آیا می‌توانم دعوی تخلیه و خلع ید مغازه کنم؟

پرسیده شده ۹ ماه پیش۳۱ پاسخ ثبت شده
ادامهٔ متن پرسش

با سلام و احترام خدمت وکلای محترم

در تاریخ ۱۴۰۴/۰۷/۲۳ صاحب سرقفلی یک باب مغازه در یک پاساژ تجاری که عرصه و اعیان آن وقف و متعلق به اداره اوقاف و امور خیریه شهرستان است، دقیقا با ذکر این عبارت در مبایعه‌نامه "شش دانگ یک باب مغازه واقع در پاساژ شریعت" اما "سرقفلی" مغازه‌اش را به شخصی می‌فروشد و ثمن معامله ۵۰۰۰ گرم طلای عیار ۷۵۰ تعیین و توافق می‌شود که با توافق و تراضی طرفین مقرر می‌گردد از تاریخ ۱۴۰۴/۰۷/۲۶ تا ۱۴۰۴/۱۲/۲۶ ثمن معامله در ۵ قسط و هر ماه ۱۰۰۰ گرم پرداخت گردد.

خریدار قسط اول را می‌پردازد اما در سررسید قسط دوم (۱۴۰۴/۰۹/۲۶) به جای ۱۰۰۰ گرم، ۵۰۰ گرم طلا پرداخته و تاکنون الباقی آن را به فروشنده تحویل نداده است. فروشنده به دلیل عدم انجام تعهد شفاها به خریدار اعلام نموده قرارداد فسخ و مغازه را تحویل نمی‌دهم.

لازم به ذکر است مبایعه‌نامه تنظیمی و امضاء شده از نوع مبایعه‌نامه‌های قدیمی و عادی بنگاه‌های املاک بوده و فاقد کد رهگیری است و در هیچ سامانه رسمی اعم از خودنویس یا کاتب و غیره به ثبت نرسیده است. حال خریدار مدعی است که قصد دارد در موعد مقرر دادخواست و دعوی تخلیه و خلع ید را مطرح کند.

با توجه به اینکه در مبایعه‌نامه عادی مذکور و در قسمت موضوع و مشخصات مورد معامله صراحتا نوشته شده "شش دانگ یک باب مغازه واقع در پاساژ شریعت" و هیچ اشاره‌ای به سرقفلی مغازه نشده و فروشنده با مالک عرصه و اعیان پاساژ (اداره اوقاف و امور خیریه شهرستان) صرفا اجاره‌نامه عادی با لحاظ حق سرقفلی منعقد نموده و هیچ مالکیتی نسبت به عرصه و اعیان مغازه ندارد.

از طرفی با توجه به ماده (۱) قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیر منقول که از تاریخ ۱۴۰۳/۰۴/۰۳ لازم الاجرا شده مبنی بر الزام کلیه مبایعه‌نامه‌ها اعم از عین یا منفعت در سامانه‌های منظور و عادی بودن مبایعه‌نامه منعقده که ثبت هیچ یک از سامانه‌ها نشده با اوصاف مذکور خواهشمند است پاسخ فرمائید خریدار می‌تواند با این مبایعه‌نامه عادی که برخلاف بندهای ۱ و ۲ ماده ۴۶ و مواد ۴۷ و ۴۸ قانون ثبت اسناد و املاک مصوب ۱۳۱۰ و مغایر با ملاک تبصره ۲ قانون روابط موجر و مستاجر مصوب ۱۳۵۶ تنظیم و امضاء شده [در صورتی که به نظر می‌رسد طرح دعاوی موصوف مستلزم تنظیم سند رسمی می‌باشد که به این نحو اقدام نگردیده] از دادگاه درخواست تخلیه یا خلع ید از مغازه را داشته باشد و چنین دعاوی اساسا به استناد مقررات قوانین فوق‌الذکر قابلیت استماع دارد یا خیر؟ و یا خریدار صرفا می‌تواند از دادگاه درخواست استرداد طلای پرداختی را به عنوان ثمن معامله داشته باشد؟ لطفا ارائه طریق فرمائید. با عرض پوزش از اطاله کلام و تشکر از لطف و سعه صدر همه حقوق‌دانان معزز.

