سلام
پاسخ کوتاه
۱) ابتدا باید با یک دادخواست دو خواستهای به دادگاه حقوقی بروید:
الف) «الزام خوانده به تنظیم سند رسمی و فک توقیف ملک»؛
ب) «و مادامیکه به هر دلیل (توقیف، معارض بودن، غیرقابل انتقال بودن) انجام تعهد ممکن نشود، صدور حکم فسخ/بطلان معامله و محکومیت خوانده به پرداخت ثمن بهعلاوه خسارت به نرخ روز».
۲) اگر دادگاه نتواند مالک را ملزم به انتقال سند کند (زیرا ملک توقیف است یا ملک اساسا متعلق به غیر است)، وارد بند بدلی دادخواست میشود و معمولا حکم میدهد: «استرداد کل ثمن + خسارت تاخیر تادیه طبق ماده ق.آ.د.م از تاریخ پرداخت تا روز وصول»؛ در اغلب آرای محاکم همین «شاخص تورم بانک مرکزی» ملاک است، نه قیمت روز خود ملک.
۳) مطالبه «تفاوت قیمت روز ملک با ثمن پرداختی» فقط در فرض تقصیر ثابتشده فروشنده (مثلا انتقال مال به دیگری، تدلیس، یا فروش مال غیر) و با استناد به ماده ۱ قانون مسئولیت مدنی قابل وصول است؛ دادگاه برای این موضوع کارشناس میگمارد.
──────────────────────────────
گامهای عملی
۱) تنظیم دادخواست
عنوان خوانده: فروشنده (و قائممقام او).
خواستهها:
۱‑۱) الزام به تنظیم سند رسمی انتقال … مترمربع از پلاک ثبتی …؛
۱‑۲) الزام به رفع توقیفها و تحویل مبیع؛
۱‑۳) و در صورت تعذر یا امتناع، فسخ/بطلان معامله و محکومیت خوانده به پرداخت ثمن بهعلاوه:
• خسارت تاخیر تادیه موضوع ماده ۵۲۲،
• وجه التزام قراردادی (اگر دارید)،
• هزینه دادرسی و حقالوکاله.
۲) ارجاع به کارشناس
اگر امکان انتقال منتفی شود، دادگاه برای محاسبه ثمن شاخصگذاریشده یا احیانا تفاوت قیمت روز، پرونده را به کارشناسی میفرستد. کارشناس:
• قیمت عادله روز ملک (برای احراز مقدار ضرر)،
• شاخص تورم از سال پرداخت تا روز کارشناسی،
را حساب میکند و دادگاه رای میدهد.
۳) اجرا
پس از قطعیت رای، واحد اجرای احکام اموال فروشنده را توقیف میکند یا از محل همان ملک (اگر توقیف رفع شد) ثمن و خسارت را به شما میپردازد.
──────────────────────────────
پرسش پرتکرار: «آیا دادگاه حکم به قیمت روز ملک میدهد یا فقط اصل پول + تورم؟»
– رویه غالب این است که «اصل ثمن + شاخص بانک مرکزی» را رد میکند؛ چون تعهد شما وجه نقد بوده و خسارت تاخیر تادیه وجه نقد همین شاخص است.
– اگر بتوانید ثابت کنید فروشنده با تقصیر یا تدلیس باعث از بین رفتن امکان انتقال شده (مثلا از اول میدانسته ملک توقیف است)، میتوانید تفاوت قیمت روز را مطالبه کنید؛ بعضی شعب پذیرفتهاند (استناد به ماده ۱ قانون مسئولیت مدنی و دادنامۀ وحدت رویه ۷۳۳ / ۱۳۹۴ دیوان عالی). اما این نیازمند «کارشناسی مخصوص» و اثبات سوءنیت یا تقصیر است.
──────────────────────────────
هزینههای تقریبی (۱۴۰۳)
• دعوای الزام به تنظیم سند: غیرمالی → تمبر ثابت حدود ۴۵۰‑۵۰۰ هزار تومان.
• مطالبه ثمن (مالی): ۳٫۵ ٪ مبلغ خواسته در مرحله بدوی (مثلا برای ۲ میلیارد تومان = ۷۰ میلیون).
• کارشناسی: برای ملک شهری بین ۱۰ تا ۲۰ میلیون؛ بستگی به ارزش روز دارد.
• حق‑الوکاله: توافقی است؛ معمولا ۵‑۷ ٪ مبلغ خواسته یا حداقل تعرفۀ کانون (حدود ۳۰ میلیون برای دعواهای میلیاردی).
──────────────────────────────
جمعبندی
۱) هیچ لزومی ندارد پیشنهاد فروشنده (پسدادن اصل پول سه سال پیش + جریمهی دلخواه) را بپذیرید؛
۲) دادخواست دو مرحلهای (الزام و در صورت تعذر، فسخ و استرداد با خسارت) بدهید؛
۳) در حالت عادی، دادگاه ثمن + شاخص تورم را حکم میدهد؛ برای گرفتن قیمت کامل روز باید تدلیس/تقصیر فروشنده را ثابت کنید. موفق باشید 🌺