لطفا اتصال اینترنت خود را بررسی کنید.
وبلاگ بنیاد وکلا
۴۱۸۱ بازدید ۰ دیدگاه

جرایم تعزیری و بررسی کامل مجازات آن

جرایم تعزیری و بررسی کامل مجازات آن
مونا عابدی
مشاوره حقوقی با مونا عابدی کارشناس حقوقی
۴.۶ بر اساس (۴۷) دیدگاه مشتریان

کیفیت کلیه مشاوره‌ها توسط بنیاد وکلا تضمین می‌شود

تدوین و اجرای قوانین جزایی با هدف پیشگیری و بازدارندگی از ارتکاب جرم و همچنین مجازات مرتکبین جرم انجام می گیرد.

در واقع هدف اصلی مجازات، اصلاح و تربیت است.نیاز جامعه به نظم و امنیت ایجاب می کند تا قواعد و مقرراتی بر روابط مختلفی که مابین آنها جریان دارد، حاکم باشد.

کسانی که از این قوانین تخطی نموده و موجبات سلب آرامش و امنیت را برای سایر افراد جامعه فراهم می کنند و باعث ایجاد خسارات مالی، روحی و جانی می شوند، مورد تنبیه قرار می گیرند.

قانون مجازات جمهوری اسلامی ایران با بهره گیری از قوانین حقوقی و فقهی تدوین گردیده و به تعریف انواع جرایم، شرایط وقوع بزه، دلایل اثبات هر جرم و تعیین مجازات برای هر کدام از آنها پرداخته است.

حبس تعزیری یکی از رایج ترین مجازات هایی است که توسط قضات صادر می شود.

در این مقاله به حبس تعزیری و جرایمی که مستوجب حبس تعزیری هستند، می پردازیم، اما پیش از ورود به این موضوع، برخی از مفاهیم کلیدی در این حوزه را نیز بررسی خواهیم کرد.

انواع جرایم

آنچه که به عنوان تعریف جرم در قانون مجازات اسلامی آمده است، بدین شرح می باشد: «به هر رفتاری اعم از فعل یا ترک فعل که در قانون برای آن مجازات تعیین شده است، جرم می گویند».

در این قانون، انواع جرم به پنچ گروه اصلی تقسیم شده است.

جرم عمدی

در تعریف جرم عمدی آمده است: «هرگاه مرتکب با انجام کاری قصد ایراد جنایت بر فرد و افرادی معین یا فرد و افرادی نامعین از یک جمع را داشته باشد و در عمل نیز جنایت مقصود واقع شود؛ خواه کار ارتکابی نوعا موجب وقوع آن جنایت یا نظیر آن بشود، خواه نشود».

بنابراین جرم عمدی حالتی است که فرد هم قصد فعل و هم قصد نتیجۀ حاصل از آن را دارد.

جرم غیرعمدی

در این حالت فرد قصد انجام فعل را دارد؛ اما نتیجۀ حاصل از آن کار مدنظر وی نبوده است.

جرم غیرعمد می تواند مشمول شبه عمد یا خطای محض باشد.

تحقق جرائم غیرعمدی منوط به احراز تقصیر مرتکب است.

جرم شبه عمد

هرگاه مرتکب نسبت به مجنی علیه قصد انجام فعلی را داشته اما قصد جنایت واقع شده را نداشته باشد؛ همچنین نتوان آنها را از مصادیق جنایات عمدی به شمار آورد.

خطای محض

خطای محض، جنایتی است که در آن مرتکب نه قصد جنایت بر مجنی علیه را دارد و نه قصد انجام فعل واقع شده بر او را، اما نتیجه منجر به وقوع جنایت می گردد؛ بطور مثال تیری به قصد شکار رها می شود و به فردی برخورد نماید.

جرایم مادی صرف

این گروه از جرایم به محض ارتکاب، سوءنیت در آنها مفروض و مشخص است؛ از قبیل صدور چک پرداخت نشدنی و تخلفات راهنمایی و رانندگی

انواع مجازات

در قانون مجازات اسلامی با توجه به نوع جرم ارتکابی، مجازات های مختلفی در نظر گرفته شده است.

به طور کلی مجازات ها شامل موارد زیر هستند:

حدود

مجازاتی هستند که موجب، نوع، میزان و کیفیت اجرای آنها در شرع مشخص شده است. از مصادیق حد می توان به شلاق، حبس ابد، اعدام، سنگسار و تبعید اشاره کرد.

نکته مهم این است که شرایط انجام مجازات حدی در شریعت احصاء شده است؛ به این معنی که بطور دقیق تعیین گردیده که فرد در صورت ارتکاب یک رفتار خاص با چه نوع مجازات حدی مواجه خواهد شد و نمی توان بجز برای آنچه که مشخص شده، این مجازات ها را اعمال نمود.

