سلام و وقت‌بخیر 🌷
قضیه‌ای که مطرح کرده‌اید ترکیبی از «مالکیت ترکه بعد از فوت»، «تصرف بدون اذن سایر وراث»، «اجرتالمثل ایام تصرف» و «اختیارات وکیل» است. سعی می‌کنم قدم‌به‌قدم و کاملا کاربردی توضیح بدهم.
──────────────────────────
۱) از چه تاریخی می‌توان اجرتالمثل گرفت؟
──────────────────────────
ملاک اصلی در ماده قانون مدنی و آرای وحدت رویه دیوان‌عالی کشور است:
۱. تا زمان حیات پدر
• ملک تحت مالکیت انحصاری ایشان بوده است.
• ایشان به برادرتان «اذن» داده (چه شفاهی، چه ضمنی)؛ بنابراین تصرف تا زمان فوت «ماذون» بوده و اجرتالمثل ندارد.
۲. از تاریخ فوت (۱۱ سال پیش)
• ارث به‌صورت «اشاعه» (مشاع) بین تمام ورثه منتقل شده است.
• ادامه تصرف برادرتان، بدون اذن سایر وراث، غصب یا حداقل ید غیرماذون تلقی می‌شود.
• اجرتالمثل از روز بعد فوت پدر تا هر زمانی که ملک را تحویل بدهند قابل مطالبه است.
➤ بنابراین اجرتالمثل از ۱۳۸۲/۰۷/۰۱ (تاریخ آغاز تصرف) قابل مطالبه نیست؛ از تاریخ فوت (حدود ۱۳۹۲) محاسبه می‌شود. مگر اینکه ثابت کنید بعد از فوت هم دیگر وراث رسما به او اجازه داده‌اند (که در سؤال چنین اجازه‌ای وجود ندارد).
تذکر:
• طبق رویه دادگاه‌ها، اگر ورثه «اظهارنامه» یا «اعلان کتبی» برای تخلیه داده باشند، اجرتالمثل از تاریخ همان اظهارنامه هم قابل محاسبه است؛ اما چون اصل موضوع از تاریخ فوت غیرمجاز شده، معمولا از همان روز فوت محاسبه می‌کنند.
──────────────────────────
۲) مراحل عملی مطالبه اجرتالمثل
──────────────────────────
مرحله ۱: ارسال اظهارنامه رسمی
– از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی یک اظهارنامه خطاب به برادر ارسال کنید: «… ظرف ۱۰ روز ملک را تخلیه و اجرتالمثل ایام تصرف از تاریخ … تا تحویل کامل پرداخت شود.»
مرحله ۲: تقدیم دادخواست
– خواسته: «مطالبه اجرتالمثل ایام تصرف به انضمام حق‌التاخیر، هزینه دادرسی و خسارت دادرسی»
– مرجع: شورای حل اختلاف اگر خواسته کمتر از ۲۰ میلیون تومان باشد؛ در غیر این صورت دادگاه عمومی حقوقی رفسنجان.
– خوانده: برادر متصرف
– خواهان: تمامی ورثه یا وکیل رسمی آن‌ها (در ادامه توضیح می‌دهم).
مرحله ۳: ارجاع به کارشناس رسمی دادگستری
– دادگاه جهت تعیین مبلغ اجرتالمثل، ملک را به کارشناس رسمی ارجاع می‌دهد.
– معیار: ارزش اجاره ملک در هر سال × سهم هر ورثه.
مرحله ۴: صدور رای، قطعی شدن و اجرای احکام
– پس از قطعیت، میتوانید تقاضای صدور اجرائیه کنید: ۱) تخلیه، ۲) اجرتالمثل، ۳) هزینه دادرسی.
──────────────────────────
۳) آیا با وکالت فروش می‌توان اجرتالمثل گرفت؟
──────────────────────────
۱. متن وکالتنامه را دقیق بخوانید:
• اگر عبارت‌هایی مثل «اختیار اقامه دعوا، مراجعه به محاکم، جلب نظر کارشناس، مصالحه، دریافت وجوه، امضای اسناد و رسید» صراحتا قید شده باشد = بلــــه، میتوانید اجرتالمثل را هم مطالبه کنید.
• اگر فقط اجازه «فروش و انتقال» ذکر شده و خبری از «اقدامات قضایی» نیست = خیــــر، باید وکالتنامه تکمیلی بگیرید یا وراث به شما وکالت در دعوی بدهند.
۲. چون ۱۰ سهم از ۱۴ سهم را دارید، برای همان ۱۰ سهم میتوانید دعوا کنید (به نسبت سهام). برای ۴ سهم باقی‌مانده باید خودشان مستقلا دعوا کنند یا به شما وکالت بدهند.
۵) چند نکته کلیدی
──────────────────────────
• اسناد و مدارک لازم
۱) گواهی انحصار وراثت (حوزه قضایی رفسنجان)
۲) وکالتنامه فروش یا وکالت در دعوی
۳) رونوشت سند ملک یا بنچاق
۴) اظهارنامه ارسال‌شده
۵) استعلام شهرداری یا اداره ثبت اگر نیاز باشد.
• مرور زمان؟
– در دعاوی ملکی و حقوقی، مرور زمان نداریم؛ میتوانید حتی بعد از سال‌ها اقدام کنید.
• ترکیب دعواها
– میتوانید «تخلیه و خلع ید» + «مطالبه اجرتالمثل» را در یک دادخواست بیاورید تا فقط یک‌بار هزینه دادرسی بپردازید.
• هزینه دادرسی
– دعوای مالی است: ۳٫۵٪ ارزش خواسته (مبلغ اجاره سالیانه × سال‌های تصرف × سهم شما).
– پس از پیروزی، این هزینه وکیل و هزینه دادرسی طبق ماده ۵۱۹ قانون آیین دادرسی مدنی از خوانده قابل وصول است.
──────────────────────────
جمع‌بندی
──────────────────────────
۱) اجرتالمثل از تاریخ فوت پدر (نه شروع زندگی برادرتان در خانه) تا روز تخلیه قابل مطالبه است.
۲) اظهارنامه → دادخواست مطالبه اجرتالمثل و تخلیه.
۳) اگر در وکالتنامه «حق طرح دعوا و دریافت مطالبات» دارید، میتوانید به نسبت همان ۱۰/۱۴ سهم اقدام کنید؛ در غیر این صورت، باید وکالت جدید بگیرید.
۴) برای انتخاب وکیل در رفسنجان به کانون وکلای کرمان یا مرکز وکلای قوه قضائیه مراجعه کنید، یا از دفاتر خدمات قضایی راهنمایی بگیرید.
امیدوارم پاسخ روشن و کاربردی بوده باشد. باز هم اگر جزء یا سندی در متن وکالتنامه دارید که می‌خواهید بررسی کنیم، خوشحال می‌شوم راهنمایی کنم. موفق باشید 🌺
