تبدیل تعهد در چک و امکان استرداد لاشهٔ چک اول پس از صدور حکم محکومیت

پرسیده شده ۱ ماه پیش۲۰ پاسخ ثبت شده
ادامهٔ متن پرسش

برادرم مغازه‌ای اجاره کرده بود به مبلغ ماهانهٔ ۷۰ میلیون ریال. از آنجا که برادرم چک نداشت، من به‌جای او برای ۶ ماه اجاره، یک فقره چک به مبلغ ۴۳۰ میلیون ریال به تاریخ اردیبهشت ۱۴۰۳ (شماره ۹۳۵) صادر کردم که برگشت خورد. سپس به اصرار موجر، چک دیگری به همان مبلغ (شماره ۹۲۹) که از قبل صادر شده ولی برگشت نخورده بود را به‌عنوان جایگزین چک اول به موجر دادم. برای هر دو چک گواهی عدم پرداخت گرفته شد. دو بار اظهارنامه ارسال کردم و اعلام کردم چک دوم به‌منزلهٔ تبدیل تعهد چک اول بوده و تقاضای استرداد آن را دارم؛ اما وکیل موجر برای چک اول (۹۳۵) دادخواست مطالبهٔ وجه داده و من محکوم به پرداخت شده‌ام. آیا باید چک ۹۳۵ را پرداخت کنم و سپس برای استرداد لاشهٔ چک ۹۲۹ دادخواست بدهم، یا چک دوم را پرداخت کنم و برای استرداد چک اول دادخواست تقدیم کنم؟

جمع‌بندی پاسخ وکلا

هوش مصنوعی

با صدور حکم قطعی برای چک اول، اجرای آن الزامی است و نمی‌توانید به میل خود چک دوم را پرداخت کنید. شما باید مبلغ چک اول را از طریق اجرای احکام بپردازید و سپس دادخواست استرداد لاشه و ابطال چک دوم را مطرح کنید، هرچند برخی وکلا اعتراض به رأی یا توقف اجرا را در صورت بقای مهلت پیشنهاد کرده‌اند.

این مسیر کلی در صورت قطعی بودن رأی است و وضعیت پرونده شما دقیقاً به قطعی بودن یا امکان تجدیدنظرخواهی از دادنامه بستگی دارد.

پاسخ هوشمند بنیاد وکلا

هوش مصنوعی

الزام به تسویه چک دارای حکم و استرداد چک دوم

با صدور حکم محکومیت برای چک نخست، امکان نادیده گرفتن آن و پرداخت اختیاری چک دوم وجود ندارد. شما باید محکوم‌به چک اول را از طریق اجرای احکام بپردازید تا لاشه آن دریافت و دین ساقط شود. پس از پرداخت یا هم‌زمان با آن، به دلیل یکی بودن منشأ بدهی و برای جلوگیری از وصول مضاعف، دادخواست استرداد لاشه چک دوم و بی‌اعتباری آن را ثبت کنید. در صورتی که هنوز مهلت تجدیدنظرخواهی باقی است، می‌توانید با استناد به اظهارنامه‌ها و تبدیل تعهد نسبت به رأی اعتراض نمایید.

این پاسخ به‌صورت خودکار تولید شده و جای مشاوره‌ی حقوقی با وکیل را نمی‌گیرد؛ پاسخ‌های وکلا در ادامه آمده است.

۲۰ پاسخ از وکلا و کارشناسان حقوقی

پاسخ برتر
علیرضا مسلمی

علیرضا مسلمی

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۱۱ نظر)

با تقدیم احترام ، با توجه به اینکه بابت چک شماره ۹۳۵ حکم محکومیت گرفته‌اید نمی‌توانید به انتخاب خود چک شماره ۹۲۹ را پرداخت کنید و اجرای حکم چک ۹۳۵ را نادیده بگیرید، بنابراین اگر رای قطعی و قابل اجراست، اصل بر این است که محکوم‌به چک ۹۳۵ را پرداخت کنید سپس با دادخواست استرداد لاشه چک شماره ۹۲۹ و در صورت نیاز اعلام بی‌اعتباری آن ثابت کنید که چک ۹۲۹ با توافق موجر به عنوان جایگزین چک ۹۳۵ تحویل شده و قرار بوده تعهد مربوط به چک اول را از بین ببرد چون طبق ماده ۲۹۲ قانون مدنی تبدیل تعهد زمانی تحقق پیدا می‌کند که متعهد و متعهدله درباره جایگزینی تعهد جدید توافق کرده باشند و به موجب ماده ۲۶۴ همان قانون تعهد قبلی با تبدیل تعهد ساقط می‌شود اما مطابق ماده ۲۹۳ قانون مدنی تضمین‌های تعهد قبلی به تعهد جدید منتقل نمی‌شود مگر آنکه صریحا توافق شده باشد با این حال صرف تحویل چک دوم معمولا به تنهایی برای اثبات تبدیل تعهد کافی نیست و باید از متن اظهارنامه‌ها، رسید تحویل چک، پیام‌ها، قرارداد اجاره، شهادت یا هر قرینه‌ای که نشان دهد موجر چک دوم را جایگزین قطعی چک اول دانسته استفاده کنید، زیرا نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه نیز چک را اصولا وسیله پرداخت دانسته و تبدیل تعهد را منوط به احراز توافق طرفین کرده است، بنابراین پرداخت چک ۹۲۹ به جای چک ۹۳۵ توصیه نمی‌شود و اقدام مناسب پرداخت یا تعیین تکلیف اجرایی حکم چک ۹۳۵ و طرح دعوای مستقل برای استرداد لاشه چک ۹۲۹ است مگر اینکه رای چک ۹۳۵ هنوز قطعی نشده باشد که در آن صورت باید فورا در مهلت قانونی نسبت به رای اعتراض و موضوع جایگزینی چک‌ها را مطرح کنید . موفق باشید 💐