جمع‌بندی پاسخ وکلا

هوش مصنوعی

طرح دعوای خلع ید نیازمند داشتن سند رسمی مالکیت است و برای تخلیه نیز وجود رابطه استیجاری لازم است؛ بنابراین خریدار با مبایعه‌نامه عادی نمی‌تواند دعوای خلع ید یا تخلیه مطرح کند و صرفاً امکان طرح دعوای الزام به تحویل مبیع، دعاوی ناشی از قرارداد یا استرداد ثمن را دارد.

پاسخ هوشمند بنیاد وکلا

هوش مصنوعی

عدم امکان خلع ید و تخلیه با مبایعه‌نامه عادی

طرح دعوای خلع ید به لحاظ قانونی منوط به داشتن سند رسمی مالکیت است و دعوای تخلیه نیز مستلزم وجود قرارداد اجاره خواهد بود. خریدار با مبایعه‌نامه عادی و بدون مالکیت رسمی بر عرصه و اعیان، سمت قانونی برای درخواست خلع ید یا تخلیه ندارد. در این وضعیت، خریدار صرفاً می‌تواند دعوای الزام به تحویل مبیع یا دعاوی ناشی از قرارداد مثل استرداد ثمن پرداختی را پیگیری کند. از سوی دیگر، اسناد و نوع قرارداد تنظیمی باید توسط دادگاه بررسی و توصیف حقوقی شود.

این پاسخ به‌صورت خودکار تولید شده و جای مشاوره‌ی حقوقی با وکیل را نمی‌گیرد؛ پاسخ‌های وکلا در ادامه آمده است.

۳۱ پاسخ از وکلا و کارشناسان حقوقی

پاسخ برتر
مجتبی ابراهیمی

مجتبی ابراهیمی

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

خیر. خریدار با مبایعه‌نامه عادی غیرثبت‌شده و بدون مالکیت بر عرصه و اعیان، سمت قانونی برای طرح دعوای تخلیه یا خلع ید ندارد.
حداکثر حق وی، مطالبه استرداد ثمن پرداختی یا طرح دعوای حقوقی ناشی از قرارداد (فسخ یا الزام قراردادی) است؛ نه تخلیه و خلع ید.

علیرضا زرینه پور

علیرضا زرینه پور

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۸(۲۱ نظر)

بادرود
برای خلع نباید قراداد باشه وباید دارای سند رسمی باشد وبری تخلیه ید باید اجاره نامه باشد

سعید قیطانی

سعید قیطانی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۲۴۱ نظر)

سلام
خلع ید مستلزم مالکیت رسمی است

حسن آرین پور

حسن آرین پور

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۱۳۹ نظر)

با سلام ،خلع ید مستلزم مالکیت رسمی است

نمایش ۲۷ پاسخ دیگر وکلا
حسین مظاهری تهرانی

حسین مظاهری تهرانی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۴۸۳ نظر)

با سلام
خریدار می تواند به طرفیت فروشنده دعوای الزام به تحویل مبیع مطرح کند. ضمنا با توجه به عادی بودن اسناد مثبت مالکیت فروشنده، لزومی به ثبت معامله در سامانه کاتب نبوده است.

بهنام رفیعی ساران

بهنام رفیعی سارانهویت این وکیل به‌صورت دستی توسط کارشناسان بنیاد وکلا احراز شده است.

