سلام
با توجه به شرح شما، اگرچه در قسمت خریدار مبایعه‌نامه، مشخصات هر دو زوج (زن و شوهر) درج و سه دانگ به نام هر یک منتقل و سند رسمی نیز به نام هر دو صادر شده، اما صرف این انتقال و صدور سند مشترک، در فقدان شرط یا توافق خلاف، مالکیت هر دو بر سه دانگ از ملک تثبیت شده است. در این حالت، صرف اینکه "زوج کل ثمن معامله را پرداخت کرده است" به تنهایی موجب مطالبه وجه سه دانگ از زوجه نمیشود.
وضعیت حقوقی مطالبه وجه سه دانگ ملک
* اصل اساسی در انتقال رسمی و ثبت اسناد: پس از انتقال رسمی و ثبت سه دانگ به نام هر یک از زوجین و صدور سند مالکیت مستقل برای هر یک، هرکدام مالک قانونی سهم خود هستند و شریک دیگر بدون وجود دلیل حقوقی یا قرارداد جداگانه، نمی‌تواند به صرف پرداخت ثمن، سهم مربوط به دیگری را مطالبه کند.
* پرداخت کل ثمن توسط زوج: پرداخت تمام مبلغ ملک توسط زوج، اگر با اطلاع و توافق زوجه بوده ولی سند رسمی به صورت مشترک تنظیم شده، باعث ایجاد حق مطالبه ثمن از زوجه نمیشود مگر اینکه شرط یا قراری کتبی یا دلیل قوی دیگری مبنی بر مدیون بودن زوجه به زوج وجود داشته باشد. دادگاه‌ها در این موارد نیز عموما به تابعیت از سند رسمی توجه دارند، نه پرداخت ثمن توسط فردی غیر از مالک رسمی.
نتیجه عملی
در وضع عادی و در صورت عدم وجود سند یا توافق جداگانه دایر بر "تسهیم پرداخت ثمن" یا "بدهکار بودن زوجه به زوج بابت سه دانگ سهم خود"، مطالبه وجه سه دانگ از زوجه فاقد نتیجه حقوقی است و دادگاه چنین درخواست و دعوایی را نمی‌پذیرد.
نکات تکمیلی درباره املاک مشاع میان زوجین
* حتی اگر پرداخت‌کننده کل ثمن، فقط یک نفر باشد، اما نام هر دو طبق قرارداد و سند در مالکیت آمده باشد، هر دو شریک هستند مگر قرارداد جداگانه‌ای بین طرفین وجود داشته باشد که خلاف این را اثبات کند.
* چنانچه رابطه مالکیت به دلیل "مهریه" یا شرط ضمن عقد بوده باشد (که در این پرونده ظاهرا موضوع صرف خرید مشترک و انتقال رسمی است نه مهریه)، باز هم بعد از انتقال خانه طبق سند رسمی، مالکیت مستقر خواهد بود و بدهکاری زوجه فقط در صورت تصریح در قرارداد قابل مطالبه است.
در نتیجه: در شرایط توصیف‌شده توسط شما، شوهر نمی‌تواند صرف پرداخت کل مبلغ ملک، وجه معادل سه دانگ انتقالی را از زوجه مطالبه کند، مگر توافق کتبی یا دلیل قوی دیگری دال بر بدهکار بودن زوجه وجود داشته باشد. دادگاه‌ها تنها براساس اسناد رسمی و ادله معتبر به چنین دعوایی رسیدگی خواهند کرد و صرف پرداخت وجه کافی برای مطالبه نیست.
