آیا شلیک با تفنگ شکاری در برابر مهاجمان مسلح دفاع مشروع محسوب می‌شود؟

پرسیده شده ۲ ماه پیش۴۱ پاسخ ثبت شده

دو نفر مهاجم به دلیل اختلافی، شبانه با قمه به منزل یک نفر حمله می‌کنند. او برای دفع خطر با تفنگ شکاری مجاز به پای هر دو مهاجم شلیک می‌کند. بلافاصله پس از حادثه، به کلانتری اطلاع داده می‌شود، تمام آلات جرم کشف و ضبط می‌شوند و مهاجمان برای مداوا منتقل می‌شوند. آیا فرد شلیک‌کننده می‌تواند در برابر شکایت مهاجمان به دفاع مشروع استناد کند و تبرئه شود؟

جمع‌بندی پاسخ وکلا

هوش مصنوعی

استناد به دفاع مشروع در این مورد ممکن است، اما تبرئه شدن قطعی نیست و احراز شرایط آن به عهده قاضی است. دادگاه مواردی مثل تناسب شلیک با خطر، ضرورت دفاع، عدم امکان کمک‌خواستن از پلیس و گزارش مرجع انتظامی را بررسی می‌کند.

این چارچوب کلی دفاع مشروع است، اما در دادگاه مواردی مثل تقدم شلیک هوایی یا گزارش کارشناسی صحنه می‌تواند نتیجه را تغییر دهد.

پاسخ هوشمند بنیاد وکلا

هوش مصنوعی

امکان استناد به دفاع مشروع با اسلحه شکاری

حمله شبانه دو فرد مسلح به قمه به منزل مسکونی، خطر جدی و قریب‌الوقوع محسوب می‌شود و فرد می‌تواند به عنوان علل موجهه جرم به دفاع مشروع استناد کند. شلیک به پای مهاجمان به جای نقاط حساس و مجاز بودن اسلحه، قرینه‌هایی به نفع متناسب بودن دفاع است. با این حال، تصمیم‌گیری نهایی درباره تبرئه به نظر قاضی بستگی دارد و او مواردی مانند عدم امکان کمک‌خواهی فوری از پلیس، گزارش صورت‌جلسه ضابطین و ضرورت واقعی شلیک را بررسی خواهد کرد. قوانین مربوط به دفاع مشروع بسیار سخت‌گیرانه ارزیابی می‌شوند و اثبات آن در دادگاه نیازمند ادله دقیق است.

این پاسخ به‌صورت خودکار تولید شده و جای مشاوره‌ی حقوقی با وکیل را نمی‌گیرد؛ پاسخ‌های وکلا در ادامه آمده است.

۴۱ پاسخ از وکلا و کارشناسان حقوقی

پاسخ برتر
مینا مشایخی کرهرودی

مینا مشایخی کرهرودی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۲۶ نظر)

سلام
بله؛ با فرض تحقق اوضاع و احوال مذکور، استناد به دفاع مشروع می‌تواند دفاعی بسیار قوی و منتهی به برائت باشد.

مطابق ماده ۱۵۶ قانون مجازات اسلامی، باید تجاوز یا خطر فعلی یا قریب‌الوقوع، ضرورت دفاع و تناسب آن با خطر احراز گردد.
حمله شبانه دو نفر با قمه به منزل، در اصل می‌تواند مصداق خطر جدی و قریب‌الوقوع علیه جان یا تمامیت جسمانی باشد.

شلیک به پای مهاجمان، در صورت احراز اینکه برای دفع خطر و توقف حمله انجام شده، قرینه مهمی بر ضرورت و تناسب دفاع است.
مجازبودن سلاح نیز در ارزیابی وضعیت مرتکب و مشروعیت اولیه استفاده از آن مؤثر است، هرچند به‌تنهایی موجب مشروعیت شلیک نمی‌شود.

اعلام فوری موضوع به کلانتری، کشف قمه‌ها، صورت‌جلسه ضابطین و انتقال مهاجمان برای مداوا، ادله مهمی در اثبات کیفیت واقعی حادثه محسوب می‌شود.

