سلام، وقت شما هم بخیر.
با توجه به سؤالات مطرح‌شده و اطلاعات ارائه‌شده در مورد پرونده شما، پاسخ‌ها را به‌صورت جامع و بر اساس قوانین موجود و اطلاعات جستجو شده ارائه می‌کنم. لطفا توجه داشته باشید که این پاسخ‌ها صرفا بر اساس اطلاعات حقوقی عمومی و قوانین آیین دادرسی مدنی است و برای تصمیم‌گیری نهایی، مشورت با یک وکیل متخصص در امور حقوقی توصیه می‌شود.
۱. آیا دادگاه صلح شهرستان می‌تواند رای قطعی را تغییر دهد یا رای قطعی لازم‌الاجراست؟
طبق ماده ۳۶۵ قانون آیین دادرسی مدنی، آرای صادره در مرحله تجدیدنظر (به‌جز موارد استثنایی ذکرشده در ماده ۳۲۶) قطعی هستند
این بدان معناست که رای قطعی اصولا لازم‌الاجرا بوده و امکان تغییر آن از طریق روش‌های عادی اعتراض مانند واخواهی یا تجدیدنظر وجود ندارد. دادگاه صلح شهرستان به‌عنوان یک مرجع قضایی ابتدایی، صلاحیت تغییر یا نقض رای قطعی صادره از دادگاه تجدیدنظر را ندارد، زیرا این دادگاه در سلسله‌مراتب قضایی پایین‌تر از دادگاه تجدیدنظر قرار دارد
با این حال، اگر محکوم‌شدگان با دادخواست جدیدی اقدام به طرح دعوی کرده‌اند (مثلا اثبات بیع)، این دعوی ممکن است به‌عنوان یک موضوع جدید یا مرتبط با همان پرونده تلقی شود. در این صورت، دادگاه صلح تنها در صورتی می‌تواند به آن رسیدگی کند که موضوع دعوی جدید از نظر قانونی با اصل "اعتبار امر مختومه" مغایرت نداشته باشد. اصل اعتبار امر مختومه بیان می‌کند که اگر موضوعی یک‌بار به‌صورت قطعی رسیدگی شده باشد، نمی‌توان مجددا همان موضوع را با همان طرفین و سبب دعوی مطرح کرد
اگر دعوی جدید محکوم‌شدگان مرتبط با همان موضوع فروش زمین‌های کشاورزی باشد که رای قطعی در مورد آن صادر شده است، دادگاه صلح باید به این اصل توجه کند و ممکن است پرونده را مختومه اعلام کند.
۲. آیا محکوم‌شدگان می‌توانند هزینه دادرسی را از شما بگیرند؟
بر اساس ماده ۵۱۵ قانون آیین دادرسی مدنی، هزینه دادرسی و خسارات ناشی از آن معمولا توسط طرفی که در دعوی محکوم می‌شود، پرداخت می‌گردد
از آنجا که شما رای قطعی به نفع خود دریافت کرده‌اید، محکوم‌شدگان نمی‌توانند هزینه دادرسی مربوط به دعوی قبلی را از شما مطالبه کنند، مگر اینکه دعوی جدیدی که مطرح کرده‌اند، مستقل از موضوع قبلی باشد و در آن دعوی شما محکوم شوید. با این حال، اگر دعوی جدید آنها مرتبط با همان موضوع قبلی باشد و به دلیل اعتبار امر مختومه رد شود، احتمالا هزینه دادرسی بر عهده خودشان خواهد بود
۳. آیا شما می‌توانید با شکایت از محکوم‌شدگان تمام هزینه‌ها و خسارات را بگیرید؟
بله، شما به‌عنوان محکوم‌له (کسی که رای به نفع او صادر شده است) می‌توانید خسارات ناشی از دادرسی و هزینه‌های مربوط به آن را از محکوم‌شدگان مطالبه کنید. بر اساس ماده ۵۱۵ قانون آیین دادرسی مدنی، شما حق دارید خسارات دادرسی (شامل هزینه دادرسی و حق‌الوکاله وکیل) را که به دلیل تقصیر محکوم‌علیه به شما وارد شده است، مطالبه کنید
این مطالبه می‌تواند ضمن دعوی اصلی، در اثنای دادرسی، یا به‌صورت دادخواست جداگانه پس از صدور رای قطعی مطرح شود
همچنین، اگر خسارت ۱۵ ساله مربوط به زمین‌ها در رای قطعی ذکر شده باشد، می‌توانید از طریق اجرای احکام برای وصول آن اقدام کنید. در غیر این صورت، ممکن است نیاز به طرح دعوی جداگانه برای مطالبه خسارت داشته باشید.