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۷(۴۸۰ نظر)

سلام

خلع ید مستلزم داشتن سند رسمی است و خریدار امکان اقامه دعوای تحویل مبیع دارد

محمدرضا توکلی

محمدرضا توکلی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۲۷۵ نظر)

با سلام اسناد مالکیت مغازه می بایست بررسی شود؛ نوع سند عادی موضوع سئوال توسط دادگاه توصیف می شود

فریده شاه قلی

فریده شاه قلی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۸(۶ نظر)

سوال طولانی و موضوع تخصصی است لطفا از مشاوره تلفنی استفاده کنید و حتی الامکان از کمک وکیل دادگستری در این موضوع بهره مند شود

شیما دریکوند

شیما دریکوند

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۲۸ نظر)

با سلام موضوع کاملا تخصصی و برای اظهارنظر نیازمند بررسی مدارک است اما بصورت کلی امکان نتیجه گرفتن در دعوای خلع ید و تخلیه و.. بسیار پایین است خریدار با جمع شرایطی شاید بتواند الزام به تنظیم سند رسمی سرقفلی بگیرد یا استرداد ثمن پرداختی

مهدی حمیدی

مهدی حمیدی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۲۷ نظر)

خیر، خریدار با مبایعه‌نامه عادی و بدون مالکیت رسمی یا انتقال قانونی سرقفلی، حق طرح دعوای تخلیه یا خلع ید را ندارد و این دعاوی قابل استماع نیست.
اقدام قانونی او صرفا می‌تواند مطالبه ثمن پرداختی یا طرح دعوای حقوقی ناشی از قرارداد (مانند فسخ و استرداد وجه) باشد.

حسین حاجی زاده

حسین حاجی زاده

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۸(۵۸۵ نظر)

با سلام اسناد مالکیت مغازه می بایست بررسی شود

توران پورشرف

توران پورشرف

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

با سلام
بنا بر اظهارات شما،موجبی برای طرح دعوای خلع ید و تخلیه وجود ندارد ، لازمه تحلیل حقوقی درست ، بررسی مبایعه نامه است، البته به نظر می رسد طرح دعوای الزام فروشنده به ایفای تعهدات متدرج در مبایعه نامه نتیجه بخش باشد.

مریم حاج منوچهری

مریم حاج منوچهری

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۹(۲۳۹ نظر)

باسلام
میتواند مطالبه ثمن پرداختی را مطرح نماید و یکی از ارکان دعوی خلع ید و تخلیه داشتن مالکیت رسمی میباشد و لازم است که سند مالکیت ارائه شود.

احمد امیری

احمد امیری

کارآموز وکالت کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۱ نظر)

دادخواست تخلیه یا خلع ید به استناد این مبایعه‌نامه عادی قابلیت استماع ندارد .
درخواست استرداد طلای پرداختی به عنوان ثمن معامله را مطرح کنید.

محمدمهدی قنبری

محمدمهدی قنبری

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۹(۳۲ نظر)

با سلام و احترام؛
با بررسی ابعاد حقوقی موضوع و با در نظر گرفتن تاریخ انعقاد قرارداد و مقررات جدید، پاسخ پرسش شما در سه محور اصلی ارائه می‌گردد:

وضعیت دعوای خلع ید و تخلیه
با توجه به اینکه معامله در تاریخ ۱۴۰۴/۰۷/۲۳ (پس از لازم‌الاجرا شدن قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول مصوب ۱۴۰۳) منعقد شده است، طرح دعوای خلع ید یا تخلیه به استناد مبایعه‌نامه عادی با چالش‌های جدی مواجه است:

طبق ماده ۱ و ۳ قانون الزام به ثبت رسمی، هرگونه معامله راجع به حق واگذاری محل (سرقفلی) باید در سامانه‌های رسمی (مانند کاتب یا خودنویس) ثبت شود. اسناد عادی که پس از تاریخ ۱۴۰۳/۰۴/۰۳ تنظیم شده و در سامانه‌های مذکور ثبت نشده باشند، در هیچ یک از ادارات و محاکم پذیرفته نخواهند شد.

در خصوص املاک اوقافی، انتقال سرقفلی علاوه بر ثبت رسمی، مستلزم اذن کتبی متولی یا اداره اوقاف است. بدون این اذن و ثبت رسمی، خریدار فاقد "سمت قانونی" و "مالکیت رسمی" برای طرح دعوای خلع ید علیه فروشنده است.

