سلام و درود بر شما
در خصوص سؤال شما درباره مرور زمان جرایم تصرف عدوانی، مزاحمت ملکی و ممانعت از حق، باید به قوانین کیفری ایران، به‌ویژه قانون مجازات اسلامی، مراجعه کنیم. مرور زمان در جرایم تعزیری به این معناست که اگر مدت مشخصی از تاریخ وقوع جرم یا آخرین اقدام تعقیبی (مثل تشکیل پرونده یا احضار متهم) بگذرد و پرونده به نتیجه نرسد، دیگر قابل تعقیب کیفری نخواهد بود.
۱. دسته‌بندی جرایم و مرور زمان
بر اساس ماده قانون مجازات اسلامی (مصوب ۱۳۹۲)، مرور زمان در جرایم تعزیری به درجه جرم بستگی دارد. جرایم تصرف عدوانی، مزاحمت ملکی و ممانعت از حق، جزو جرایم تعزیری هستند و معمولا در دسته جرایم با مجازات درجه ۷ یا ۸ قرار می‌گیرند (بسته به نوع جرم و شرایط آن).
الف) مجازات این جرایم:
تصرف عدوانی کیفری (موضوع ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی، بخش تعزیرات): حبس تا یک سال یا جزای نقدی.
مزاحمت ملکی (موضوع ماده ۶۹۰): حبس تا یک سال یا جزای نقدی.
ممانعت از حق (موضوع ماده ۶۹۰): حبس تا یک سال یا جزای نقدی.
با توجه به اینکه مجازات این جرایم معمولا حبس تا یک سال یا جزای نقدی است، این جرایم در دسته جرایم تعزیری درجه ۷ قرار می‌گیرند (طبق ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی).
ب) مرور زمان جرایم تعزیری درجه ۷:
بر اساس ماده ۱۰۵ قانون مجازات اسلامی، مرور زمان تعقیب جرایم تعزیری درجه ۷، ۳ سال از تاریخ وقوع جرم است، مشروط بر اینکه در این مدت هیچ اقدام تعقیبی (مثل تشکیل پرونده، احضار، یا تحقیقات) انجام نشده باشد.
اگر در این مدت پرونده تشکیل شده باشد، اما به نتیجه نرسیده باشد، مرور زمان اجرا (اجرای حکم) نیز ممکن است اعمال شود که در این صورت، مدت آن ۳ سال از تاریخ قطعیت حکم است.
۲. شرایط اعمال مرور زمان
برای اینکه مرور زمان اعمال شود، شرایط زیر باید وجود داشته باشد:
از تاریخ وقوع جرم تا ۳ سال هیچ اقدام تعقیبی (مثل شکایت، احضار، یا تحقیقات) انجام نشده باشد.
اگر پرونده تشکیل شده اما به صدور حکم منجر نشده، ۳ سال از آخرین اقدام تعقیبی گذشته باشد.
اگر حکم قطعی صادر شده اما اجرا نشده، ۳ سال از تاریخ قطعیت حکم گذشته باشد.
۳. استثنائات
اگر شاکی خصوصی در این مدت شکایت خود را پیگیری کند (مثلا پرونده تشکیل دهد یا اقدامات قانونی انجام دهد)، مرور زمان متوقف می‌شود و دیگر مشمول مرور زمان نخواهد شد.
مرور زمان فقط در جرایم تعزیری اعمال می‌شود و در جرایم حدی یا جرایمی که جنبه عمومی قوی دارند (مثل جرایم علیه امنیت)، اعمال نمی‌شود.
۴. پاسخ نهایی
با توجه به توضیحات فوق، جرایم تصرف عدوانی، مزاحمت ملکی و ممانعت از حق، مشمول مرور زمان ۳ سال از تاریخ وقوع جرم یا آخرین اقدام تعقیبی میشوند. اگر در این مدت هیچ اقدامی صورت نگرفته باشد، این جرایم دیگر قابل تعقیب کیفری نخواهند بود.
امیدوارم مسیر را روشن کرده باشم. اگر پرسش دیگری دارید یا در هر مرحله به مشکل خوردید، در خدمتتان هستم. موفق باشید. 🌹
