سلام
بله، شما قطعا میتوانید از دوستتان به دلیل این اقدام شکایت کنید. عملی که ایشان انجام داده‌اند، مصداق بارز جرم جعل و تحریف در سند عادی است و طبق قوانین ایران قابل پیگرد قانونی است.
قولنامه دستی که بین شما و دوستتان تنظیم شده، یک «سند عادی» محسوب می‌شود و از نظر قانونی معتبر است. هرگونه تغییر در محتوای آن بدون رضایت و اطلاع طرف دیگر، جرم تلقی می‌شود.
ماهیت جرم: جعل و استفاده از سند مجعول
اقدام دوست شما از دو جنبه قابل بررسی است:
جعل مادی: خط زدن مبلغ اصلی، نوشتن مبلغ جدید و اضافه کردن متن با خودکار و دست‌خطی متفاوت، مصداق «جعل مادی» است. جعل مادی به هرگونه تغییر ظاهری در یک سند مانند خراشیدن، پاک کردن یا اضافه کردن ارقام و عبارات گفته می‌شود.
استفاده از سند مجعول: اگر دوست شما بخواهد از این قولنامه تغییریافته برای مقاصد قانونی (مثلا برای اثبات پرداخت مبلغی متفاوت) استفاده کند، مرتکب جرم «استفاده از سند مجعول» نیز شده است که خود جرمی جداگانه محسوب می‌شود.
مجازات قانونی
بر اساس قانون مجازات اسلامی، هر شخصی که در اسناد یا نوشته‌های غیررسمی (مانند قولنامه دستی) جعل کند یا با آگاهی از جعلی بودن، از آن‌ها استفاده نماید، علاوه بر جبران خسارت‌های وارد شده، به یکی از این دو مجازات محکوم می‌شود:
حبس از شش ماه تا دو سال
جزای نقدی از سه تا دوازده میلیون ریال
مراحل طرح شکایت
برای پیگیری قانونی این موضوع، باید مراحل زیر را طی کنید:
تنظیم شکواییه: ابتدا باید یک شکواییه با موضوع «جعل و استفاده از سند مجعول» تنظیم کنید. در این شکواییه باید جزئیات ماجرا، مشخصات خود و طرف مقابل (مشتکی‌عنه) و دلایلتان را به طور کامل شرح دهید.
ثبت در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی: با در دست داشتن مدارک شناسایی و متن شکواییه، به یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه کرده و شکایت خود را به صورت رسمی ثبت کنید تا به دادسرای مربوطه ارجاع داده شود.
ارائه مدارک و دلایل: اصل قولنامه دستکاری‌شده مهم‌ترین مدرک شماست. همچنین اگر کپی یا شاهدی از نسخه اولیه قولنامه دارید، می‌تواند به اثبات ادعای شما کمک کند.
نحوه اثبات جعل در دادگاه
مهم‌ترین و قطعی‌ترین راه برای اثبات ادعای شما، ارجاع سند به کارشناس رسمی دادگستری در حوزه خط و امضا است.
کارشناسی خط: کارشناس با استفاده از ابزارها و روش‌های تخصصی، موارد زیر را در قولنامه بررسی می‌کند:
نوع جوهر و خودکار: تفاوت در نوع خودکار استفاده‌شده به راحتی قابل تشخیص است.
دست‌خط: تفاوت دست‌خط شما با دست‌خطی که متن جدید با آن نوشته شده، به وضوح مشخص خواهد شد.
فشار قلم و نحوه نگارش: کارشناس می‌تواند از روی میزان فشار قلم، پیوستگی حروف و سایر ویژگی‌ها، تعلق نداشتن دست‌خط به شما را اثبات کند.
با توجه به اینکه شما ذکر کرده‌اید تغییرات با خودکار و دست‌خطی کاملا متفاوت انجام شده، نظر کارشناس به احتمال بسیار زیاد به نفع شما خواهد بود و جعل را تایید خواهد کرد. پس از اثبات جعل، دادگاه می‌تواند آن بخش از سند را باطل اعلام کرده و فرد جاعل را به مجازات قانونی محکوم کند.
