مطالبه خسارت از پیمانکار و کارفرما در پروژه‌های عمرانی چگونه است؟

درود، بله حتما تمامی اشخاص دخیل مورد دعوی و در ستون خوانده قرار بگیرند

شما باید هم علیه شرکت پیمانکار و مدیران آن (به عنوان مباشر خسارت) و هم علیه اداره آب و فاضلاب (به عنوان کارفرما و مسئول نظارت) دادخواست جبران خسارت تقدیم کنید. اداره آبفا به دلیل کوتاهی در نظارت، مسئولیت تضامنی با پیمانکار دارد. برای موفقیت، نظریه کارشناسی و تامین دلیل انجام‌شده را به دادگاه ارائه دهید.

با سلام
به‌طور کلی، خوانده اصلی باید شرکت پیمانکار باشد؛ چون خسارت مستقیما ناشی از عملیات اجرایی و قصور آن است و شخص حقوقی مسئول جبران خسارت است. مواد ۳۲۸ و ۳۳۱ قانون مدنی و ماده ۱ قانون مسئولیت مدنی نیز مبنای مطالبه خسارت هستند.
مدیران شرکت را صرفا به دلیل مدیر بودن، لازم نیست طرف دعوا قرار دهید؛ مگر اینکه تقصیر یا اقدام شخصی آنان در ایجاد خسارت قابل انتساب باشد.
در مورد آبفا نیز صرف اینکه کارفرمای پیمانکار است، لزوما مسئول خسارت نیست؛ اما اگر در نظارت، دستور کار یا نحوه اجرای پروژه تقصیر مستقیمی داشته باشد، می‌توان مسئولیت آن را نیز مطرح کرد. بنابراین از نظر عملی، با توجه به وجود قرارداد پیمانکاری و تامین دلیل، طرح دعوا علیه پیمانکار و در صورت وجود قرائن تقصیر، آبفا نیز قابل بررسی است.

نیازی به طرح دعوا علیه مدیران شرکت نمی باشد لذا در اینخصوص هم پیمانکار و هم اداره آب و فاضلاب مسئول هستند و هر دو را طرف دعوا قرار بدهید.

بهترین استراتژی، طرح دعوی به صورت هم‌زمان علیه «پیمانکار» و «اداره آب و فاضلاب» است.

پیمانکار (خوانده ردیف اول): به عنوان عامل مستقیم ورود خسارت (مسبب اصلی)، مسئولیت مستقیم مدنی دارد (ماده ۱ قانون مسئولیت مدنی). بنابراین، دعوی اصلی شما باید متوجه این شرکت باشد.
اداره آب و فاضلاب (خوانده ردیف دوم): به عنوان «کارفرما»، اگرچه مسئولیت مستقیم عملیات اجرایی با پیمانکار است، اما از منظر حقوقی دو دلیل برای طرف دعوی قرار دادن اداره وجود دارد:
نظارت: کارفرما وظیفه نظارت بر عملکرد پیمانکار را دارد. در صورت وقوع خسارت، می‌توان ادعا کرد که اداره در انتخاب پیمانکار یا نظارت بر اجرای صحیح عملیات قصور کرده است.
تضمین حقوق شهروندان: در بسیاری از پرونده‌های پیمانکاری دولتی، اداره کارفرما برای فرار از مسئولیت، پیمانکار را مسئول می‌داند، اما در مراجع قضایی، طرف کردن اداره باعث می‌شود که در صورت عدم توانایی مالی پیمانکار یا طولانی شدن فرآیند اجرای حکم، شما اهرم فشار قوی‌تری (اداره دولتی) داشته باشید.

