بله، بر اساس قوانین دادگستری ایران، فرد خوانده (متهم) حتی اگر وکیل نداشته باشد، این حق را دارد که به پرونده خود در دادگاه دسترسی داشته باشد و از محتویات آن از جمله لوایح ارسالی توسط شاکی مطلع شود.
نکات مهم:
حق دسترسی به پرونده:
خوانده میتواند با مراجعه به دادگاه صالح (شعبه ای که پرونده در آن مطرح است) درخواست کند تا پرونده را مطالعه کند.
معمولا این کار در دفتر دادگاه و تحت نظارت مسئولان مربوطه انجام میشود تا از حفظ اسناد پرونده اطمینان حاصل شود.
تهیه رونوشت (کپی):
اگر خوانده بخواهد، میتواند از مدارک پرونده رونوشت بگیرد، ولی ممکن است نیاز به پرداخت هزینه اداری داشته باشد.
محدودیتهای احتمالی:
در برخی پروندههای خاص (مثل موارد امنیتی یا خصوصی)، ممکن است دسترسی به برخی اسناد محدود شود، اما در اکثر پروندههای حقوقی و کیفری عمومی، این حق وجود دارد.
در صورت عدم دسترسی:
اگر بدون دلیل موجه مانع از دسترسی خوانده به پرونده شوند، میتواند از طریق دادخواست یا شکایت این موضوع را پیگیری کند.
توصیه:
اگر خوانده با پیچیدگیهای حقوقی مواجه است، بهتر است حتی برای یک مشاوره مختصر از یک وکیل پایه یک دادگستری کمک بگیرد.
در صورت عدم توانایی مالی، میتواند از وکیل معاضدتی (کمکی) از طریق مراکز قضایی درخواست کمک کند.
اگر نیاز به جزئیات بیشتر دارید، میتوانید به قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی (مصوب ۱۳۷۹) و قانون آیین دادرسی کیفری (مصوب ۱۳۹۲) مراجعه کنید یا از دادگاه مربوطه استعلام نمایید.