باید اثبات شود شلیک‌ها در جریان حمله یا خطر قریب‌الوقوع واقع شده و پس از رفع خطر، اقدام تلافی‌جویانه‌ای صورت نگرفته است.
گزارش صحنه، آثار ورود، اظهارات ماموران، نظریه پزشکی قانونی و کارشناسی سلاح و مهمات می‌تواند برای احراز ضرورت و تناسب دفاع بسیار تعیین‌کننده باشد.

بنابراین دفاع باید بر فعلیت خطر، تعدد مهاجمان، مسلح‌بودن آنان، شبانه‌بودن حمله، ضرورت دفع تجاوز و تناسب اقدام دفاعی متمرکز شود.

در صورت احراز مجموع این شرایط، رفتار مرتکب مشمول دفاع مشروع بوده و اصل بر عدم مسئولیت کیفری وی نسبت به صدمات ناشی از دفاع مشروع خواهد بود.
باتوجه به پیچیدگی موضوع می بایست از مشاوره تلفنی استفاده کنید

جاوید محمدی

جاوید محمدی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۳۲ نظر)

با سلام کاربر گرامی بله شما می‌توانید به دلیل قریب الوقوع بودن و عدم امکان استمداد از نیروی انتظامی علل موجهه جرم را اثبات نمایید

ابراهیم باقریان خوزانی

ابراهیم باقریان خوزانی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۱۵ نظر)

در دفاع مشروع باید شرایط دفاع احراز شود.در فرض سوال بنظر میرسد شرایط دفاع مشروع محقق نگردیده. در مواردی این چنین توصیه می‌شود حتما از وکلای متخصص استفاده نمایید

محسن پورعلی

محسن پورعلی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۳۶ نظر)

درود و احترام.
احراز دفاع مشروع به عهده مقام قضایی است.
به دلیل حساسیت زیاد اعمال انجام شده، نمیتوان پیشبینی کرد تصمیم مقام قضایی چه خواهد بود.
توصیه میشود حتما توسط وکیل در دادرسی شرکت کنید.
موفق باشید.

نمایش ۳۷ پاسخ دیگر وکلا
زهرا رفیعی

زهرا رفیعی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۲۲ نظر)

بله، در فرض مطرح‌شده امکان استناد جدی به دفاع مشروع وجود دارد، اما تبرئه خودکار نیست و دادگاه باید شرایط ماده ۱۵۶ قانون مجازات اسلامی را احراز کند. این ماده دفاع در برابر تجاوز یا خطر فعلی یا قریب‌الوقوع را، در صورت ضرورت، خوف عقلایی و عدم امکان مؤثر توسل فوری به قوای دولتی، موجب عدم مجازات می‌داند.

در این پرونده، حمله شبانه دو نفر به منزل با سلاح سرد، ورود یا تعرض به حریم منزل، اعلام فوری به کلانتری و کشف و ضبط آلات درگیری می‌تواند قرائن بسیار مهمی برای اثبات خطر فعلی و خوف عقلایی باشد. همچنین طبق تبصره ۲ ماده ۱۵۶، اگر اصل دفاع محرز شود، اثبات رعایت نشدن شرایط دفاع بر عهده مهاجم است.

با این حال، تناسب و ضرورت دفاع اهمیت اساسی دارد؛ یعنی باید مشخص شود شلیک در همان لحظه برای دفع خطر انجام شده و پس از رفع خطر ادامه پیدا نکرده است. بنابراین برای دفاع، گزارش کلانتری، صورت‌جلسه کشف آلات، پزشکی قانونی مهاجمان، اظهارات ماموران و شهود و وضعیت محل حادثه بسیار تعیین‌کننده خواهد بود.

مریم حاج منوچهری

مریم حاج منوچهری

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۹(۲۳۹ نظر)

باسلام
امکان استناد جدی به دفاع مشروع وجود دارد، اما تبرئه قطعی از قبل قابل تضمین نیست. تعیین‌کننده، شرایط دقیق لحظه شلیک و تناسب و ضرورت دفاع است، نه صرفا اینکه تفنگ مجوز داشته یا مهاجمان قمه داشته‌اند.

