سلام 🌼
جواب را بهصورت مرحلهای و با استناد به مواد قانون مدنی میآورم تا دقیقا معلوم شود در عقد موقت (صیغه) «مهریه» چه وضعی پیدا میکند و تمکین یا عدم تمکین چه اثری روی آن دارد.
-------------------------------------------------
۱) زمان استقرار مهریه در عقد موقت
-------------------------------------------------
ماده ۱۰۸۲ ق.م: «به مجرد عقد، زن مالک مهر میشود و میتواند هر نوع تصرفی در آن بنماید.»
بنابراین همین که صیغه با ذکر مهر جاری شد، مهر در ذمه شوهر قرار میگیرد؛ چه پرداخت شده باشد چه نه.
-------------------------------------------------
۲) حق «حبس» پیش از نزدیکی
-------------------------------------------------
ماده ۱۰۸۵ ق.م (شامل نکاح دائم و موقت): زن میتواند تا مهر را نگیرد از تمکین خاص خودداری کند.
پس اگر مهر هنوز پرداخت نشده، زن حق دارد تمکین نکند و مرد هم نمیتواند ادعای نشوز کند.
-------------------------------------------------
۳) اگر مهر را گرفت اما تمکین نکرد
-------------------------------------------------
الف) در نکاح دائم
نشوز موجب سقوط نفقه میشود (ماده ۱۱۰۸)، اما «مهر برگشتپذیر نیست».
ب) در نکاح موقت
• اصولا نفقهای در عقد موقت وجود ندارد مگر آنکه شرط شده باشد (ماده ۱۱۱۳).
• مهر هم پس از استقرار، قابل استرداد نیست؛ یعنی اگر زن کل مهر را بگیرد و هنوز نزدیکی واقع نشده باشد ولی از تمکین هم خودداری کند، مرد راهی برای پسگرفتن آن ندارد، مگر از طریق ماده ۱۰۹۷ (شرح زیر).
-------------------------------------------------
۴) تنها راه کمکردن یا پسگرفتن بخشی از مهر در عقد موقت
-------------------------------------------------
ماده ۱۰۹۷ ق.م:
«در نکاح منقطع، اگر شوهر قبل از نزدیکی تمام مدت را ببخشد (بذل بقیه مدت)، باید نصف مهر را بدهد.»
نتیجه:
• تا وقتی نزدیکی واقع نشده، مرد میتواند با «بذل مابقی مدت» عقد را خاتمه دهد و فقط نصف مهر را بپردازد.
• اگر قبلا کل مهر را داده است، میتواند دادخواست «استرداد نصف مهر» بدهد.
• اما اگر حتی یکبار نزدیکی انجام شده باشد، مهر بهطور قطعی مستقر میشود و دیگر راهی برای پس گرفتن نیست؛ تمکیننکردنهای بعدی هم اثری بر مهر ندارد.
-------------------------------------------------
۵) پاسخ فشرده به سؤال شما
-------------------------------------------------
۱. بهمحض خواندن خطبه، زن مالک مهر میشود.
۲. اگر مهر را تحویل گرفت ولی (قبل از نزدیکی) تمکین نکند، مهر همچنان مال اوست؛ مرد فقط میتواند با بذل بقیه مدت و در صورت عدم نزدیکی، «نصف» آن را پس بگیرد.
۳. پس از وقوع نزدیکی—even یکبار—مهر کاملا قطعی است و بههیچ وجه با عدم تمکین قابل مطالبه یا استرداد نیست.
-------------------------------------------------
۶) توصیه عملی برای هر دو طرف
-------------------------------------------------
• اگر هنوز نزدیکی نشده و اختلاف جدی است، مرد برای کاهش تعهد مالی باید «بذل بقیه مدت» را در دفترخانه یا با اظهارنامه رسمی اعلام کند.
• زن اگر مهر را نگرفته است، میتواند به استناد حق حبس تمکین نکند تا مهر را وصول کند.
• در هر حال، نشوز (عدم تمکین بدون عذر موجه) در عقد موقت فقط روی نفقه شرطشده اثر دارد، نه روی خود مهر.
موفق باشید 🌷