الیکا فخرایی لطف آبادی

الیکا فخرایی لطف آبادی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۱۶ نظر)

سلام
محکومیت قطعی در پرونده چک نخست لازم‌الاجراست و عدم پرداخت آن منجر به عملیات اجرایی علیه اموال شما خواهد شد. با پرداخت وجه چک اول دین اصلی ساقط شده و نگهداری چک دوم توسط موجر فاقد مبنای قانونی و مصداق دارا شدن غیرعادلانه است. پس از تادیه وجه چک نخست دادخواست استرداد لاشه چک دوم و ابطال سند تجاری به دلیل فقدان سبب را تقدیم کنید. پیش از پرداخت چک نخست امکان متوقف کردن اجرای حکم به دلیل ادعای تبدیل تعهد مقدور نیست.

محسن پورعلی

محسن پورعلی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۳۶ نظر)

درود و احترام.
در فرض پرسش، به نظر می‌رسد که موجر با طرح دعوای مطالبه وجه چک اول پس از دریافت چک دوم، مرتکب جرم خیانت در امانت شده و قابل تعقیب کیفری است.
اگر مدعی هستید که چک دوم برای بی‌اثر شدن چک اول تسلیم شده، در هرحال باید مبلغ چک دوم را بپردازید.
در مورد چک نخست نیز میتوانید اقدام به شکایت کیفری (درصورت وجود شرایط لازم) کنید یا دادخواست مطالبه وجه از باب مستفید بلاجهت دهید.
موفق باشید.

جاوید محمدی

جاوید محمدی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۳۲ نظر)

باسلام کاربر گرامی
با توجه به تبدیل تعهد صورت گرفته تعهدات سابق از بین رفته است و میبایست چک اول به شما عودت داده میشد بهترین راه حل این است که دادخواست استرداد لاشه چک، توقف عملیات اجرایی در صورتی که اجرائیه صادر شده است همچنین ابطال عملیات اجرایی را از محکمه بخواهید و توجه داشته باشید در دادگاه حضوری قبل از جلسه حاضر شوید و به قاضی بیان کنید که موضوع چک اول مطلقا تبدیل تعهد به اعتبار تبدیل دین بوده و اعتباری در جهت وصول ندارد

نمایش ۱۶ پاسخ دیگر وکلا
نفیسه اصولی صفار

نفیسه اصولی صفار

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۷۴ نظر)

سلام اگر حکم قطعی درباره چک ۹۳۵ صادر شده اصل بر این است که آن را پرداخت کنید مگر اینکه در مهلت قانونی بتوانید با اثبات توافق طرفین بر جایگزینی چک ۹۲۹ نسبت به حکم اقدام کنید چون صرف تحویل چک دوم معمولا تبدیل تعهد محسوب نمی‌شود مگر توافق بر آن اثبات شود اما اگر وجه چک ۹۳۵ را بپردازید باید همزمان یا بلافاصله دادخواست استرداد لاشه چک ۹۲۹ را با استناد به پرداخت و توافق جایگزینی مطرح کنید تا امکان مطالبه مضاعف از بین برود

زهرا حبیبی نیا

زهرا حبیبی نیا

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۲۰ نظر)