صفورا علیخانی

صفورا علیخانی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۱ نظر)

با سلام
احراز اینکه اقدام صورت گرفته دفاع مشروع محسوب می گردد یا خیر به عهده مقام رسیدگی کننده می باشد و مطابق مقررات دفاع مشروع باید متناسب با خطر قریب الوقوع باشد بنابراین به دلیل حساسیت بالای این موضوع توصیه میشود به پرسش و پاسخ اکتفا نکرده و به صورت تخصصی از یک وکیل دادگستری مشورت و در صورت نیاز اقدام به اعطای وکالت نمایید

زهرا بانی رشید

زهرا بانی رشید

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۸(۹ نظر)

با احترام بله در فرضی که حمله شبانه با قمه و به صورت فعلی یا قریب الوقوع انجام شده باشد استناد به دفاع مشروع امکان پذیر است و شلیک برای دفع خطر جانی میتواند تحت شرایط ماده ۱۵۶ قانون مجازات اسلامی موجه شناخته شود با توجه به اینکه مهاجمان مسلح بوده اند و بلافاصله موضوع به پلیس اعلام و سلاح آنها نیز کشف شده است این موارد میتواند قرائن مؤثر به نفع مدافع باشد البته دادگاه باید ضرورت شلیک و تناسب آن با خطر و اینکه امکان توسل فوری به پلیس وجود نداشته را بررسی کند و صرف مجاز بودن سلاح به تنهایی موجب تحقق دفاع مشروع نمیشود همچنین اگر اصل دفاع احراز شود طبق تبصره ۲ ماده ۱۵۶ اثبات عدم رعایت شرایط دفاع بر عهده مهاجم است

تهمینه جعفری زرمهری

تهمینه جعفری زرمهری

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۸(۱۸ نظر)

بله، قابل تبرئه است، در صورت احراز شرایط دفاع مشروع (ماده ۱۵۶ ق.م.ا):

· حمله شبانه با قمه (خطر جانی مسلم)
· شلیک به پاها (تناسب با خطر)
· اطلاع‌رسانی فوری و تحویل ادوات (قرینه‌ی عدم تجاوز از حدود)

نتیجه: با اثبات این شرایط، دادگاه او را محق در دفاع شناخته و از قصاص/دیه تبرئه می‌کند (مگر خسارت درمانی که قابل پرداخت نیست).

امیر مهدی‌زاده

امیر مهدی‌زاده

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۹(۲۸ نظر)

درود بر شما؛
در فرض سؤال، استناد به دفاع مشروع کاملا قابل طرح است؛ لیکن صرف مجاز بودن سلاح و حمله مهاجمان، موجب تبرئه خودکار نیست. مطابق ماده ۱۵۶ قانون مجازات اسلامی، دفاع زمانی مشروع است که خطر فعلی یا قریب‌الوقوع باشد، دفاع برای دفع تجاوز ضرورت داشته، توسل فوری به قوای دولتی عملا ممکن نباشد و اقدام ارتکابی متناسب با تجاوز باشد.

حمله شبانه دو نفر با قمه به منزل، با توجه به اوضاع و احوال، می‌تواند مصداق تجاوز فعلی یا قریب‌الوقوع موضوع ماده ۱۵۶ باشد. همچنین مطابق تبصره ۲ همان ماده، هرگاه اصل دفاع محرز باشد ولی رعایت شرایط آن محل تردید باشد، اثبات عدم رعایت شرایط دفاع بر عهده مهاجم است.

بنابراین اطلاع فوری به پلیس، کشف قمه‌ها، محل وقوع حادثه، نحوه ورود مهاجمان، فاصله زمانی و مکانی شلیک، تعداد تیرها و نوع جراحات، در احراز ضرورت و تناسب دفاع اهمیت اساسی دارد. مجاز بودن تفنگ نیز صرفا از حیث قانونی بودن سلاح مؤثر است و به‌تنهایی مشروعیت شلیک را اثبات نمی‌کند.