لازم به ذکر است که اگر تاکنون برای اجرای رای قطعی و دریافت خسارات اقدام نکرده‌اید، باید در اسرع وقت به اجرای احکام دادگاه مراجعه کرده و درخواست صدور اجراییه کنید. بر اساس ماده ۱۶۸ قانون اجرای احکام مدنی، اگر ظرف ۵ سال از صدور اجراییه اقدام به پیگیری نکنید، اجراییه بلااثر می‌شود و ممکن است حق شما برای وصول خسارت با مشکل مواجه شود
۴. چرا دادگاه صلح شهرستان پرونده را مختومه نمی‌کند با اینکه رای قطعی گرفته‌اید؟
مختومه شدن پرونده به معنای پایان رسیدگی به آن در یک مرجع قضایی است
اگر محکوم‌شدگان دادخواست جدیدی (مثلا اثبات بیع) مطرح کرده‌اند، دادگاه صلح ممکن است این دعوی را به‌عنوان یک موضوع جدید یا مرتبط تلقی کرده و به آن رسیدگی کند. با این حال، اگر موضوع دعوی جدید با موضوع رای قطعی یکسان باشد (از نظر طرفین، سبب و موضوع دعوی)، دادگاه صلح باید بر اساس اصل اعتبار امر مختومه، پرونده را مختومه اعلام کند
دلیل عدم مختومه شدن پرونده ممکن است این باشد که دادگاه هنوز در حال بررسی ارتباط دعوی جدید با رای قطعی است یا اینکه دعوی جدید از نظر قانونی به‌عنوان موضوعی مستقل تلقی شده است.
۵. موقع رفتن به دادگاه صلح چه بگوییم و چه کنیم تا پرونده کلا مختومه شود؟
برای دفاع از حقوق خود در دادگاه صلح و درخواست مختومه شدن پرونده، می‌توانید اقدامات زیر را انجام دهید:
استناد به رای قطعی: کپی رای قطعی صادره از دادگاه تجدیدنظر (مستند به ماده ۳۶۵ قانون آیین دادرسی مدنی) را به دادگاه صلح ارائه دهید و تاکید کنید که این رای لازم‌الاجرا بوده و موضوع دعوی فعلی با موضوع رای قطعی یکسان است
استناد به اصل اعتبار امر مختومه: به دادگاه یادآوری کنید که بر اساس اصل اعتبار امر مختومه، موضوعی که یک‌بار به‌صورت قطعی رسیدگی شده، نمی‌تواند مجددا مطرح شود (مگر در موارد استثنایی مانند اعاده دادرسی یا فرجام‌خواهی که شرایط خاص خود را دارند)
درخواست رد دعوی جدید: اگر دعوی جدید محکوم‌شدگان مرتبط با همان موضوع فروش زمین‌های کشاورزی است، از دادگاه بخواهید که به دلیل قطعیت رای قبلی، دعوی جدید را رد کند.
درخواست اجرای رای قطعی: اگر هنوز برای اجرای رای قطعی اقدام نکرده‌اید، به اجرای احکام دادگاه مراجعه کنید و درخواست صدور اجراییه برای وصول خسارات و هزینه‌های دادرسی را مطرح کنید
در نهایت، توجه داشته باشید که دادگاه صلح ممکن است بر اساس تبصره ۲ ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف، ابتدا تلاش کند تا طرفین را به سازش دعوت کند
. در این صورت، می‌توانید با تاکید بر رای قطعی، از پذیرش سازش خودداری کنید و درخواست رسیدگی قضایی و مختومه شدن پرونده را مطرح کنید.
