با سلام.
در خصوص سوال شما در مورد اعتبار کپی مبایعه‌نامه در دادگاه و نحوه اثبات رابطه قراردادی بین خواندگان، موارد زیر را به تفصیل توضیح می‌دهم.
به طور خلاصه، پاسخ به این سوال که "آیا کپی سند در دادگاه اعتبار ندارد؟" این است که یک کپی ساده و تایید نشده، به خودی خود اعتبار یک سند کامل را ندارد، اما می‌تواند به عنوان یک نشانه و قرینه در کنار سایر دلایل استفاده شود. در مقابل، اگر طرف مقابل به آن ایراد وارد کند، اعتبار آن از بین می‌رود.
در ادامه، جنبه‌های مختلف این موضوع را بررسی می‌کنیم.
اعتبار کپی مبایعه‌نامه در دادگاه
بر اساس قوانین ایران، کپی یک سند (اعم از رسمی یا عادی مانند مبایعه‌نامه) به تنهایی به عنوان "سند" محسوب نمی‌شود و فاقد اعتبار است، مگر اینکه "برابر با اصل" شده باشد.
کپی ساده: تصویری که شما از طریق تلگرام دریافت کرده و به صورت رنگی چاپ کرده‌اید، از نظر حقوقی یک "کپی ساده" است. این کپی می‌تواند به عنوان یک "اماره" یا نشانه برای اطلاع قاضی از وجود یک رابطه قراردادی باشد، اما به تنهایی برای اثبات یک ادعا کافی نیست.
ارائه کپی رنگی به جای اصل: باید بسیار دقت کنید که این کپی رنگی را به عنوان اصل سند به دادگاه ارائه ندهید، زیرا اگر طرف مقابل ادعای جعل کند و مشخص شود شما کپی را به جای اصل معرفی کرده‌اید، این عمل می‌تواند مصداق جرم "استفاده از سند مجعول" باشد.
کپی برابر اصل چیست و چرا اهمیت دارد؟
برای اینکه یک کپی اعتبار سند اصلی را پیدا کند، باید توسط یکی از مراجع صالح "برابر با اصل" شود. این مراجع عبارتند از :
دفتر دادگاهی که دادخواست به آنجا داده می‌شود.
دفاتر اسناد رسمی.
ادارات ثبت اسناد.
در خارج از کشور، کنسولگری‌ها یا سفارت‌خانه‌های ایران.
یک کپی برابر اصل شده، اصولا اعتبار سند اصلی را دارد، مگر اینکه طرف مقابل به آن ایراد وارد کند یا ادعای جعل نماید.
اگر خوانده اصل سند را انکار کند چه اتفاقی می‌افتد؟
این مهم‌ترین بخش سوال شماست. طبق ماده ۹۶ قانون آیین دادرسی مدنی، هرگاه به سندی استناد می‌کنید، باید اصل آن را در جلسه اول دادگاه حاضر کنید.
اظهار انکار و تردید: اگر شما کپی (حتی کپی برابر اصل) از یک سند عادی مانند مبایعه‌نامه را ارائه دهید و طرف مقابل نسبت به اصالت آن "اظهار انکار یا تردید" کند، دادگاه از شما می‌خواهد که اصل سند را ارائه دهید.
عدم ارائه اصل سند: اگر شما نتوانید اصل سند را به دادگاه ارائه دهید، آن کپی اعتبار خود را به عنوان دلیل از دست می‌دهد و دیگر قابل استناد نخواهد بود. در این حالت، دادگاه حرف طرف مقابل را که منکر سند شده، قبول خواهد کرد.
عدم امکان کارشناسی: یکی از دلایل اصلی برای لزوم ارائه اصل سند این است که در صورت ادعای جعل، کارشناسی خط و امضا برای تشخیص اصالت، تنها از روی اصل سند امکان‌پذیر است و از روی کپی نمی‌توان نظر قطعی داد .
راهکارهای عملی برای شما
با توجه به اینکه شما اصل مبایعه‌نامه‌های قبلی را در اختیار ندارید، برای اثبات رابطه قراردادی بین خواندگان و موفقیت در شکایت خود، می‌توانید اقدامات زیر را انجام دهید:
مراجعه به بنگاه املاک: بهترین راهکار این است که به دفتر املاکی که مبایعه‌نامه مورد نظر در آنجا تنظیم شده مراجعه کنید. بنگاه‌ها معمولا یک نسخه از قرارداد را نزد خود نگه می‌دارند. شما می‌توانید از آن نسخه، یک کپی برابر اصل تهیه کنید.
استفاده از سایر دلایل اثباتی: از آنجایی که کپی شما به تنهایی کافی نیست، باید دعوای خود را با دلایل دیگر تقویت کنید:
شهادت شهود: اگر افرادی (مانند متصدی بنگاه یا شاهدان دیگر) از انجام آن معامله مطلع هستند، می‌توانید به شهادت آنها استناد کنید.
درخواست استعلام: از دادگاه بخواهید که حساب‌های بانکی طرفین را برای بررسی واریز وجه معامله استعلام کند.
اقرار خود طرفین: ممکن است در جریان جلسات دادگاه، یکی از خواندگان به صورت ضمنی یا صریح به وجود این معامله اقرار کند.
الزام خوانده به ارائه اصل سند: در دادخواست خود، به وجود این مبایعه‌نامه اشاره کرده و از قاضی بخواهید که خوانده‌ای را که احتمالا اصل سند را در اختیار دارد، ملزم به ارائه آن به دادگاه کند.
نتیجه‌گیری
کپی رنگی مبایعه‌نامه‌ای که در دست دارید به تنهایی برای اثبات ادعای شما در صورت انکار طرف مقابل کافی نیست. دادگاه حرف کسی را که منکر وجود اصل سند است، می‌پذیرد. بنابراین، حتما تلاش کنید از طریق بنگاه املاک به نسخه‌ای قابل تایید دسترسی پیدا کنید و دعوای خود را با سایر مدارک و شواهد مانند شهادت شهود و مستندات پرداخت وجه، تقویت نمایید.