راهکار دفاعی مؤثر، اثبات «خطر فعلی، ضرورت شلیک، فقدان امکان استمداد فوری و تناسب دفاع» با تاکید بر قرائن صحنه و نظریه پزشکی قانونی است. آیا شلیک پس از ورود مهاجمان به منزل و در فاصله نزدیک انجام شده یا امکان عقب‌نشینی و تماس با پلیس وجود داشته است؟

زهرا فرج

زهرا فرج

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۲۶۱ نظر)

سلام و احترام
بنابر اظهارات شما به نظر می‌رسد امکان استناد به دفاع مشروع وجود دارد، اما احراز آن منوط به بررسی دقیق شرایط وقوع حادثه است.

مطابق ماده ۱۵۶ قانون مجازات اسلامی، چنانچه حمله دو نفر با قمه، شبانه و به‌گونه‌ای بوده که خطر فعلی یا قریب‌الوقوع نسبت به جان شما ایجاد کرده باشد و شلیک با هدف دفع این خطر و متناسب با وضعیت موجود انجام شده باشد، می‌توان به دفاع مشروع استناد کرد.

در این پرونده، مواردی مانند حمله شبانه، مسلح بودن مهاجمان به قمه، شلیک به پاها با هدف متوقف کردن آنها، تماس فوری با کلانتری، کشف و ضبط آلات جرم و انتقال مهاجمان برای درمان، همگی می‌توانند در اثبات دفاع مشروع مؤثر باشند.

البته نکته تعیین‌کننده این است که در لحظه شلیک، خطر همچنان وجود داشته باشد. اگر حمله خاتمه یافته یا مهاجمان در حال فرار بوده‌اند و دیگر خطری متوجه شما نبوده، موضوع می‌تواند متفاوت ارزیابی شود.

بنابراین اگر بتوانیم وقوع حمله، وجود خطر جانی، ضرورت واکنش و تناسب تیراندازی با وضعیت موجود را اثبات کنیم، دفاع مشروع قابل طرح جدی است و می‌توان بر مبنای آن تقاضای صدور حکم برائت کرد.

در این خصوص، گزارش کلانتری، صورت‌جلسه کشف قمه‌ها، اظهارات شهود، نظریه پزشکی قانونی، نحوه ورود مهاجمان به منزل و گزارش کارشناسی سلاح اهمیت زیادی دارد.

مهرداد تقی پور

مهرداد تقی پور

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

سلام/ بله قابل استناد است/ حمله افراد مسلح در شب وصف مشدده دارد

منصور محمدی

منصور محمدی

کارشناس حقوقی

۵٫۰(۵ نظر)

سلام دوست خوب پرسشگرم
شرایط دفاع مشروع در قانون آمده است
با توضیح شما بعید است پذیرفته بشه

محمد عطاریان

محمد عطاریان

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۸(۹۸ نظر)

با سلام
به صورت تئوریک بله دفاع مشروع حساب می شود. اما اثبات این موضوع در دادگاه امری تخصصی است و نیازمند ادله و مستندات قوی. قوانین کشور ما در بحث دفاع مشروع بسیار سخت گیرانه هستند.

مصطفی فودازی

مصطفی فودازی

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۳ نظر)

با سلام
بله، در صورت احراز شرایط دفاع مشروع، امکان تبرئه وجود دارد.
حمله شبانه دو نفر با قمه به منزل، می‌تواند مصداق خطر فعلی و جدی باشد؛ اما دادگاه بررسی می‌کند که شلیک برای دفع همان خطر ضروری و متناسب با وضعیت حمله بوده و راه دیگری برای دفع خطر وجود نداشته است.
اینکه بلافاصله با کلانتری تماس گرفته شده، سلاح مجاز بوده و مهاجمان نیز قمه داشته‌اند، قرائن مهمی به نفع دفاع مشروع هستند؛ ولی به‌تنهایی تضمین‌کننده تبرئه نیستند. گزارش صحنه، اظهارات طرفین، پزشکی قانونی و نحوه دقیق وقوع درگیری تعیین‌کننده است.

محمد اکبری

محمد اکبری

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۵۸ نظر)

عرض سلام و احترام
اگر شلیک با تفنگ شکاری دقیقا در جریان حمله مسلحانه شبانه و برای دفع خطر فوری انجام شده و از حدود ضرورت و تناسب خارج نشده باشد، می توان به دفاع مشروع استناد کرد و احتمال تبرئه وجود دارد، ولی تناسب شلیک و تعداد و زمان شلیک با پایان یا تداوم حمله تعیین کننده است.

