لطفا اتصال اینترنت خود را بررسی کنید.
وبلاگ بنیاد وکلا
امیر ضیغمی
مشاوره حقوقی تلفنی داوری
با امیر ضیغمی کارشناس حقوقی
۴.۸ بر اساس (۲۱۰) دیدگاه مشتریان
قیمت
۳۰,۰۰۰ تومان
رزرو مشاوره

کیفیت کلیه مشاوره‌ها توسط بنیاد وکلا تضمین می‌شود

حق شفعه در حقوق مدنی ایران

در رابطه با حق شفعه دو مرحله وجود دارد:

  1. مرحله ايجاد حق شفعه كه در آن از شرايطي كه براي ايجاد حق شفعه لازم است سخن بميان مي آيد.
  2. مرحله اعمال حق شفعه بوجود آمده كه از آن به اخذ بشفعه نيز تعبير مي شود.

حق شفعه طبيعتي خلاف قاعده دارد بدين مفهوم كه:

تملك اموال متعلق به ديگران قاعدتاً بايد با رضايت آنان صورت بگيرد و هيچ كس حق ندارد بدون اذن ديگري در مال متعلق به او تصرف كرده و آن را به تملك خويش درآورد.

در مورد حق شفعه ديده شد كه اين امر مورد رعايت قرار نگرفته، و شفيع حق دارد حتي بدون رضايت خريدار مال مشفوع را از چنگ او درآورده و تملك نمايد.

حق شفعه حق تاريخچه اي بس طولاني دارد، و در برخي كشورها كه حقوقشان ريشه در حقوق روم دارد نيز چنين تأسيسي البته با شرايطي متفاوت مشاهده مي شود.

در مورد مفهوم لغوي و اصطلاحي شفعه، از سوي فقها و حقوقدانان نظرات مختلفي ارائه شده است.

اما چنانكه ديديم بهترين تعريف آن است كه حاوي شرايط موضوع مورد بحث باشد و پرداختن به تعريف دقيقي كه جامع و مانع باشد كاري بس دشوار است.

حق شفعه اوصاف و ويژگيهايي دارد از جمله: مالي بودن، عيني بودن، به ارث رسيدن، عدم قابليت انتقال به ديگران، قابليت اسقاط، از آثار بيع صحيح بودن و قابل تبعيض نبودن.

در مورد به ارث رسيدن حق شفعه نظرات مختلفي ابراز شده است و هر كدام از موافقين و مخالفين براي اثبات ديدگاه خود دلايلي را بيان كرده اند كه پس از بيان آن دلايل ديديم كه برگزيدن يكي از دو نظر كاري بس دشوار و مشكل مي نمايد و نگارنده توقف را در اين مسئله اختيار نمود.

براي اينكه حق شفعه بوجود آيد شرايط پنجگانة غيرمنقول بودن مورد شفعه، قابل تقسيم بودن مورد شفعه، لزوم شركت، محدود بودن شركاء به دو نفر و انتقال سهم مشترك بوسيلة بيع، لازم است.

در مورد اينكه آيا حق شفعه در همه اموال جريان دارد يا فقط در اموال غيرمنقول بحثهاي بسياري صورت گرفته است و عمده اختلاف نظرات در اين زمينه به اختلاف موجود در روايات بازگشت مي نمايد.

اما نظر مشهور كه مطابق با طبيعت خلاف قاعده بودن حق شفعه نيز مي باشد، جريان داشتن حق شفعه فقط در اموال غيرمنقول مي باشد.

شرط قابل تقسيم بودن مال مورد شفعه يكي از شروط بحث برانگيز و مورد اختلاف شديد ميان فقهاست و دليل آن نيز نبودن نص صريحي بر آن مي باشد.

موافقين سعي دارند با استنباط از برخي از روايات نظر خود را به اثبات برسانند. در مقابل مخالفين به عموم برخي روايات مربوط به باب شفعه كه حاكي از جريان داشتن آن در همه اموال است، استناد مي نمايند.

در پايان نيز نگارنده پس از بررسي دلايل طرفين بدليل دشوار بودن انتخاب، از برگزيدن يك از آن دو نظر خودداري بعمل آورده و توقف را اختيار نمود.

در مورد شرط لازم شركت اختلافي ميان فقها و حقوقدانان وجود ندارد.

فقط در مورد استثناي اين شرط بحثهاي صورت گرفته است و آن هم بدين بيان كه آيا مورد استنثناء، فقط راه مشترك را در بر مي گيرد يا جوي و قنات و ... نيز بدان ملحق مي شود؟

ديديم كه بدليل فقدان نص در مورد موارد غير راه و نيز خلاف قاعده بودن حق شفعه، بهتر است تا به قدر متيقن كه همان راه است اكتفا شود.

شرط لزوم محدود بودن شركاء به دو نفر، بدليل اختلاف موجود در روايات مورد بحث فقها قرار گرفته است، و نظر مشهور بر اين شرط قرار دارد.

انتقال سهم مشترك بوسيلة بيع يكي از شروطي است كه اختلاف نظر چنداني در مورد آن به چشم نمي خورد، و مشهور فقها به آن حكم داده اند.

در ذيل عنوان شرط انتقال سهم مشترك بوسيلة بيع، چند نكته فرعي وجود دارد مانند خياري بودن بيع، فسخ بيع، اقالة بيع كه در مورد هر كدام از اين موارد توضيحات كافي داده شد.

در مورد عواملي كه باعث از بين رفتن حق شفعه مي گردند ميان فقها بحثهايي صورت گرفته است، در قسمت مربوط به آن، به بررسي برخي از اين عوامل پرداخته و توضيحات كافي ارائه شد.

ملاحظه شد كه براي اجراي حق شفعه بوجود آمده شرايطي بايد هم در شفيع و هم در زمينه مورد شفعه موجود باشد. كيفيت اخذ بشفعه نيز مورد بررسي و مطالعه قرار گرفت.

در انتها نيز به يكي از دعاوي مطروحه در مورد اخذ بشفعه اشاره شده و تجزيه و تحليل لازم در مورد آن كه توسط يكي از حقوقدانان صورت گرفته است ايراد گرديد.

امیر ضیغمی
مشاوره حقوقی تلفنی داوری
با امیر ضیغمی کارشناس حقوقی
۴.۸ بر اساس (۲۱۰) دیدگاه مشتریان
قیمت
۳۰,۰۰۰ تومان
رزرو مشاوره

کیفیت کلیه مشاوره‌ها توسط بنیاد وکلا تضمین می‌شود

ثبت دیدگاه

جهت ثبت دیدگاه خود ابتدا باید وارد حساب کاربری خود شوید:

ورود ثبت‌نام
دیدگاه‌ها

هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.