با توجه به اینکه منشا خسارت، عملیات اجرایی پیمانکار بوده، **دعوا را اصولا علیه شرکت پیمانکار** مطرح کنید؛ مدیران شرکت شخصا مسئول نیستند، مگر اینکه تقصیر یا دخالت مستقیم آنان در ایجاد خسارت اثبات شود. در خصوص اداره آب و فاضلاب نیز اگر قصور یا تقصیر مستقلی در ایجاد خسارت داشته باشد، می‌توان آن را نیز طرف دعوا قرار داد؛ صرف کارفرما بودن، به‌تنهایی برای مسئولیت قطعی کافی نیست.
با توجه به انجام تامین دلیل، بهتر است گزارش کارشناسی را مبنای مطالبه خسارت قرار داده و **پیمانکار و در صورت وجود دلیل بر تقصیر، اداره آب و فاضلاب** را طرف دعوا قرار دهید.

در چنین وضعیتی، اصل دعوا باید متوجه شخص یا اشخاصی باشد که ورود خسارت به آنان منتسب است و تشخیص اینکه پیمانکار به‌تنهایی مسئول است یا کارفرما نیز مسئولیت دارد، به نحوه اجرای پروژه و منشا خسارت بستگی دارد. اگر خسارت مستقیما ناشی از عملیات اجرایی و بی‌احتیاطی شرکت پیمانکار باشد، طرح دعوا علیه شرکت پیمانکار قابل توجیه است و در صورت احراز شرایط، مسئولیت شخص حقوقی مطرح خواهد بود؛ صرف مدیر بودن در شرکت نیز به‌تنهایی موجب مسئولیت شخصی مدیران نیست و باید تقصیر یا انتساب عمل زیان‌بار به خود آنان احراز شود. درباره اداره آب و فاضلاب نیز اگر خسارت ناشی از نقص یا نحوه عملکرد دستگاه دولتی، نظارت یا تصمیمات آن باشد، امکان طرح مسئولیت آن دستگاه نیز باید بررسی شود؛ ماده ۱۱ قانون مسئولیت مدنی در خصوص خسارات ناشی از عملکرد کارکنان و نقص وسایل ادارات دولتی مقررات خاصی دارد.

با توجه به اینکه تامین دلیل انجام داده‌اید، اقدام بسیار مناسبی برای حفظ وضعیت موجود انجام شده است؛ البته تامین دلیل صرفا برای حفظ و صورت‌برداری از دلایل است و تشخیص ارزش اثباتی آن در دعوای اصلی با دادگاه خواهد بود. در مرحله بعد، بهتر است گزارش تامین دلیل، نظریه کارشناس درباره منشا نفوذ آب و میزان خسارت و هر مدرکی که ارتباط عملیات پیمانکار با خسارت را نشان می‌دهد، مبنای دادخواست مطالبه خسارت قرار گیرد. اینکه دعوا را علیه پیمانکار، اداره آب و فاضلاب یا هر دو مطرح کنید، باید بر اساس مفاد قرارداد پروژه، حدود وظایف پیمانکار، منشا دقیق خسارت و نتیجه کارشناسی تعیین شود و صرف اینکه اداره آب و فاضلاب کارفرمای پروژه بوده، به‌تنهایی برای مسئول دانستن آن کافی نیست.

درود بر شما
هر دو را طرف دعوا قرار دهید تشخیص مسبب یا درصد تقصیر با دادگاه است.

اصل دعوا را علیه شرکت پیمانکار، به‌عنوان مباشر عملیات و عامل ورود خسارت، مطرح نمایید و تامین دلیل انجام‌شده را ضمیمه کنید.
در صورت وجود دلیل بر تقصیر یا قصور آبفا در نظارت یا اجرای عملیات، این شرکت نیز حسب مورد قابل طرف دعواست؛ اما صرف سمت مدیریتی، موجب مسئولیت شخصی مدیران شرکت نیست و مسئولیت آنان مستلزم اثبات تقصیر و انتساب مستقیم خسارت است.

می‌توانید هم‌زمان علیه پیمانکار (شرکت سهامی خاص)، مدیران مسئول آن و اداره آب و فاضلاب به‌عنوان کارفرما و به‌استناد مسئولیت مدنی و تخلف از ایمنی کارگاه شکایت و مطالبه خسارت کنید، و چون تامین دلیل انجام شده، بهتر است هر سه طرف را در دعوا ذکر کنید تا مسئولیت به‌صورت تضامنی یا نسبی احراز شود.