همچنین با توجه به عدم پرداخت کامل ثمن، فروشنده می‌تواند به "حق حبس" استناد کند؛ یعنی تا زمانی که تمام ثمن (۵۰۰۰ گرم طلا) را دریافت نکرده، از تحویل مغازه خودداری کند. در این صورت، تصرف فروشنده غاصبانه تلقی نشده و دعوای خلع ید خریدار رد خواهد شد.
​

اشتباه در موضوع معامله
قید عبارت "شش دانگ یک باب مغازه" به جای "حق سرقفلی" در قرارداد، در حالی که فروشنده مالکیتی بر عرصه و اعیان ندارد، می‌تواند منجر به بطلان یا تزلزل معامله شود:

اگر خریدار با تصور مالکیت عین (مغازه) قرارداد را امضا کرده باشد، به دلیل "اشتباه در خود موضوع معامله" (موضوع ماده ۱۹۹ و ۲۰۰ قانون مدنی)، معامله باطل است.
​

با توجه به اینکه مورد معامله ملک وقفی است و فروشنده صرفا صاحب حق سرقفلی بوده، معامله نسبت به "عین" ملک، فضولی تلقی شده و چون اداره اوقاف چنین معامله‌ای را تنفیذ نخواهد کرد، قرارداد عملا از حیث انتقال عین بی‌اتبار است.

امکان استرداد ثمن معامله
خریدار در وضعیت فعلی نمی‌تواند فروشنده را مجبور به تحویل ملک یا خلع ید کند، اما مسیرهای حقوقی زیر برای او متصور است:

استرداد ثمن: اگر معامله به دلیل عادی بودن و عدم ثبت رسمی یا اشتباه در موضوع معامله باطل تلقی شود، خریدار صرفا حق مطالبه طلای پرداختی (ثمن) را به عنوان "دارا شدن بلاجهت" فروشنده دارد.
​

الزام به ثبت: خریدار ابتدا باید دعوای "الزام به ثبت رسمی معامله" و "اخذ اذن از اوقاف" را مطرح کند که با توجه به عدم پرداخت ثمن و عادی بودن سند، احتمال موفقیت آن بسیار اندک است.

دعوای خلع ید یا تخلیه خریدار با وضعیت فعلی به احتمال قریب به یقین با قرار "عدم استماع" یا "رد دعوا" مواجه می‌شود. فروشنده نیز به دلیل شفاهی بودن فسخ، باید ابتدا "تایید فسخ" را از دادگاه بخواهد، هرچند به دلیل عادی بودن قرارداد، دادگاه ممکن است اصلا به دعوای ناشی از این سند رسیدگی نکند. بهترین راهکار برای طرفین، توافق بر اقاله (برهم زدن قراردادی) و استرداد طلای دریافتی است.

اعلا قدیمی

اعلا قدیمی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۳۵ نظر)

سلام
باید قرارداد مورد بررسی قرار گیرد
با وکیل مشورت نمایید

سید علیرضا راستاد

سید علیرضا راستاد

کارآموز وکالت کانون وکلای دادگستری

سلام
قانون الزام به ثبت رسمی معاملات، برای اسناد عادی تنظیم شده بعد از لازم‌الاجرا شدن قانون محدودیت‌های شدید ایجاد کرده است. چون معامله شما در تاریخ ۱۴۰۴ انجام شده و سند عادی است، دعاوی مربوط به آن در محاکم پذیرفته نمی‌شود مگر اینکه در سامانه ثبت ادعای سامانه کاتب ثبت شود (که هنوز اجرایی نشده). بنابراین احتمال صدور قرار عدم استماع دعوا به دلیل عادی بودن سند بسیار بالاست. فروش شش‌دانگ مغازه در حالی که ملک وقفی است، اشتباه فاحش است. فروشنده مالک عرصه نیست، فقط مالک منافع یا همان سرقفلی است. این معامله ممکن است به عنوان فروش مال غیر باطل یا فضولی باشد.اگر در قرارداد حق فسخ به دلیل عدم پرداخت ثمن پیش‌بینی شده باشد، فروشنده با ارسال اظهارنامه فسخ، می‌تواند معامله را برهم بزند. دعوای خلع ید خریدار به استناد سند عادی علیه متصرف (فروشنده) که دارای سابقه تصرف و اجاره‌نامه رسمی با اوقاف است، محکوم به رد است. خریدار برای خلع ید نیاز به سند رسمی مالکیت دارد. بهترین راه برای خریدار، مطالبه استرداد طلاهای پرداختی و اعلام بطلان یا فسخ معامله است، نه تخلیه مغازه.

