با سلام و احترام،
با توجه به توضیحاتی که ارائه دادید، پاسخ حقوقی به پرسش شما به شرح زیر است:
پاسخ کوتاه: خیر، به احتمال بسیار قوی فروشنده نمی‌تواند معامله را فسخ کند. موضع شما در این اختلاف بسیار قوی‌تر از فروشنده است.
تحلیل حقوقی دقیق وضعیت
برای روشن شدن موضوع، دلایل این نتیجه‌گیری را در دو بخش مجزا بررسی می‌کنیم:
بخش اول: اثر حقوقی شکایت "مطالبه وجه"
این مهم‌ترین و قوی‌ترین استدلال شماست.
۱. انتخاب بین دو حق متضاد: زمانی که یکی از چک‌های ثمن معامله پرداخت نمی‌شود، در صورت وجود شرط فسخ در قرارداد، فروشنده بر سر یک دوراهی قرار می‌گیرد. او باید یکی از این دو راه را انتخاب کند:
راه اول: اجرای قرارداد: فروشنده قرارداد را معتبر می‌داند و از خریدار می‌خواهد که به تعهد خود (پرداخت پول) عمل کند. شکایت برای "مطالبه وجه چک" دقیقا به همین معناست.
راه دوم: فسخ قرارداد: فروشنده به دلیل تخلف خریدار، معامله را بر هم می‌زند و خواستار بازگرداندن آپارتمان (و بازپرداخت مبالغ دریافتی) می‌شود.
۲. اقدام فروشنده به منزله اسقاط حق فسخ: فروشنده با انتخاب راه اول (شکایت برای مطالبه وجه ۱۶۰ میلیون تومان)، به طور ضمنی پذیرفته است که قرارداد پابرجا و معتبر است و او فقط پول خود را می‌خواهد. این اقدام حقوقی، یک "اسقاط ضمنی حق فسخ" تلقی می‌شود. به عبارت ساده‌تر، او با درخواست پول، حق خود برای بر هم زدن معامله را از بین برده است. دادگاه این دو درخواست را متناقض می‌داند و نمی‌پذیرد که فروشنده هم پول معامله را بخواهد و هم خود معامله را منحل کند.
بنابراین، استدلال شما مبنی بر اینکه "چون مطالبه وجه کرده نمی‌تواند فسخ کند" کاملا صحیح و منطبق بر اصول حقوقی است.
بخش دوم: ادعای فسخ به استناد چک‌های برگشتی قبلی
این ادعای فروشنده نیز به دلایل زیر بسیار ضعیف و غیرقابل اثبات است:
۱. ایفای تعهد و خاتمه اختلاف: شما وجه آن چک‌ها را پرداخت کرده‌اید و مهم‌تر از آن، اصل چک‌ها را از فروشنده پس گرفته‌اید. دریافت اصل چک توسط صادرکننده، قوی‌ترین دلیل برای پرداخت وجه آن و خاتمه یافتن تعهد مربوط به آن چک است. در واقع، دینی که بابت آن چک‌ها وجود داشته، با پرداخت شما و تحویل لاشه چک، از بین رفته است.
۲. فقدان دلیل برای فسخ: فروشنده برای اعمال حق فسخ (حتی اگر در قرارداد چنین حقی وجود داشت)، باید ثابت کند که تعهدی نقض شده است. او چگونه می‌خواهد در دادگاه ثابت کند که چک‌هایی که اصل آن‌ها در اختیار شماست، روزی برگشت خورده و وجه آن پرداخت نشده است؟ او هیچ دلیلی برای این ادعا در دست ندارد، در حالی که شما مدرک قطعی ایفای تعهد (اصل چک‌ها) را در اختیار دارید.
۳. سکوت و تاخیر در اعمال حق فسخ: حتی اگر فرض کنیم فروشنده می‌توانسته در زمان برگشت خوردن آن چک‌ها معامله را فسخ کند، با دریافت وجه آن‌ها و تحویل چک‌ها، این حق را از خود ساقط کرده است. سکوت طولانی او و پذیرش وجه، نشانه رضایت او به ادامه قرارداد بوده است.
نتیجه‌گیری و اقدام پیشنهادی
* ادعای فروشنده برای فسخ معامله، چه به استناد چک آخر و چه به استناد چک‌های قبلی، وجاهت قانونی ندارد. اقدام او برای مطالبه وجه چک آخر، حق فسخ او را از بین برده و در مورد چک‌های قبلی نیز با دریافت وجه و تحویل چک‌ها، دیگر حقی برای او باقی نمانده است.
* چه باید بکنید؟
پاسخ به اظهارنامه: حتما به اظهارنامه فسخ او پاسخی رسمی (از طریق یک اظهارنامه متقابل) بدهید. در پاسخ خود به طور خلاصه به همین دو نکته کلیدی اشاره کنید:
اولا، با طرح دعوای مطالبه وجه، حق فسخ خود را به طور ضمنی اسقاط کرده‌اید.
ثانیا، در مورد چک‌های پیشین، با دریافت وجه و استرداد اصل چک‌ها، تعهدات مربوط به آن‌ها ایفا شده و هیچ حقی برای فسخ از آن بابت متصور نیست.
پیگیری دعوای مطالبه وجه: در دعوایی که فروشنده برای مطالبه وجه ۱۶۰ میلیون تومان مطرح کرده، دفاع خود را بر مبنای "اختلافات پیش‌آمده" که به آن اشاره کردید، متمرکز کنید. اگر فروشنده تعهداتی (مانند تحویل سند، رفع نقص و...) داشته که انجام نداده، می‌توانید به آن استناد کنید و حتی در صورت لزوم، دعوای متقابل مطرح نمایید.
