سلام و وقت بخیر 🌿
پاسخ فشرده
نه؛ صرف نپرداختن اقساط مهریه (حتی اگر ماهها طول بکشد) «خودبهخود» حق طلاق برای زن ایجاد نمی-کند. مهریه یک دین مالی است؛ زن میتواند آن را از طریق اجرای ثبت یا دادگاه بگیرد و در صورت استنکاف شوهر، او را تا سقف ۱۱۰ سکه بازداشت یا اموالش را توقیف کند، اما این تخلف داخل مواد قانونی «طلاق به درخواست زن» نیست.
اما اگر رفتار شوهر (فرار، اختفا، زندان، ترک زندگی…) بهقدری شود که زندگی مشترک عملا مختل و برای زن غیرقابل تحمل گردد، میتوانید از مسیر «عسر و حرج» یا «غیبت طولانی» اقدام کنید؛ اما باید این سختی را برای دادگاه ثابت کنید.
──────────────────────────
۱) مواد قانونی طلاق زن در حقوق ایران
──────────────────────────
۱. ماده ۱۱۲۹: عدم پرداخت نفقه یا امتناع از تادیه آن.
۲. ماده ۱۱۳۰: عسر و حرج (هر وضعیتی که ادامه زندگی را برای زن مشقتبار کند؛ مانند اعتیاد، ضرب و جرح، محکومیت کیفری، ترک زندگی، زندان طولانی، سوءرفتار شدید …).
۳. ماده ۱۰۲۹: غیبت شوهر مفقودالاثر حداقل ۴ سال.
۴. شروط دوازدهگانه مندرج در عقدنامه (وکالت در طلاق در صورت تحقق شرط).
۵. طلاق توافقی، خلع یا مبارات (با بذل مال از سوی زن).
✘ «عدم پرداخت مهریه» به تنهایی در هیچیک از این مواد نیامده است.
──────────────────────────
۲) چرا نپرداختن مهریه حق طلاق نمیآورد؟
──────────────────────────
• مهریه دین است (ماده ۱۰۸۲). عدم پرداختش مثل هر بدهی مالی دیگری است؛ قانون برای وصول آن، ابزار اجرایی (توقیف مال، بازداشت) داده ولی طلاق را مترتب نکرده.
• در مقابل، «نفقه» خرج روزمره و ضروری زن است؛ ترک نفقه مطابق ماده ۱۱۲۹ اساسا یکی از موجبات طلاق محسوب میشود.
• بنابراین اگر شوهر هنوز نفقه را میپردازد، ماده ۱۱۲۹ هم جاری نمیشود.
──────────────────────────
۳) در چه حالتی میتوانید به عسر و حرج استناد کنید؟
──────────────────────────
اگر بتوانید نشان دهید:
۱. شوهر عمدا متواری یا در مخفیگاه است و شما ماههاست از او بیخبرید یا امنیت ندارید.
۲. یا بهدلیل فرار و دستور جلب، مرتب دستگیر و زندانی میشود و زندگی خانوادگی را مختل کرده است.
۳. یا بدهیهای سنگین (از جمله مهریه) باعث شده دخلوخرج و آرامش خانواده نابود شود.
در این صورت دادگاه ممکن است با مجموعه دلایل، عسر و حرج را احراز و اجازه طلاق دهد. ولی بار اثبات بر عهده شماست (شهادت شهود، نامه کلانتری، استعلام زندان، احکام جلب، گزارش مددکاری و…).
──────────────────────────
۴) راههای عملی پیش رو
──────────────────────────
۱. ادامهی وصول مهریه
• از طریق اجرای ثبت یا اجرای احکام مدنی: توقیف حقوق (تا ¼)، حساب بانکی، خودرو، ملک، ممنوعالخروجی و نهایتا بازداشت تا سقف ۱۱۰ سکه.
۲. اگر شوهر واقعا فراری است
• استعلام آخرین آدرس و حکم جلب از دادگاه بگیرید؛ هر بار ترک آدرس رسمی را گزارش کنید تا «ترک زندگی» مستندسازی شود.
۳. اقدام برای طلاق عسر و حرج
• دادخواست «طلاق به علت عسروحرج ناشی از اختفای زوج و ایجاد عدم امنیت» با ادلهای که گفتیم.
۴. بررسی شروط ضمن عقد
• اگر شرط وکالت در طلاق (شرط نفقه، شرط ازدواج مجدد، شرط ترک زندگی ۶ ماه…) دارید، آسان-ترین راه همان استناد به شرط است.
۵. عدم پرداخت نفقه
• اگر بعدا نفقه هم قطع شود، بلافاصله هم شکایت کیفری ترک انفاق (ماده ۵۳ قانون حمایت خانواده) و هم طلاق ماده ۱۱۲۹ قابل طرح است.
──────────────────────────
۵) پاسخ پرسش شما بهصورت خلاصه
──────────────────────────
• نپرداختن اقساط مهریه = حق طلاق خودکار نمیآورد.
• تا زمانی که نفقه پرداخت میشود، ماده ۱۱۲۹ جاری نیست.
• ولی اگر فرار، اختفا یا بازداشتهای مکرر بهحدی برسد که «عسر و حرج» یا «غیبت طولانی» محقق شود، میتوانید از دادگاه خانواده طلاق بگیرید؛ باید برای این ادعا سند و دلیل بیاورید.
• در عین حال میتوانید بهشکل موازی، مهریه را از طریق ثبت یا اجرای احکام وصول کنید؛ الزاما یکی نافی دیگری نیست.
موفق باشید 🌺