ندا السادات روناسی

ندا السادات روناسی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۸(۵۴ نظر)

با سلام
پاسخ به پرسش شما مستلزم بررسی قرارداد می باشد.

سارا تک روستا

سارا تک روستا

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۹(۱۸ نظر)

سلام کاربر گرامی پاسخ به سوال شما مستلزم بررسی مدارک است

سارا علیپور

سارا علیپور

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۷(۱۴۷ نظر)

سلام وقت بخیر
اظهارنظر نیازمند بررسی مدارک میباشد

مینا مشایخی کرهرودی

مینا مشایخی کرهرودی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۲۶ نظر)

با سلام باتوجه به تخصصی بودن موضوع بهتر است مشاوره تلفنی استفاده کنید.

سعید نقدی

سعید نقدی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۲۲ نظر)

درود مشاوره تلفنی پیشنهاد می شود

امین ولی زاده

امین ولی زاده

کارشناس حقوقی

۴٫۸(۳۱ نظر)

با درود ، بلحاظ تخصصی بودن موضوع نیاز به بررسی دقیق قرارداد هست.
چون مفاد قرارداد چند مورد ایراد اساسی دارد.
بهتر است تصویر قرارداد را به ما ارسال کنید تا دقیق بررسی شود بعد پاسخ قاطع داده شود

شادی علی پور

شادی علی پور

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۹(۲۳ نظر)

سلام، برای پاسخ مستندات باید بررسی شود

بهاره درکایی نژاد

بهاره درکایی نژاد

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۹(۱۴ نظر)

با توجه به تخصصی بودن موضوع بهتر است قرارداد بررسی گردد

امید یوسفی

امید یوسفی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۹(۷ نظر)

سلام
مستند دعوی خلع ید سند رسمی می باشد و با مبایعه نامه عادی منجر به رد دعوی میشود به نظر امکان استرداد ثمن معامله را دارید

علیرضا حاتمی نژاد

علیرضا حاتمی نژاد

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۲ نظر)

درود دعوی خلع ید باید مستند به سند رسمی باشد و با توجه به خاص بودن موضوع باید توسط وکیل قرار داد برسی شود

زهرا فرج

زهرا فرج

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۲۵۸ نظر)

سلام و احترام
از مشاوره تخصصی بهره بگیرید.

محمدباقر سلیمانگلی

محمدباقر سلیمانگلی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۹(۴۹ نظر)

یا سلام مشاوره تخصصی پیشنهاد میگردد.

محمد اکبری

محمد اکبری

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۵۸ نظر)

عرض سلام و احترام ،طرح دعوی خلع ید مستلزم احراز مالکیت است.

سمانه پیرانی

سمانه پیرانی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۱۱ نظر)

نمی تواند تخلیه یا خلع ید بخواهد
سند عادی ثبت نشده طبق قانون ۱۴۰۳ قابل استماع نیست
فقط می تواند استرداد طلای پرداختی را مطالبه کند
معامله هم چون ملک وقفی است و به سرقفلی اشاره نشده دچار ابهام است

پرسش خود را بفرستید؛ اولین وکیل آزاد در کوتاه‌ترین زمان پاسخ می‌دهد.

پرسش حقوقی دیگری دارید؟

پرسش خود را رایگان مطرح کنید؛ وکلا و کارشناسان حقوقی بنیاد وکلا در کوتاه‌ترین زمان پاسخ می‌دهند.

پرسش جدید