سلام
بر اساس قوانین و رویه‌های قضایی ایران، در دعوای اعتراض ثالث کیفری، معترض اصولا نمی‌تواند مبلغ جدیدی را به عنوان خواسته مالی یا ارزش مال مطالبه کند. تمرکز اصلی این دعوا باید بر رفع اثری از رای کیفری باشد که به حقوق وی خلل وارد کرده است.
در ادامه، جزئیات این موضوع بر اساس محورهای پرسش شما تشریح میشود.
محدودیت خواسته در اعتراض ثالث
هدف اصلی از اعتراض ثالث، چه در امور مدنی و چه کیفری، این است که شخص ثالثی که در دادرسی منتهی به رای حضور نداشته و آن رای به حقوق او آسیب می‌زند، بتواند آن رای را از اثر بیندازد. به همین دلیل، خواسته اصلی در دادخواست اعتراض ثالث باید "الغا یا اصلاح آن بخش از رای" باشد که به حقوق معترض لطمه زده است.
عدم امکان طرح دعوای جدید: طرح یک خواسته مالی جدید یا تعیین مبلغی متفاوت برای خسارت، به منزله یک "دعوای جدید" تلقی میشود که در چارچوب رسیدگی به اعتراض ثالث نمی‌گنجد. دادگاه در این مرحله صرفا به این موضوع رسیدگی میکند که آیا رای صادرشده به حقوق شخص ثالث خللی وارد کرده است یا خیر.
تفاوت با ورود ثالث: این موضوع با دعوای "ورود ثالث" متفاوت است. در دعوای ورود ثالث، شخص ثالث می‌تواند هم‌زمان با رد دعوای اصلی، خواسته‌ای مستقل برای خود مطرح کند. اما در اعتراض ثالث، به دلیل اینکه رای قبلا صادر شده، خواسته باید محدود به نقض همان رای باشد.
وظیفه دادگاه تجدیدنظر در قبال خواسته جدید
بر اساس رای وحدت رویه شماره ۸۱۸ هیئت عمومی دیوان عالی کشور، رسیدگی به اعتراض شخص ثالث نسبت به جنبه مالی احکام کیفری (مانند رد مال) در صلاحیت دادگاه تجدیدنظر استان است. با این حال، وظیفه این دادگاه محدود به بررسی همان اعتراض است.
صدور قرار رد یا عدم استماع: اگر معترض ثالث در دادخواست خود، علاوه بر اعتراض به رای، مبلغ جدیدی را به عنوان خسارت یا ارزش مال مطالبه کند، دادگاه تجدیدنظر مکلف به رسیدگی به این خواسته جدید نیست. در این حالت، دادگاه باید نسبت به آن بخش از خواسته که ماهیت دعوای جدید دارد، قرار رد دعوا یا عدم استماع صادر کند.
مثال عملی: در یک پرونده، دادگاه بدوی در کنار پذیرش اعتراض ثالث و نقض رای اصلی، خواسته دیگر معترض مبنی بر "ابطال سند رسمی" را به دلیل اینکه یک دعوای جدید محسوب میشود، با صدور قرار رد دعوا مواجه کرد و این تصمیم در دادگاه تجدیدنظر نیز تایید شد .
راهکار صحیح برای مطالبه مالی
شخص ثالثی که حقوق مالی او تحت تاثیر یک رای کیفری قرار گرفته است، باید مراحل زیر را طی کند:
طرح دعوای اعتراض ثالث: ابتدا باید دادخواست اعتراض ثالث را صرفا با خواسته "نقض و الغای بخشی از رای کیفری که به حقوق او خلل وارد کرده" به دادگاه تجدیدنظر استان تقدیم کند.
طرح دعوای مستقل: پس از آنکه رای مورد اعتراض نقض شد و مانع حقوقی برطرف گردید، شخص ثالث می‌تواند برای مطالبه خسارت، ارزش مال یا هر حق مالی دیگری، یک دعوای حقوقی مستقل در دادگاه صالح اقامه نماید.