برخی جرایم مستوجب حد عبارتند از:

  1. زنا
  2. قذف
  3. شرابخواری
  4. ارتداد
  5. دزدی
  6. محاربه

قصاص

قصاص مجازات اصلی جنایاتی است که به صورت عمدی بر نفس، اعضا و منافع شخص یا اشخاص دیگر وارد می شود.

در مجازات قصاص، شخصی که مورد آسیب عمدی قرار گرفته، همان آسیبی را که متحمل گردیده بر شخص مجرم وارد می کند.

جرم قتل به عنوان مهمترین جرمی که مجازات آن قصاص است، شناخته می شود. ضرب و جرح و نقص عضو از دیگر جرایم مستوجب قصاص هستند.

دیات

دیه مالی است که توسط شرع برای جنایت های غیرعمدی بر نفس، اعضا و منافع یا جنایات عمدی که مجازات آنها قصاص نیست، مشخص گردیده است.

آسیب رساندن به اندام ها و حواس پنجگانه از جرایم مستوجب دیه می باشند.

تعزیرات

هر مجازاتی که در هیچکدام از موارد فوق الذکر نگنجد، مجازات تعزیری است.

تعیین مجازات های تعزیری بر حسب مورع، نوع و میزان آن بر عهده قانونگذار می باشد.

مجازات های تعزیری عبارتند از:

  • حبس
  • جزای نقدی
  • شلاق

نکته مهم: میزان مجازات تعزیری به هیچ عنوان نباید از میزان مجازات های حدی بیشتر باشد.

حبس تعزیری چیست؟

حبس تعزیری به عنوان مهمترین و شایع ترین نوع مجازات تعزیری در محاکم کاربرد دارد. البته رویۀ حقوقی بر این منوال است که قاضی در صدور حکم حبس تعزیری یا سایر مجازات ها علاوه بر نوع جرم صورت گرفته و میزان شدت و تاثیر آن، به حال شخصی مجرم، داشتن یا نداشتن سوءپیشینه وی و مواردی از این قبیل نیز توجه می نماید.

اما زندان چیست؟

تعریف زندان در آیین نامه اجرایی سازمان زندان ها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور بدین شرح آمده است: «زندان محلی است که در آن محکومانی که حکم آنان قطعی شده است با معرفی مقامات قضایی صلاحیتدار قضایی و قانونی برای مدت معین یا به طور دایم به منظور تحمل کیفر با هدف حرفه آموزی، بازپروری و بازسارگاری نگهداری می شوند».

تفاوت زندان با بازداشتگاه در این است که بازداشتگاه، محل نگهداری متهمانی است که با قرار کتبی مقام های صلاحیتدار قضایی تا اتخاذ تصمیم نهایی به آنجا معرفی می شوند.

حبس تعزیری در شروع به جرم

ممکن است سوالی مطرح شود مبنی بر اینکه آیا شخص با شروع به انجام یک جرم، مرتکب جرم شده و مستحق مجازات است؟

طبق قانون مجازات اسلامی: «هرکس قصد ارتکاب جرمی کرده و شروع به اجرای آن نماید، لکن به واسطۀ عامل خارج از ارادۀ او قصدش معلق بماند، مجازات خواهد شد.»

بنابراین آنچه که مجرم را از ادامۀ فعالیت مجرمانه اش محروم می کند، وجود یک عامل خارج از اراده اوست.

ارکان شروع به جرم عبارتند از:

  • فرد مرتکب باید قصد مجرمانۀ قبلی داشته باشد؛ بنابراین در جرایم غیرعمدی و جرایم ناشی از تخلفات نظامات دولتی، شروع به جرم منتفی است.
  • فرد باید رفتاری را مرتکب شود که ارتباط مستقیم با ارتکاب جرم دارد.
  • فرد با قصد و ارادۀ خود عمل را متوقف نکند؛ بلکه یک مانع خارجی مانع از ادامه عمل مجرمانه شود.

انواع حبس تعزیری و درجات مجازات های تعزیری

همانگونه که ذکر شد، کلیه جرایمی که شامل مصادیق جرایم حدی نباشد، مشمول حبس تعزیری یا سایر مجازات های تعزیری خواهد شد.

قانونگذار برای جرایم تعزیری، چند درجه مختلف را با توجه به شدت جرم ارتکابی درنظر گرفته است.

مطابق ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی، هشت درجه برای مجازات های تعزیری وجود دارد.

