سلام.
در ادامه پاسخ حقوقی و دقیقی برای هر دو سوال شما ارائه می‌دهم.
۱. عواقب عدم حضور در دادگاه اعسار
اگر شما (خواهان) و شهودتان در جلسه رسیدگی به اعسار شرکت نکنید، دادگاه معمولا به ضرر شما تصمیم می‌گیرد.
رد یا ابطال دادخواست: در دعوای اعسار، بار اثبات بر دوش شماست. اگر شما و شهودتان حاضر نشوید، قاضی نمی‌تواند اعسار شما را احراز کند و در نتیجه حکم به رد دعوای اعسار یا ابطال دادخواست می‌دهد.
فرصت تجدیدنظر: بله، اگر حکم رد اعسار صادر شود، این حکم معمولا تا ۲۰ روز قابل تجدیدنظرخواهی است. شما می‌توانید در این مهلت اعتراض کنید و پرونده به دادگاه تجدیدنظر می‌رود.
خریدن زمان: عدم حضور و سپس اعتراض به رای، عملا پروسه را طولانی می‌کند و می‌تواند برای شما زمان بخرد (شاید همان یکی دو ماهی که نیاز دارید). اما این کار ریسک بزرگی دارد:
با رد شدن اعسار در مرحله بدوی، اگر حکم جلب (بازداشت) روی پرونده اصلی شما فعال باشد یا طلبکار آن را بگیرد، ممکن است قبل از اینکه بتوانید در مرحله تجدیدنظر کاری کنید، بازداشت شوید.
بهترین راه برای "خریدن زمان" بدون ریسک بازداشت، این است که لایحه‌ای بفرستید یا وکیل بگیرید، اما اگر واقعا هیچ راهی ندارید، پروسه تجدیدنظرخواهی زمان‌بر است. همچنین بعد از رد شدن دادخواست، قانونا می‌توانید "مجددا" دادخواست اعسار بدهید، اما این کار هم هزینه‌بر است و هم ممکن است دادگاه آن را به عنوان تلاش برای اطاله دادرسی ببیند.
۲. صدور چک از حساب مسدود
پاسخ کوتاه: بله، صدور چک از حساب مسدود جرم است، اما شرایط شما نکات ظریفی دارد.
جرم بودن: طبق ماده ۱۰ قانون صدور چک، هرکس با علم به بسته بودن حساب بانکی خود چک صادر کند، عمل او در حکم صدور چک بلامحل (کیفری) است و به حداکثر مجازات (معمولا تا دو سال حبس) محکوم میشود. این جرم غیرقابل تعلیق است.
تاثیر رسید و اطلاع دارنده: اینکه از او رسید گرفته‌اید که "می‌دانسته حساب مسدود است"، یک مدرک دفاعی بسیار مهم است. در جرایم چک، اگر ثابت شود دارنده چک می‌دانسته چک بی‌محل یا دارای مشکل است، ممکن است سوءنیت کیفری شما زیر سوال برود و موضوع به یک بدهی حقوقی تبدیل شود. با این حال، چون ماده ۱۰ قانون چک صراحتا "صدور چک از حساب مسدود" را جرم‌انگاری کرده است، برخی قضات ممکن است حتی با وجود آن رسید هم حکم کیفری دهند، اما بسیاری دیگر آن را به عنوان توافق طرفین بر یک سند مدنی در نظر می‌گیرند.
پرداخت قبل از سررسید: این بهترین و امن‌ترین راه برای شماست. اگر قبل از تاریخ سررسید چک، پول را به او برسانید و چک را پس بگیرید، دیگر جرمی اتفاق نیفتاده است.
اگر او چک را به بانک ببرد و گواهی عدم پرداخت (برگشت چک) بگیرد، جرم محقق میشود.
اگر پول را به او بدهید، حتما چک را فیزیکی پس بگیرید یا در یک رسید رسمی قید کنید که "وجه چک شماره ... پرداخت شد و لاشه چک نزد طرف مقابل امانت است و حقی نسبت به آن ندارد".
ثبت نشدن چک: اگر چک صیادی جدید (بنفش) باشد و در سامانه ثبت نشده باشد، اصلا چک محسوب نمی‌شود و فقط یک کاغذ رسید بدهی است که جنبه کیفری چک را ندارد (مگر اینکه چک قدیمی باشد).
جمع‌بندی و پیشنهاد
برای دادگاه اعسار، اگر نروید دادخواست رد میشود ولی حق اعتراض دارید که زمان می‌خرد (مراقب حکم جلب باشید). برای چک، اگر قبل از اینکه او چک را به بانک ببرد پول را جور کنید و به او بدهید، هیچ خطری شما را تهدید نمی‌کند و او نمی‌تواند شکایت کند.
