با عرض ادب و احترام
به استحضار می رساند در ابتدا شما باید از انواع طلاق ها اطلاعاتی داشته باشید تا بتوانید با توجه به شرایط خود اقدام نمایید.
مطابق با ماده‌ی ۱۱۴۳ قانون مدنی ایران طلاق بر دو نوع است: طلاق بائن و طلاق رجعی.
طلاق رجعی نوعی از طلاق است که در مدت عده برای مرد حق رجوع وجود دارد. عده عبارت است از مدتی که تا پایان یافتن آن، زنی که عقد نکاح او منحل شده است، نمی‌تواند شوهر دیگری اختیار کند. به بیان ساده عده مدتی است که در آن زنی که از همسرش جدا شده برای اطمینان از نداشتن فرزندی از همسر خود (پاک بودن رحم خود) و احترام به رابطه‌ی زناشویی سابق، حق ازدواج مجدد را از دست می‌دهد. این مدت با توجه به نوع پایان ازدواج (مرگ شوهر، فسخ نکاح یا طلاق)، نوع ازدواج (دائم یا موقت) و بارداری یا عدم بارداری زن متفاوت است که مختصرا به آنها اشاره می‌کنیم.
عده‌ی طلاق در عقد دائم ۳ طهر است. طهر در لغت به معنای پاکی است و به روزهای پاکی زن از حیض و نفاس ایام طهر میگویند، بنابراین در عده‌ی طلاق، زن باید ۳ پاکی بر خود ببیند تا عده‌ی او به اتمام برسد. (حیض خونریزی ماهیانه زنان در ایام خاص و نفاس خونریزی بعد از فارغ شدن زن از بارداری است.)
عده‌ی زن حامله چه عقد موقت باشد چه دائم تا زمان وضع حمل است.
عده‌ی وفات چه در عقد دائم و چه در عقد موقت در هر حال ۴ ماه و ده روز است. مگر اینکه زن حامله باشد که در این صورت عده‌ی وفات تا زمان وضع حمل است.
اما طلاق بائن آن است که در مدت عده برای مرد حق رجوع وجود ندارد. بنابراین رابطه‌ی زوجیت قطع شده و زن در حکم زوجه نیست، زن و مرد بر هم حرام میگردند، زن حق نفقه ندارد و چنانچه یکی از طرفین در مدت عده فوت کند دیگری از او ارث نمیبرد. و اگر مرد بخواهد مجددا با آن زن ازدواج کند باید عقد جدیدی جاری شود.
ماده‌ی ۱۱۴۵ قانون مدنی بیان می‌کند که در موراد زیر طلاق بائن است:
۱. طلاقی که قبل از نزدیکی واقع شود (طلاق باکره یا غیرمدخوله)؛
۲. طلاق زن یائسه (یائسگی دورهای طبیعی در زندگی زنان است که در آن خونریزی ماهیانه برای همیشه متوقف میشود و آنان دیگر قادر به بچه‌دار شدن نخواهند بود. یائسگی معمولا در حدود سن ۴۵ تا ۵۵ سالگی آغاز میشود)؛
۳. طلاق خلع و مبارات مادام که زن رجوع به عوض نکرده باشد؛
طلاق خلع آن است که زن به واسطه‌ی کراهتی (تنفری) که از همسر خود دارد حاضر است مالی به او بدهد و در مقابل بخشش این مال از همسر خود جدا شود اعم از آنکه این مال عین مهریه، معادل مهریه، کمتر یا بیشتر از مهریه باشد. در واقع طلاق خلع از این جهت بائن محسوب میشود که زن با بذل (بخشش) تمام یا قسمتی از مهریه‌ی خود حق رجوع مرد را از بین میبرد و اگر از آن بخشش خود رجوع نماید و بخواهد مالی که به همسر خود داده را پس بگیرد طلاق بائن تبدیل به طلاق رجعی خواهد شد و مرد در دوران عده حق رجوع خواهد داشت.
۴. سومین طلاقی که بعد از سه وصلت متوالی به عمل آید، اعم از آنکه وصلت در نتیجه رجوع باشد یا در نتیجه نکاح جدید؛
توضیح آنکه چنانچه مردی ۳ بار با یک زن ازدواج نماید یعنی بعد از اولین ازدواج خود از وی طلاق بگیرد، مجددا با همان زن ازدواج کند، دوباره طلاق بگیرد، و برای بار سوم با او ازدواج کند و برای سومین بار طلاق بگیرد در این صورت طلاق سوم طلاق بائن محسوب میشود و دیگر امکان رجوع در مدت عده برای همسر وجود نخواهد داشت.
۵. پنجمین مورد طلاق بائن، طلاق در صورت عسر و حرج زن است. قانون میگوید اختیار طلاق با مرد است و مرد هر زمان که بخواهد میتواند زن خود را طلاق بدهد، اما زن چنین حقی ندارد. مگر اینکه از همسر خود وکالت در طلاق داشته باشد یا بتواند در محضر قاضی ثابت کند در عسروحرج قرار دارد. در این صورت میتواند از همسر خود طلاق بگیرد و این طلاق بائن است.
عسر و حرج به معنی سختی و مشقت است و اصطلاحا حالتی را در برمیگیرد که زن از ادامه‌ی زندگی با همسر خود عاجز و ناتوان شده و تحمل آن زندگی برای او غیرممکن است و هرطور شده میخواهد از همسر خود طلاق بگیرد. عسروحرج در ماده‌ی ۱۱۳۰ قانون مدنی و تبصره‌های آن بیان شده که زن میتواند با اثبات یکی از آنها در دادگاه از همسر خود جدا شود و این جدایی طلاق بائن محسوب میشود و در مدت عده برای مرد حق رجوع وجود نخواهد داشت.
چه مواردی عسروحرج تلقی میشود؟
۱. ترک زندگی خانوادگی توسط زوج حداقل به مدت ۶ ماه متوالی (یعنی مرد پشت سر هم به مدت ۶ ماه حضور نداشته باشد) یا ۹ ماه متناوب در مدت یک سال بدون عذر موجه (یعنی مرد ۹ ماه از ۱۲ ماه سال حضور نداشته باشد)؛
۲. اعتیاد زوج به یکی از انواع مواد مخدر یا ابتلای وی به مشروبات الکلی که به اساس زندگی خانوادگی خلل وارد آورد؛
۳. محکومیت قطعی زوج به حبس پنج سال یا بیشتر؛
۴. ضربوشتم یا هرگونه سوءرفتار مستمر زوج که عرفا با توجه به وضعیت زوجه قابل تحمل نباشد؛
۵. ابتلای زوج به بیماری‌های صعبالعلاج روانی یا هرعارضه‌ی صعبالعلاج دیگری که زندگی مشترک را مختل کند.
با توجه به موارد فوق و شرایط شما طلاق ممکن است بین سه روز تا شش ماه طول بکشد. بهتر است با بنیاد وکلاء تماس بگیرید تا شمارا جهت فعل در کمترین زمان ممکن کمک نماید.
با نهایت امتنان و تشکر
دکتر حشمدار
