باسلام طبق ماده ۳۹۶ قانون مدنی ،خیار عیب
عیب نقصی است که از ارزش کالا یا انتفاع متعارف آن بکاهد خیارعیب حالتی است که یکی از طرفین بخاطر معیوب بودن یکی ازعوضین حق فسخ قرارداد یا گرفتن ارش را دارد درتفاوت عیب و نقص میتوان گفت که نقص به حالتی میگویند که جزئی ازمبیع تلف شود مانند شکستن چراغ اتومبیل ولی عیب به تغییر حالت جزئی ازمبیع گویند نه تلف آن یعنی چیزی ازمبیع کم نشده ولی مبیع معیوب شده است مثل فرورفتگی اتومبیل
خیار عیب اختصاصی به مبیع ندارد و درثمن نیزجاری است علاوه بر آن درعقود معوض جاری می شود خیار عیب حاوی هردواختیارارش گرفتن یعنی پس گرفتن تفاوت میان قیمت کالای سالم و معیوب که توسط کارشناس تعیین میشود یا فسخ کردن مورد معامله است یعنی پس دادن کالا به فروشنده و بازستاندن ثمن ازاو طبق ماده ۴۲۲ قانون مدنی که بیان داشته است اگر بعد ازمعامله ظاهر شود که مبیع معیوب بوده مشتری مختار است درقبول مبیع معیوب با اخذ ارش یا فسخ معامله
ماده ۴۲۷ قانون مدنی نیز در ارتباط با اخذ ارش بیان میدارد که
اگر در مورد ظهور عیب، مشتری اختیار ارش کند تفاوتی که باید به او داده شود به طریق ذیل معین می گردد
قیمت حقیقی مبیع در حال بی عیبی و قیمت حقیقی آن در حال معیوبی توسط اهل خبره معین می شوداگر قیمت آن در حال بی عیبی مساوی با قیمتی باشد که درزمان بیع بین طرفین مقررشده است تفاوت بین این قیمت و قیمت مبیع درحال معیوبی، مقدار ارش خواهد بودو اگر قیمت مبیع درحال بی عیبی کمتر یا زیادتر ازثمن معامله باشد نسبت بین قیمت مبیع درحال معیوبی و قیمت آن درحال بی عیبی معین شده و بایع باید ازثمن مقرر به همان نسبت نگاهداشته و بقیه را به
عنوان ارش به مشتری رد کند
برای اینکه عیب موثر در معامله باشد و خیار عیب ایجاد کند ،وجود دو شرط در آن ضروری است
۱پنهان باشد
ماده ۴۲۴ قانون مدنی بیان میدارد که عیب وقتی مخفی محسوب است که مشتری در زمان بیع عالم به آن نبوده است اعم از اینکه این عدم علم ناشی از آن باشد که عیب واقعا مستوربوده است یا اینکه ظاهر بوده ولی مشتری ملتفت آن نشده است
توضیح اینکه در زمان عقد باید عیب موجود باشد
پس آنچه درتحقق خیارعیب موثر واقع میشود ،علم و جهل خریدار است نه داوری عرف درنتیجه هرگاه خریدار ،در ازمایش و وارسی مبیع کاهلی کند و عیب اشکار آن را درنیابد می تواند برای فسخ بیع یا مطالبه ی ارش به همان عیب استناد کند
باید افزود علم و جهل فروشنده ی کالا ی معیوب در تحقق خیار عیب اثر ندارد پس اگر دربرابر ادعای خریدار ،فروشنده ادعا کند خود نیز از عیب موجود اگاه نبوده است ،دفاع فروشنده بر فرض اثبات نیزدردعوی اثرندارد وخریدارنا اگاه را ازخیارعیب محروم نمیکندالبته باید توجه داشت که اگاهی فروشنده ازعیب یا عدم اطلاع او حسن نیت دررابطه دو طرف موثر است
اگر فروشنده ی کالای معیوب ازعیب اگاه باشد ولی سکوت کند ،با وجود شرایطی ممکن است تدلیس شمرده شود و فروشنده را مسئول خسارات ناشی ازمصرف کالای معیوب کند یعنی چون فروشنده ازعیب اگاه بوده و می بایست به خریدار وجود عیب را اطلاع میداد،ولی با این وجود اطلاع نداده و خریدار با استفاده کردن از کالای معیوب دچار زیان شده است ،فروشنده مسئول خسارتهای وارده میباشد
۲- در زمان عقد موجود باشد
ماده ۴۲۳ قانون مدنی وجود عیب هنگام عقد را سبب ایجاد خیار میداندممکن است عیب کالا مدتها بعد ازمعامله ظاهر شود ،اما انچه به خریدار چنین مالی حق فسخ یا گرفتن ارش میدهد ،وجود عیب در زمان تراضی است ظهورعیب کاشف ازاختیار اوست و خود سهمی درایجاد خیار ندارد به همین جهت نیز پیش ازظهورعیب اشکار شدن عیب میتوان خیار راساقط کرد در صورتیکه عیب بعد ازعقد، ناشی از سبب پیش ازآن باشد مانند اینکه اسب فروخته شده ،در اثربیماری نهفته پیشین ،بعد ازعقد ازحرکت باز بماند باید عیب را سابق برعقد شمرده در واقع بیماری حیوان هرچند هنوزاثر خارجی پیدا نکرده باشد ،از عیوب است و ظهور آن بعد از عقد مانع از ایجاد خیار عیب نمیباشد
لذا با عنایت به مواد قانونی شما می توانید یا معامله را فسخ یا طبق کارشناسی ارش یا همان خسارت را از فروشنده مطالبه کنید