محمد رفیعی راد

محمد رفیعی راد

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۵(۲ نظر)

درود؛ بله، در صورت احراز شرایط دفاع مشروع، از جمله وقوع حمله فعلی یا قریب‌الوقوع، ضرورت دفاع و تناسب آن، شلیک می‌تواند موجه و موجب رفع مسئولیت کیفری باشد. حمله شبانه با قمه و گزارش فوری و کشف آلات جرم، ادله مهمی برای دفاع محسوب می‌شوند. مستند به قانون مجازات اسلامی.

با احترام

وکیل سیدامیر حسینی

وکیل سیدامیر حسینی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

دفاع مشروع شرایط و ارکان هایی دارد که ممکن است با دفاع موثر دردادگاه کیفری جرم به دفاع مشروع و تبریه شود اما خسارت قابل دریافت میباشد.

هومن زمانی

هومن زمانی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۱۰ نظر)

اگر دو نفر مسلح به سلاح سرد بودند استناد به دفاع قابل بررسی در دادگاه است شرایط دفاع مشروع و دلایل و گزارش مرجع انتظامی مورد ارزیابی دادگاه قرار میگیرد و دادگاه رای مقتضی را صادر مینمایند

امیر فراستی

امیر فراستی

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۱۲ نظر)

بله، در فرضی که واقعا حمله شبانه با قمه به منزل رخ داده باشد، امکان استناد جدی به دفاع مشروع وجود دارد و حتی می‌تواند به برائت از ایراد صدمه منجر شود.

طبق ماده ۱۵۶ قانون مجازات اسلامی، دفاع باید برای دفع خطر فعلی یا قریب‌الوقوع، ضروری و متناسب باشد. شلیک به پای مهاجمان، اطلاع فوری به کلانتری و کشف قمه‌ها می‌تواند قرائن مهمی به نفع دفاع مشروع باشد.

اما تبرئه قطعی خودکار نیست؛ دادگاه باید ضرورت و تناسب شلیک و شرایط لحظه حمله را احراز کند. مجازبودن تفنگ نیز به‌تنهایی دفاع مشروع را ثابت نمی‌کند.

اکبر صادقی

اکبر صادقی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۴ نظر)

با سلام
در دفاع مشروع بایستی دفاع با تهدید متناسب باشد وگرنه دفاع به حساب نمی آید در حال می توان استدلال دفاع مشروع کرد

فاطمه فرهیخته راد

فاطمه فرهیخته راد

کارآموز وکالت کانون وکلای دادگستری

باسلام
بنظر میرسد شرایط استناد به دفاع مشروع موجود میباشد .

نفیسه اصولی صفار

نفیسه اصولی صفار

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۱۸ نظر)

سلام صرف مجاز بودن اسلحه به معنای تحقق دفاع مشروع نیست و مهم‌ترین موضوع تناسب دفاع با خطر است. اگر دادگاه تشخیص دهد شلیک با تفنگ شکاری به پای مهاجمان با وجود امکان دفع خطر به شیوه خفیف‌تر متناسب نبوده باشد ممکن است دفاع مشروع را نپذیرد. البته حمله دو نفر با قمه به منزل و شرایط زمانی و نحوه حمله در احراز ضرورت دفاع باید مورد توجه دادگاه قرار گیرد.

ندا السادات روناسی

ندا السادات روناسی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۸(۵۴ نظر)

با سلام
بله، در صورت اثبات حمله مسلحانه، ضرورت و تناسب شلیک برای دفع خطر، می‌تواند دفاع مشروع محسوب شده و موجب تبرئه شود؛ تشخیص نهایی با دادگاه است

شادی علی پور

شادی علی پور

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۹(۲۳ نظر)

سلام، می تواند استناد‌ کند ولی برای تبرئه شدن بایستی شرایط دفاع مشروع توسط دادگاه بررسی و احراز شود.

