هرچند راهکار حقوقی (ابطال سند) در مورد شما اولویت دارد.