سلام و درود چون برای چک اول (۹۳۵) رای محکومیت صادر شده است، پرداخت مستقیم آن بدون اقدام قانونی خطرناک است؛ زیرا موجر همچنان چک دوم (۹۲۹) را دارد و می‌تواند برای آن نیز اقدام کند.اگر مهلت تجدیدنظرخواهی باقی است: باید سریعا نسبت به رای اعتراض کنید. در دادخواست تجدیدنظر به «تبدیل تعهد» و «اشتغال ذمه واحد برای یک دین» استناد کنید و اظهارنامه‌های ارسالی را به عنوان مدرک پیوست کنید.اگر رای قطعی شده است:
​شما می‌توانید دعوای «استرداد لاشه چک دوم (۹۲۹)» را به همراه درخواست «صدور دستور موقت برای منع اقدام اجرایی روی چک ۹۲۹» ثبت کنید.پس از قطعیت حکم یا تسویه چک اول در اجرای احکام، موجر مکلف است چک اول را تحویل اجرای احکام دهد. اجرای احکام تا لاشه چک ۹۳۵ را دریافت نکند، پول را به موجر تحویل نمی‌دهد.

حدیث محمودی

حدیث محمودی

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۳۱ نظر)

چون بابت چک ۹۳۵ حکم محکومیت داری، نمی‌تونی چک ۹۲۹ رو به‌جاش پرداخت کنی و حکم رو نادیده بگیری. اول باید محکوم‌به چک ۹۳۵ رو پرداخت کنی، بعد با دادخواست ثابت کنی که چک ۹۲۹ با توافق جایگزین چک اول شده.

تبدیل تعهد نیاز به توافق صریح داره و صرف تحویل چک دوم کافی نیست. باید از اظهارنامه، پیام یا قرارداد استفاده کنی.

توصیه نمی‌شه چک ۹۲۹ رو به‌جای ۹۳۵ پرداخت کنی. کار درست اینه که حکم چک ۹۳۵ رو اجرا کنی و جداگانه برای استرداد لاشه چک ۹۲۹ دعوا کنی. مگه اینکه رای هنوز قطعی نشده باشه که باید فورا اعتراض کنی.

مرضیه صفدری

مرضیه صفدری

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۸(۱٬۱۱۳ نظر)

با سلام درود
درخصوص چکی که محکومیت قطعی دارید پرداخت کنید و در مورد چک دوم دادخواست استرداد لاشه چک دهید.

هومن زمانی

هومن زمانی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۱۰ نظر)

قبلا به این پرسش پاسخ داده شده به این نحو که از آنجا که شما محکوم به پرداخت چک اول هستید بپردازید دادخواست استرداد چک دوم را تقدیم کنید و در آن به پرداخت چک اول استناد کنید

محمدباقر سلیمانگلی

محمدباقر سلیمانگلی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۹(۴۹ نظر)

با سلام شما باید چک اول را پرداخت نماییدولی برای چک دوم اگر اقدامی صورت گرفت از طریق پرداخت چک اول دفاع نمایید و چک دوم باید استرداد بشه

نسیم روشنفکر

نسیم روشنفکر

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۸(۲۰ نظر)

چک اول زا پرداخت کنید. وبرای چک دوم با توجه به ارسال اظهارنامه دادخواست استرداد لاشه چک به بدلیل استیفای بلا جهت مطرح کنید.

زهرا بانی رشید

زهرا بانی رشید

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۸(۹ نظر)

اگر حکم چک ۹۳۵ قطعی شده، پرداخت آن را طبق حکم انجام دهید؛ اما چک ۹۲۹ را فعلا پرداخت نکنید.

سپس دادخواست «اثبات توافق/تبدیل تعهد و استرداد لاشه چک ۹۲۹» بدهید و اثبات کنید که چک ۹۲۹ با توافق موجر جایگزین ۹۳۵ شده است.

و همینطور صرف تحویل چک دوم، به‌تنهایی ثابت‌کننده تبدیل تعهد نیست؛ اظهارنامه‌ها، پیام‌ها، رسیدها و شهادت شهود درباره توافق جایگزینی اهمیت زیادی دارند.

سارا زینل زاده

سارا زینل زاده

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۱۰ نظر)

سلام و احترام
چک ۹۳۵ را پرداخت کنید و برای چک ۹۲۹ دادخواست استرداد لاشه چک مطرح کنید و با استناد به اینکه منشا صدور چک‌ها یکسان بوده و وصول هر دو منجر به استیفا ناروا میشود ، چک ۹۲۹ را مسترد کنید

محمود رئیسی

محمود رئیسی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۱۱ نظر)

سلام
بله
با توجه به اظهارات شما ، شما می بایست مبلغ چک اول را پرداخت نمایید و یا به صندوق دادگستری واریز نمایید و سپس دادخواست استرداد لاشه چک دوم که ضمانتی بوده است را ثبت و مطرح نمایید شما باید اعلام و اثبات نمایید که صدور چک دوم از بابت ضمانت پرداخت وجه چک اول بوده است

اگر بعد از پرداخت وجه چک اول ، دارنده چک حاضر به استرداد لاشه چک نباشد شما باید دادخواست استرداد لاشه چک اول را هم مطرح نمایید البته بعد از پرداخت خسارات تاخیر تادیه چک اول

