برای پیگیری شکایت تصرف عدوانی یا ممانعت از تقسیم ارث توسط برخی از وراث، شما باید از طریق مراجع قضایی اقدام کنید. این مسئله معمولا زمانی رخ می‌دهد که یکی از وراث، ملک یا مالی (مانند خانه پدری) را در تصرف خود گرفته و اجازه استفاده یا تقسیم آن را به سایرین نمی‌دهد.
مراحل قانونی پیگیری به شرح زیر است:
### ۱. گام اول: ارسال اظهارنامه رسمی
قبل از طرح شکایت، بهتر است یک **اظهارنامه رسمی** از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی برای وارث متصرف ارسال کنید. در این اظهارنامه به او مهلت می‌دهید (مثلا یک هفته) تا ملک را تخلیه کند یا برای تقسیم ارث همکاری کند. این اظهارنامه در دادگاه به عنوان یک سند معتبر مبنی بر حسن نیت و اتمام حجت شما محسوب میشود.
### ۲. دریافت گواهی انحصار وراثت
برای هرگونه اقدام قانونی در مورد ارث، ابتدا باید **گواهی انحصار وراثت** داشته باشید. اگر هنوز دریافت نشده، باید از طریق شورای حل اختلاف آخرین محل اقامت متوفی اقدام کنید.
### ۳. طرح دعوای حقوقی «خلع ید» و «اجرت‌المثل»
اگر وارث متصرف پس از اظهارنامه همچنان به تصرف ادامه داد، باید دادخواستی با عناوین زیر مطرح کنید:
- **دعوای خلع ید مشاعی:** چون تمام وراث در ذره‌ذره مال ارثی شریک هستند، هیچ‌کدام حق ندارند بدون اجازه دیگران در آن ساکن شوند. دادگاه در صورت احراز، حکم به تخلیه ملک صادر می‌کند.
- **مطالبه اجرت‌المثل ایام تصرف:** شما میتوانید مبلغی معادل اجاره‌بهای سهم خود را برای مدتی که وارث متصرف به طور غیرقانونی در ملک ساکن بوده، از او مطالبه کنید. کارشناس دادگاه این مبلغ را تعیین می‌کند.
### ۴. درخواست «تحریر و تقسیم ترکه»
برای پایان دادن به این وضعیت، باید دادخواست **«تقیم ترکه»** (تقسیم اموال) را به دادگاه بدهید. اگر ملک قابل تقسیم نباشد، دادگاه حکم به **فروش کل ملک** از طریق مزایده صادر کرده و مبلغ حاصله را بین وراث تقسیم می‌کند.
### ۵. شکایت کیفری (تصرف عدوانی)
اگر وارث متصرف با **زور، تهدید یا به صورت عدوانی** (بدون هیچ سابقه تصرف قبلی) ملک را تصاحب کرده باشد، میتوانید شکایت کیفری «تصرف عدوانی» مطرح کنید که مجازات حبس نیز دارد. اما معمولا در دعواهای ارثی، به دلیل اینکه همه وراث مالک مشاعی هستند، قضات بیشتر به جنبه **حقوقی (خلع ید)** رسیدگی می‌کنند.
**خلاصه مسیر:**
۱. دریافت گواهی انحصار وراثت.
۲. ارسال اظهارنامه رسمی.
۳. مراجعه به دفتر خدمات قضایی و ثبت دادخواست **«خلع ید مشاعی»** و **«اجرت‌المثل»**.
**نکته:** اگر نگران هستید که وارث متصرف اموال را مخفی کند یا بفروشد، میتوانید همزمان درخواست **«تامین خواسته»** یا **«مهر و موم ترکه»** را هم بدهید تا اموال تا زمان صدور حکم نهایی توقیف شوند.
