سلام
خلاصه‌‌ی پاسخ
۱. اگر لوله‌ای که می‌خواهد بکشد «انشعاب خصوصی مرغداری» باشد و مسیر آن از بیرون حریم قانونی راه عبور کند، بدون «رضایت مالک یا عقد حق ارتفاق (اجاره‑ی مسیر)» حق یک متر کندن هم ندارد؛ هرگونه حفاری = تصرف عدوانی و تخریب
۲. اگر مسیر موردنظر داخل «حریم قانونی جاده» باشد (حاشیه‌ای که مالکیتش با شماست ولی حق تصرفش محدود است)، اجازه با “اداره‌ی کل راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای” است؛ در آن بخش شما اختیار جلوگیری ندارید، ولی بابت خسارت کشت و خاک‌برداری حق مطالبه غرامت دارید.
۳. شرکت گاز فقط برای «طرح‌های عمومی و انتقال گاز شهری» می‌تواند طبق قانون تملک اراضی ۱۳۵۸ اجباری تملک کند؛ انشعاب یک واحد مرغداری طرح عمومی محسوب نمیشود. پس یا باید با شما قرارداد ارتفاق ببندند، یا مسیری در حریم جاده انتخاب کنند.
۴. راه عملی مقابله: (الف) یک «اظهارنامه» برای مرغدار و اداره گاز بفرستید که بدون عقد قرارداد و پرداخت خسارت حق حفاری ندارند. (ب) اگر تهدید را اجرا کردند همان لحظه ۱۱۰ و کلانتری را خبر کنید و سپس شکایت کیفری تصرف عدوانی + دادخواست دستور موقت منع عملیات بدهید؛ معمولا قاضی ظرف ۴۸ ساعت حکم توقف کار را صادر می‌کند.
تشریح حقوقی موضوع
──────────────────
الف) مالکیت شما تا لبه آسفالت
طبق آیین‌نامه تعیین حریم راه‌ها (مصوبه ۱۳۵۶) حریم یک جاده دوخطه آسفالته خارج شهر = ۲۵ متر از محور (یعنی حدود ۱۲‑۱۳ متر از کنار آسفالت). شما همین ۱۲ متر را خالی گذاشته‌اید؛ این نوار اگرچه سند هنوز به نام شماست و می‌توانید زراعت فصلی کنید، ولی برای دفن لوله، کابل یا تاسیسات کافی است اداره راه موافقت بدهد؛ رضایت مالک لازم نیست (ماده ۱۲ همان آیین‌نامه). خارج از این نوار، تصرف تابع مقررات مالک خصوصی است.
ب) قدرت قانونی شرکت گاز
۱. مواد «اساسنامه شرکت ملی گاز» و ماده ۱ قانون تملک اراضی ۱۳۵۸ می‌گوید: شرکت گاز می‌تواند برای خطوط اصلی انتقال، اراضی را اجباری بخرد یا ارتفاق بگیرد.
۲. انشعاب خصوصی برای یک واحد صنعتی یا مرغداری «طرح عمومی» نیست؛ خود شرکت گاز هم در بخشنامه ۲۸۱۸۰/۱۱۰ (۱۳۹۸) صریحا نوشته: «عبور لوله از املاک خصوصی مستلزم رضایت مالک یا اخذ رای مراجع قضایی مبنی بر تملک است.»
ج) تفاوت دو سناریو
۱) مسیر داخل حریم راه → اجازه اداره راه کافی است، شما فقط غرامت کشت می‌گیرید.
۲) مسیر در ملک شما خارج از حریم → باید یا با شما قرارداد ارتفاق بنویسند (با مبلغ توافقی) یا از مسیر دیگر بروند. اجبار قانونی برای انشعاب خصوصی وجود ندارد.
راهکار عملی مرحله به مرحله
──────────────────
۱. امروز: یک اظهارنامه به مرغدار و یک رونوشت به شرکت گاز شهرستان:
«اینجانب مالک پلاک ثبتی … اعلام می‌کنم بدون عقد قرارداد و پرداخت غرامت، هرگونه حفاری در ملک اینجانب غیرمجاز و مستلزم مسؤلیت مدنی و کیفری است.»
۲. مراجعه به اداره راهداری محل و سؤال کتبی: آیا مسیر درخواستی در حریم قانونی است یا نه؟ اگر داخل حریم نباشد، اداره راه اصلا مجوز نمی‌دهد.
۳. اگر خواستند عملیا حفاری کنند:
• تماس ۱۱۰ و صورت‌جلسه کلانتری برای «تصرف عدوانی».
• همان روز دفتر خدمات قضایی → دادخواست «دستور موقت بر توقف عملیات» ماده ق.آ.د.م + شکوائیه کیفری ماده ق.م.ا. قاضی کشیک غالبا ظرف ۴۸ ساعت حکم توقف می‌دهد و متهم احضار می‌شود.
۴. اگر به مصالحه علاقه‌مندید: قرارداد «حق ارتفاق لوله» با مبلغ اجاره سالانه یا یکجا + شرط بازگرداندن وضع زمین پس از اتمام بهره‌برداری منعقد کنید و در دفتر اسناد رسمی ثبت شود؛ بخشی از غرامت را می‌توانید پیش از حفاری دریافت نمایید.
پاسخ کوتاه به تهدید «راه ترابری پول داده‌ام»
راه ترابری (گرایدر اداره راه) فقط در حریم قانونی حق تیغ زدن دارد؛ اگر حریم از ۱۲ متر جلوتر بیاید، مجاز است چون حریم راه است، نه ملک شما. اما در خاک شما بیرون از حریم، کوچک‌ترین خاک‌برداری بدون رضایت = جرم. مجوز اداره راه یا گاز این جرم را توجیه نمی‌کند مگر طرح عمومی باشد که نیست.
جمع‌بندی
────────
• داخل حریم جاده؟ اجازه اداره راه = کافی؛ شما فقط خسارت می‌گیرید.
• بیرون حریم؟ بدون قرارداد خصوصی هیچ شخص و نهادی—حتی شرکت گاز—نمی‌تواند شما را مجبور کند؛ در صورت اصرار، تصرف عدوانی است و می‌توانید دستور موقت و پرونده کیفری بگیرید.
موفق باشید 🌸
