با توجه به شرایط پرونده شما، دفاع در برابر دعوای خواهر (بازمانده ورثه اناث) مبتنی بر اثبات این نکته است که صلح‌نامه عادی سال ۱۳۴۳ با حضور و رضایت همه ورثه (از جمله مادر ایشان) منعقد شده است. در این شرایط باید میان دو سند تمایز قائل شوید:
۱. مبنا و سابقه مالکیت: سند رسمی سال ۱۳۵۲ به نام پدربزرگتان، سند مالکیت اصلی است و مالکیت مورث را در آن تاریخ محرز می‌کند.
۲. تقسیم و انتقال: صلح‌نامه‌های عادی سال ۱۳۴۳ قراردادهای حقوقی بین ورثه است که نحوه تقسیم اراضی را مشخص می‌کند. دادگاه باید تشخیص دهد که آیا این قراردادها معتبر و نافذ هستند یا خیر.
برای اثبات اعتبار این صلح‌نامه‌ها و رد ادعای خواهر، بر چند محور تمرکز کنید:
۱. توجه به مرور زمان (اهمیت کلیدی)
اولین و مهم‌ترین ایراد شما باید انقضای مدت قانونی اعتراض به تقسیم‌نامه (مرور زمان) باشد. دادخواست خواهر برای تقسیم مجدد ترکه، در واقع به معنای زیر سوال بردن صلح‌نامه‌ای است که حدود ۸۰ سال پیش منعقد شده است. میتوانید استدلال کنید که با توجه به گذشت بیش از چند دهه، حق اعتراض به آن تقسیم‌نامه ساقط شده است و دادگاه باید قرار رد دعوا را صادر کند.
۲. اثبات رضایت و حضور ورثه در زمان صلح (راهکارهای عملی)
از آنجا که در دفترخانه مدرکی پیدا نشده، باید از ادله جایگزین استفاده کنید. دادگاه‌های ایران برای اثبات امور مدنی، به غیر از اسناد رسمی، به شهادت شهود و اقرار نیز ترتیب اثر می‌دهند.
گام اول: استعلام از ادارات ثبت و کشاورزی
تنها به دفترخانه اکتفا نکنید. استعلامات زیر را از دادگاه بخواهید:
· اداره ثبت اسناد و املاک محل: استعلام کنید که آیا در پرونده ثبتی آن اراضی (مربوط به سند ۱۳۵۲) اشاره‌ای به این صلح‌نامه‌ها یا حضور وراث شده است یا خیر.
· وزارت جهاد کشاورزی (اداره اسبق وزارت کشاورزی): صلح با وزارت کشاورزی بوده است. این وزارتخانه باید صورتجلسات و پرونده‌های مربوط به آن سنوات را بایگانی کرده باشد. درخواست تحقیق از آن مرجع بدهید.
گام دوم: استفاده از شهادت شهود
از افرادی که در آن زمان در جریان بوده اند (مانند معتمدین محل، خوانین، یا همسایگان قدیمی که در قید حیات هستند) بخواهید شهادت دهند که در آن سال‌ها، زمین‌ها بین ورثه ذکور تقسیم شده بود و هیچ کس (از جمله مادر خواهر شاکی) اعتراضی نداشته است. قانون مدنی، شهادت شهود را برای اثبات دعاوی مالی تا سقف معینی معتبر می‌داند.
گام سوم: قاعده ید (تصرف طولانی)
شما و سایر وراث به مدت بیش از ۸۰ سال در آن اراضی تصرف مالکانه داشته‌اید (کشت کرده، مالیات داده‌اید، ساخت و ساز کرده‌اید و...). این تصرف طولانی یک دلیل محکم بر مالکیت شما و صحت تقسیم اولیه است. طبق قانون، "ید" دلیل مالکیت است. خواهر شاکی باید ثابت کند که چرا بعد از ۸۰ سال سکوت، امروز اعتراض کرده است.
۳. تنظیم دادخواست و لایحه دفاعیه
در مقام دفاع، دادخواستی با خواسته‌ی "مطالبه خسارت ناشی از دعوای واهی" یا "الزام به تنظیم سند رسمی صلح" (به عنوان دعوای متقابل) تنظیم نکنید. دفاع شما باید به صورت لایحه باشد.
در لایحه دفاعیه خود (خطاب به دادگاه) این موارد را قید کنید:
· ایراد مرور زمان: با توجه به ماده ۱۰۶ قانون مدنی در مورد مرور زمان (با استناد به قانون حاکم در آن زمان یا قانون فعلی با توجه به گذشت دهه‌ها)، دعوای خواهر مسموع نیست.
· صحت صلح‌نامه: صلح‌نامه عادی سال ۱۳۴۳ به دلیل اینکه با رضایت و حضور کلیه ورثه (از جمله مادر شاکی) تنظیم شده، معتبر و نافذ است.
· سوء نیت خواهر: خواهر شاکی سال‌ها ساکت بوده و اکنون با استناد به سند مورث (۱۳۵۲) درخواست تقسیم مجدد می‌دهد، در حالی که خود و مادرش از تقسیم اولیه مطلع بوده و آن را پذیرفته بودند.
· درخواست تحقیق محلی: از دادگاه بخواهید از طریق شورای حل اختلاف یا مراجع انتظامی، از اهالی محل درباره نحوه تصرفات و تقسیمات قدیمی تحقیق به عمل آید.
خلاصه استراتژی دفاع
۱. اثبات نبودن خواهر در لیست وراث بهره‌بردار: سعی کنید اثبات کنید در سوابق وزارت کشاورزی و منابع طبیعی، تمامی بهره‌برداران و مالکان فقط ورثه ذکور معرفی شده‌اند.
۲. تملک و تصرفات طولانی (کاداستر): اگر زمین‌ها در برنامه کاداستر (حدنگاری) به نام ورثه ذکور ثبت شده باشد، این یک مدرک بسیار قوی علیه دعوای خواهر است.
۳. عدم جابجایی سهم: خواهر باید اثبات کند که سهم مادرش در آن تقسیم‌نامه رعایت نشده است. اثبات این ادعا بعد از ۸۰ سال تقریبا غیرممکن است، مگر اینکه سندی دال بر اعتراض ایشان در آن سال‌ها وجود داشته باشد.
توصیه می‌شود با یک وکیل مجرب در دعاوی ثبتی و اراضی مشورت کنید تا با بررسی دقیق اسناد موجود، قویترین مستندات (از جمله مفاد قانون ثبت اسناد و املاک که اعتبار سند رسمی را تایید می‌کند) را در لایحه خود بگنجانید.