سید ابراهیم یوسفی

سید ابراهیم یوسفی

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

سلام بله می‌تواند به دفاع مشروع استناد کند

علی دریانی

علی دریانی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۷(۳ نظر)

درود
دفاع مشروع باید متناسب با حمله ی مهاجمان باشد
به عبارتی خوف جانی محتمل الحصول اتفاق افتد و این که آیا جهت دفع مهاجمان شلیک هوایی شده است سپس به پای هر دو مهاجم حائز اهمیت است.

سیدرضا حجازی فر

سیدرضا حجازی فر

کارآموز وکالت کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۲ نظر)

صرف مجاز بودن اسلحه یا اطلاع دادن به کلانتری به‌تنهایی کافی نیست؛ باید ضرورت دفاع، تناسب اقدام با خطر و عدم امکان توسل مؤثر و به‌موقع به قوای انتظامی احراز شود. کشف قمه‌ها، گزارش فوری حادثه، تحقیقات محلی و نظریه پزشکی قانونی هم می‌تواند در اثبات دفاع مشروع مؤثر باشد. موضوع پرونده نیاز یه بررسی جدی دارد

حانیه محمدیان

حانیه محمدیان

کارآموز وکالت کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۱ نظر)

درود
امکان استناد و طرح دفاع مشروع وجود دارد اما درنظر باشید که در رویه قضایی موجود، پذیرش دفاع مشروع معمولا با حساسیت‌های زیادی همراه است و به راحتی مورد قبول واقع نمی‌شود؛ باید ادله و مستندات قوی داشته باشید. موفق باشید

حدیث محمودی

حدیث محمودی

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۳۱ نظر)

بله، میتونید به دفاع مشروع استناد کنه و شانس تبرئه دارید. ولی قطعی نیست.
چون شبونه دو نفر با قمه اومدن درب خونه خطر جدی بوده
به پا شلیک کردین نه به سر و سینه قصد کشتن نداشتین
بلافاصله خبر دادین و سلاح رو تحویل دادین امکان تبرئه خیلی زیاد هست

محمدباقر سلیمانگلی

محمدباقر سلیمانگلی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۹(۴۹ نظر)

با سلام دفاع مشروع باید ماتناسب با خطر است چنانچه متهمین با اسلحه حملا کردا و شلیک کرده باشند شما میتوانید جهت دفاع از جان و ناموس و مال در حد متعارف دفاع کرده باشید

حمیدرضا قاسمی

حمیدرضا قاسمی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۲۳۷ نظر)

درود
شما می‌توانید با استناد به دفاع مشروع، خود را در برابر شکایت مهاجمان تبرئه کنید، مشروط بر اینکه تمام شرایط قانونی دفاع مشروع در عمل شما احراز شود.
حمله شبانه دو مهاجم با قمه به منزل شما، یک خطر جدی و فوری برای جان و مال شما ایجاد کرده است. این شرط به‌وضوح احراز می‌شود.
شما به پای مهاجمان شلیک کرده‌اید، نه به نواحی حساس بدن. این اقدام نشان می‌دهد که قصد شما صرفا دفع خطر بوده، نه مجازات یا انتقام‌گیری. هرچند ممکن است شدت دفاع در برخی موارد قابل بحث باشد، اما شلیک به پا در برابر حمله با قمه، به‌طور معمول اقدامی متناسب تلقی می‌شود.
با توجه به اینکه حمله به‌صورت ناگهانی و شبانه رخ داده، شما عملا امکان مراجعه به پلیس را در آن لحظه نداشته‌اید. شرط «عدم امکان توسل به قوای دولتی بدون فوت وقت» در اینجا احراز می‌شود.
بار اثبات دفاع مشروع بر عهده شماست؛ یعنی شما باید ثابت کنید که شرایط قانونی دفاع مشروع در عمل شما وجود داشته است.

رضا حمزه پور

رضا حمزه پور

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

سلام. خیر. دفاع مشروع شرایطی دارد که یکی از شرایط آن تناسب دفاع و حمله است که در فرض شما تناسب برقرار نمی باشد. ( تفنگ در برابر قمه )

محمدمهدی معصومی

محمدمهدی معصومی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۹(۸ نظر)

سلام
بله، در فرض سؤال، امکان استناد جدی به دفاع مشروع وجود دارد؛ اما تبرئه خودکار نیست.