علیرضا زرینه پور

علیرضا زرینه پور

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۸(۲۱ نظر)

بادرود
برای ادعای تبدیل تعهد باید دلیل ارائه نمایید

مصطفی فودازی

مصطفی فودازی

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۳ نظر)

با سلام
در این وضعیت، صرف تحویل چک دوم لزوما چک اول را ساقط نمی‌کند؛ چون اصل بر این است که چک وسیله پرداخت است و تبدیل تعهد نیاز به تراضی روشن طرفین دارد.
با توجه به اینکه بابت چک ۹۳۵ حکم قطعی گرفته‌اید، پرداخت آن از نظر اجرایی مطمئن‌تر است؛ اما هم‌زمان می‌توانید با استناد به توافق و اظهارنامه‌ها، استرداد لاشه چک ۹۲۹ را مطالبه کنید تا از مطالبه مضاعف جلوگیری شود.
اگر ثابت شود چک ۹۲۹ واقعا جایگزین چک ۹۳۵ و بابت همان دین تحویل شده، نگه‌داشتن و مطالبه هر دو چک قابل دفاع نخواهد بود.

جلال میرزائی

جلال میرزائی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

چون برای چک اول (۹۳۵) حکم قطعی صادر شده، این سند لازم‌الاجراست. باید وجه آن را پرداخت کنید. بلافاصله پس از پرداخت وجه چک اول به دارنده (از طریق اجرای احکام یا واریز به حساب)، رسید پرداخت و گواهی تسویه را از اجرای احکام اخذ کنید.

پس از پرداخت چک اول، بلافاصله دادخواست استرداد لاشه چک ۹۲۹را با استناد به پرداخت دینو اثبات اینکه چک دوم جایگزین چک اول بوده است به دادگاه تقدیم کنید. در دادخواست خود تاکید کنید که چک ۹۳۵ و ۹۲۹ هر دو بابت یک تعهد (۶ ماه اجاره) صادر شده‌اند و با پرداخت وجه چک اول، دین ساقط شده و دلیلی برای باقی ماندن چک دوم نزد دارنده وجود ندارد.

زهرا فرج

زهرا فرج

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۲۶۱ نظر)

با توجه به اینکه چک شماره ۹۲۹ با توافق موجر، به‌عنوان جایگزین چک ۹۳۵ تحویل شده، در صورت اثبات این توافق، موضوع می‌تواند مصداق تبدیل تعهد باشد و تعهد سابق ساقط شود.
بنابراین، قبل از پرداخت هر یک از چک‌ها، باید بر اساس مفاد رای صادرشده و ادله اثبات تبدیل تعهد اقدام شود؛ پرداخت هم‌زمان هر دو چک، بدون تعیین تکلیف قضایی، توصیه نمی‌شود.

شهاب الدین آقاجری

شهاب الدین آقاجری

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

با سلام

با توجه به اینکه نسبت به چک شماره ۹۳۵ حکم محکومیت صادر شده، فعلا همان حکم قابلیت اجرا دارد و صرف اینکه بعدا چک دیگری داده‌اید، خودبه‌خود حکم اول را از بین نمی‌برد.

اگر واقعا چک ۹۲۹ با توافق موجر جایگزین چک ۹۳۵ شده، باید بتوانید این توافق را با نوشته، پیام، اظهارنامه یا سایر دلایل اثبات کنید؛ چون صرف تحویل چک دوم لزوما تبدیل تعهد محسوب نمی‌شود.

بنابراین توصیه نمی‌کنم چک دوم را هم پرداخت کنید؛ چون خطر پرداخت دو بار یک بدهی وجود دارد. اگر حکم چک ۹۳۵ قطعی و در حال اجراست، پس از پرداخت آن، برای استرداد لاشه چک ۹۲۹ اقدام کنید و مدارک مربوط به جایگزین بودن آن را ارائه دهید.

سمانه پیرانی

سمانه پیرانی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۱۱ نظر)

شما باید حکم دادگاه را برای چک ۹۳۵ اجرا کنید و سپس دادخواست استرداد لاشه چک ۹۲۹ را مطرح کنید زیرا با پرداخت چک اول موجر دیگر حقی نسبت به چک دوم ندارد و نگهداری آن دارا شدن ناعادلانه است

پرسش خود را بفرستید؛ اولین وکیل آزاد در کوتاه‌ترین زمان پاسخ می‌دهد.

پرسش حقوقی دیگری دارید؟

پرسش خود را رایگان مطرح کنید؛ وکلا و کارشناسان حقوقی بنیاد وکلا در کوتاه‌ترین زمان پاسخ می‌دهند.

پرسش جدید