با سلام و احترام،
با توجه به شرایطی که توضیح دادید یعنی در دست داشتن چکی که در سامانه صیاد ثبت نشده و توسط صادرکننده به بهانه سرقت یا مفقودی مسدود شده است شما با دو مسئله حقوقی مواجه هستید. فرایند و مدت زمان دریافت حکم توقیف حساب و حکم جلب برای شما با حالت یک چک عادی و ثبت‌شده متفاوت خواهد بود. در ادامه، مراحل و زمان‌بندی تخمینی برای هرکدام توضیح داده میشود.
وضعیت حقوقی چک ثبت‌نشده
بر اساس قانون جدید چک، چک‌هایی که در سامانه صیاد ثبت نشده باشند، دیگر به عنوان یک "سند لازم‌الاجرا" محسوب نمی‌شوند. این به آن معناست که شما نمیتوانید از مسیر سریع قضایی، یعنی درخواست صدور اجرائیه مستقیم از دادگاه، استفاده کنید. در عوض، این چک در حکم یک سند عادی است که نشان‌دهنده طلب شما از صادرکننده است. بنابراین، برای وصول وجه آن باید از طریق طرح دعوای حقوقی اقدام نمایید.
مراحل و مدت زمان توقیف حساب (قرار تامین خواسته)
حکم توقیف حساب که شما به دنبال آن هستید، در فرایند دادرسی حقوقی «قرار تامین خواسته» نامیده میشود. هدف از این اقدام، مسدود کردن اموال صادرکننده چک (شامل حساب‌های بانکی) به میزان مبلغ چک است تا در صورت پیروزی شما در دادگاه، امکان وصول طلبتان وجود داشته باشد.
مراجعه به بانک: اولین قدم، مراجعه به بانک و دریافت گواهی عدم پرداخت است. در این گواهی باید علت عدم پرداخت، یعنی «مسدودی به دستور صادرکننده به علت ادعای سرقت/مفقودی»، قید شود.
تنظیم دادخواست حقوقی: شما باید دادخواست «مطالبه وجه سند عادی» را علیه صادرکننده چک در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت کنید.
درخواست قرار تامین خواسته: هم‌زمان با ثبت دادخواست اصلی یا حتی پیش از آن، میتوانید درخواست صدور قرار تامین خواسته را نیز ثبت کنید. دادگاه معمولا برای صدور این قرار، خسارت احتمالی ناچیزی از شما دریافت می‌کند.
مدت زمان: صدور قرار تامین خواسته یکی از فوری‌ترین اقدامات قضایی است. پس از ثبت درخواست، قاضی معمولا طی چند روز کاری (معمولا بین ۲ تا ۷ روز) این قرار را صادر می‌کند و بلافاصله به بانک مرکزی برای توقیف حساب‌های فرد ابلاغ میشود.
مراحل و مدت زمان دریافت حکم جلب
حکم جلب مرحله‌ای است که پس از اثبات نهایی طلب شما و عدم توانایی در وصول آن از طریق توقیف اموال، به آن می‌رسید. این فرایند به مراتب طولانی‌تر است.
رسیدگی در دادگاه حقوقی: پس از ثبت دادخواست، پرونده شما وارد فرایند رسیدگی میشود. این مرحله شامل ابلاغ به خوانده (صادرکننده چک)، تشکیل جلسات دادگاه و بررسی دلایل طرفین است. این فرایند بسته به پیچیدگی پرونده و شلوغی شعبه دادگاه، ممکن است چندین ماه به طول انجامد.
صدور رای قطعی: پس از پایان رسیدگی، دادگاه رای به نفع شما صادر می‌کند. این رای باید قطعی شود (یعنی مهلت واخواهی و تجدیدنظر آن به پایان برسد).
صدور اجرائیه: پس از قطعی شدن رای، شما باید درخواست صدور اجرائیه کنید. به صادرکننده چک ۱۰ روز مهلت داده میشود تا بدهی خود را پرداخت کند.
استعلام و توقیف اموال: اگر در مهلت ۱۰ روزه بدهی پرداخت نشد، اموال شناسایی‌شده از فرد توقیف میشود.
درخواست حکم جلب: تنها در صورتی که پس از استعلام‌های لازم، هیچ مالی از صادرکننده یافت نشود یا اموال توقیف‌شده برای پرداخت بدهی کافی نباشد، شما میتوانید از دادگاه درخواست صدور حکم جلب او را بنمایید.
مدت زمان: کل فرایند از زمان ثبت دادخواست تا رسیدن به مرحله درخواست حکم جلب، بسیار متغیر است اما به طور معمول بین ۶ ماه تا بیش از یک سال زمان می‌برد.
نکته مهم در مورد ادعای سرقت چک
صادرکننده چک که به دروغ اعلام سرقت یا مفقودی کرده باشد، مرتکب جرم شده است و شما میتوانید از این بابت نیز علیه او شکایت کیفری تحت عنوان «اعلام مفقودی چک به دروغ» مطرح کنید. مجازات این جرم، همان مجازات صدور چک بلامحل است و میتواند شامل حبس و محرومیت از داشتن دسته‌چک باشد. طرح این شکایت میتواند به عنوان یک اهرم فشار مؤثر عمل کند.