طبق ماده ۱۵۶ قانون مجازات اسلامی، دفاع مشروع زمانی پذیرفته می‌شود که خطر فعلی یا قریب‌الوقوع باشد، دفاع برای دفع خطر ضرورت داشته باشد، خوف عقلایی وجود داشته باشد و امکان مؤثر توسل فوری به پلیس وجود نداشته باشد. 

در این مثال، حمله شبانه دو نفر با قمه به منزل قرینه بسیار قوی بر خطر جانی است. شلیک به پای مهاجمان نیز می‌تواند در اثبات تناسب و هدف دفاعی اقدام مؤثر باشد، به‌خصوص اگر شلیک برای متوقف کردن حمله انجام شده و پس از رفع خطر ادامه پیدا نکرده باشد.

همچنین اطلاع فوری به کلانتری، کشف قمه‌ها و سایر ادله، و وجود آثار حادثه می‌تواند ادعای دفاع مشروع را تقویت کند.

اما نکته تعیین‌کننده این است که دادگاه بررسی می‌کند در لحظه شلیک واقعا خطر ادامه داشته یا خیر. اگر مهاجمان عقب‌نشینی کرده یا خطر پایان یافته بوده و سپس شلیک صورت گرفته باشد، استناد به دفاع مشروع بسیار دشوارتر می‌شود.

بنابراین در این فرض، دفاع مشروع قابل استناد و دفاع مهمی است، ولی نتیجه به نحوه وقوع دقیق حادثه و ادله موجود بستگی دارد.

اسناد و مدارک باید توسط وکیل بررسی شود.

اکبر کولیوند

اکبر کولیوند

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۷ نظر)

باسلام؛ با فرض تحقق شرایط مذکور، استناد به دفاع مشروع می‌تواند دفاع مؤثری باشد. مطابق ماده ۱۵۶ قانون مجازات اسلامی، فعلی یا قریب‌الوقوع بودن خطر، ضرورت و تناسب دفاع باید احراز شود. حمله شبانه دو نفر مسلح به قمه به منزل، در صورت اثبات، می‌تواند قرینه مهمی بر وجود خطر جدی باشد.

شلیک به پای مهاجمان، اگر برای دفع خطر و متوقف کردن حمله انجام شده و پس از رفع خطر ادامه نیافته باشد، می‌تواند از ادله مهم دفاع مشروع محسوب شود. گزارش فوری پلیس، کشف قمه‌ها، آثار ورود، شهادت شهود، پزشکی قانونی و کارشناسی سلاح نیز اهمیت زیادی دارد.

بنابراین دفاع باید بر تعدد مهاجمان، مسلح بودن آنان، شبانه بودن حمله، فعلیت خطر، ضرورت دفاع و تناسب اقدام متمرکز شود. در صورت احراز شرایط ماده ۱۵۶، مسئولیت کیفری ناشی از صدمات واردشده در حدود دفاع مشروع منتفی خواهد بود.

علی فتحی

علی فتحی

وکیل پایه یک مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۸(۴ نظر)

سلام کاربر گرامی

بله، امکان استناد به دفاع مشروع وجود دارد؛ اما تبرئه قطعی نیست و دادگاه شرایط ماده ۱۵۶ قانون مجازات اسلامی را بررسی می‌کند.

با توجه به توضیحات شما، مواردی مانند حمله شبانه با قمه، ورود به منزل، وجود خطر فوری، شلیک برای دفع حمله، اطلاع فوری به کلانتری و کشف سلاح‌ها می‌تواند به نفع دفاع مشروع باشد.

نکته مهم این است که دادگاه بررسی می‌کند آیا:

خطر حمله فعلی یا قریب‌الوقوع بوده؛

شلیک برای دفع خطر ضروری و متناسب بوده؛

امکان توسل مؤثر و فوری به نیروی انتظامی وجود نداشته؛
فرد پس از رفع خطر، به مهاجمان آسیبی وارد نکرده است.
اگر این شرایط احراز شود، اقدامات دفاعی می‌تواند مشمول دفاع مشروع شناخته شده و مسئولیت کیفری شلیک‌کننده منتفی شود.

الیکا فخرایی لطف آبادی

الیکا فخرایی لطف آبادی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۴٫۹(۱۶ نظر)

سلام. اقدام مدافع به دلیل حمله شبانه با سلاح سرد، هجوم به حریم مسکونی، هدف‌گیری اندام غیرحیاتی جهت دفع تجاوز و اطلاع فوری به پلیس، منطبق با شرایط دفاع مشروع است. در صورت احراز ضرورت، تناسب و عدم امکان توسل به قوای دولتی، مسئولیت کیفری و پرداخت دیه ساقط و حکم بر برائت صادر می‌شود.

علیرضا باقری

علیرضا باقری

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۱۱ نظر)

در فرضی که توضیح داده شده، امکان استناد به دفاع مشروع بسیار جدی است؛ اما صرف اینکه مهاجمان قمه داشته‌اند و شخص با تفنگ به پای آنها شلیک کرده، به‌تنهایی موجب صدور حکم برائت نمی‌شود و دادگاه باید شرایط ماده ۱۵۶ قانون مجازات اسلامی را احراز کند.

در این فرض، حمله شبانه و با قمه به منزل، خصوصا وقتی دو نفر مهاجم بوده‌اند، می‌تواند قرینه بسیار مهمی بر وجود خطر فعلی یا قریب‌الوقوع و خوف عقلایی باشد. همچنین اگر شلیک در همان زمان حمله و برای دفع خطر انجام شده باشد، نه پس از پایان درگیری، شرط ضرورت دفاع اهمیت زیادی خواهد داشت.

نکته مهم دیگر این است که باید بررسی شود آیا توسل فوری به پلیس عملا امکان‌پذیر بوده یا خیر. ماده ۱۵۶ مقرر کرده که دفاع در صورتی مشروع است که توسل به قوای دولتی بدون فوت وقت عملا ممکن نباشد یا مداخله آنان در دفع خطر مؤثر نباشد.

از طرفی، اینکه شخص به پای مهاجمان شلیک کرده و نه نقاط حیاتی بدن، می‌تواند در ارزیابی ضرورت و تناسب رفتار دفاعی مؤثر باشد؛ البته ملاک، شرایط واقعی لحظه حمله است، نه صرفا نتیجه‌ای که بعدا حاصل شده است.

علی قاسمی

علی قاسمی

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۵٫۰(۱ نظر)

امکان استناد به دفاع مشروع وجود دارد و حتی می‌تواند به برائت از ایراد صدمه منجر شود.

اما تبرئه قطعی خودکار نیست؛ دادگاه باید ضرورت و تناسب شلیک و شرایط لحظه حمله را احراز کند. مجازبودن تفنگ نیز به‌تنهایی دفاع مشروع را ثابت نمی‌کند

سمانه پیرانی

سمانه پیرانی

وکیل پایه یک کانون وکلای دادگستری

۵٫۰(۱۱ نظر)

بله مشروط به احراز شرایط دفاع مشروع امکان تبرئه وجود دارد اما صرف ادعا کافی نیست و باید ثابت شود حمله مسلحانه شبانه واقعی و خطر فعلی یا قریب الوقوع بوده است همچنین دفاع باید ضرورت داشته باشد و راه دیگری برای دفع خطر نبوده باشد رعایت مراحل دفاع و تناسب عرفی نیز شرط است در غیر این صورت ممکن است به دفاع مشروع ناقص تبدیل شده و قصاص ساقط ولی دیه و مجازات تعزیری باقی بماند

علیرضا زرینه پور

علیرضا زرینه پور

کارآموز وکالت مرکز وکلای قوه قضاییه

۴٫۸(۲۱ نظر)

بادرود
دفاع مشروع باید متناسب با حمله مهاجم باشد

پرسش خود را بفرستید؛ اولین وکیل آزاد در کوتاه‌ترین زمان پاسخ می‌دهد.

پرسش حقوقی دیگری دارید؟

پرسش خود را رایگان مطرح کنید؛ وکلا و کارشناسان حقوقی بنیاد وکلا در کوتاه‌ترین زمان پاسخ می‌دهند.

پرسش جدید