درجات مجازات تعزیری عبارتند از:

  • مجازات تعزیری درجه یک
  1. حبس تعزیری بیش از بیست و پنج سال
  2. جزای نقدی بیش از یک میلیارد ریال
  3. مصادره کل اموال
  4. انحلال شخص حقوقی
  • مجازات تعزیری درجه دو
  1. حبس تعزیری بیش از پانزده تا بیست و پنج سال
  2. جزای نقدی بیش از پانصد و پنجاه میلیون ریال
  • مجازات تعزیری درجه سه
  1. حبس بیش از ده تا پانزده سال
  2. جزای نقدی بیش از سیصد و شصت میلیون ریال تا پانصد و پنجاه میلیون ریال
  • مجازات تعزیری درجه چهار
  1. حبس بیش از پنج تا ده سال
  2. جزای نقدی بیش از صد و هشتاد میلیون ریال تا سیصد و شصت میلیون ریال
  • مجازات تعزیری درجه پنج
  1. حبس بیش از دو تا پنج سال
  2. جزای نقدی بیش از هشتاد میلیون ریال تا صد و هشتاد میلیون ریال
  3. محرومیت از حقوق اجتماعی بیش از پنج تا پانزده سال
  4. ممنوعیت دائم یا چند فعالیت شغلی یا اجتماعی برای اشخاص حقوقی
  5. ممنوعیت دائم از دعوت عمومی برای افزایش سرمایه برای اشخاص حقوقی
  • مجازات تعزیری درجه شش
  1. حبس بیش از شش ماه تا دو سال
  2. جزای نقدی بیش از بیست میلیون ریال تا هشتاد میلیون ریال
  3. شلاق از ۳۱ تا ۷۴ ضربه و تا ۹۹ ضربه در جرایم منافی عفت
  4. محرومیت از حقوق اجتماعی بیش از شش ماه تا پنج سال
  5. انتشار حکم قطعی در رسانه ها
  6. ممنوعیت از یک یا چند فعالیت شغلی یا اجتماعی برای اشخاص حقوقی حداکثر تا مدت پنج سال
  7. ممنوعیت از صدور برخی از اسناد تجاری توسط اشخاص حقوقی حداکثر تا مدت پنج سال
  • مجازات تعزیری درجه هفت
  1. حبس از نود و یک روز تا شش ماه
  2. جزای نقدی بیش از ده میلیون ریال تا بیست میلیون ریال
  3. شلاق از یازده تا سی ضربه
  4. محرومیت از حقوق اجتماعی تا شش ماه
  • مجازات تعزیری درجه هشت
  1. حبس تا سه ماه
  2. جزای نقدی تا ده میلیون ریال
  3. شلاق تا ده ضربه

درجه بندی انواع مجازات های تعزیری در یک نگاه

  • درجه ۱
  • درجه ۲
  • درجه ۳
  • درجه ۴
  • درجه ۵
  • درجه ۶
  • درجه ۷
  • درجه ۸

حبس

  • بیش از ۲۵ سال
  • بیش از ۱۵ تا ۲۵ سال
  • بیش از ۱۰ تا ۱۵ سال
  • بیش از ۵ تا ۱۰ سال
  • بیش از ۲ تا ۵ سال
  • بیش از ۶ ماه تا ۲ سال
  • از ۹۱ روز تا ۶ ماه
  • تا سه ماه

جزای نقدی

  • بیش از یک میلیارد ریال
  • بیش از ۵۵۰ میلیون تا یک میلیارد ریال
  • بیش از ۳۶۰ میلیون تا ۵۵۰ میلیون ریال
  • بیش از ۱۸۰ میلیون تا ۳۶۰ میلیون ریال
  • بیش از ۸۰ میلیون تا ۱۸۰ میلیون ریال
  • بیش از ۲۰ میلیون تا ۸۰ میلیون ریال
  • بیش از ۱۰ میلیون تا ۲۰ میلیون ریال
  • تا ۱۰ میلیون ریال
  • مصادره کل اموال

انحلال

  • انحلال شخص حقوقی
  • انفصال دائم از خدمات دولتی و عمومی

محرومیت از حقوق اجتماعی

  • بیش از ۵ تا ۱۵ سال
  • بیش از ۶ ماه تا ۵ سال
  • تا ۶ ماه
  • ممنوعیت از یک یا چندفعالیت شغلی و اجتماعی برای اشخاص حقوقی
  • ممنوعیت دائم
  • حداکثر تا مدت ۵ سال
  • ممنوعیت از دعوت عمومی برای افزایش سرمایه برای اشخاص حقوقی
  • ممنوعیت از اصدار برخی از اسنادتجاری توسط اشخاص حقوقی

شلاق

  • از ۳۱ تا ۷۴ ضربه شلاق و تا ۹۹ ضربه شلاق در جرائم منافی عفت
  • از یک تا ۳۰ ضربه
  • تا ۱۰ ضربه

انتشار حکم

  • انتشارحکم قطعی در رسانه ها

نکته: مجازاتی که حداقل آن منطبق بر یکی از درجات فوق و حداکثر آن منطبق با درجۀ بالاتر باشد، از درجه بالاتر محسوب می شود.

در صورت تعدد مجازات ها، مجازات شدیدتر و در صورت عدم امکان تشخیص مجازات شدیدتر، ملاک عمل، مجازات حبس خواهد بود، همچنین اگر مجازاتی با هیچ یک از بندهای هشتگانۀ این ماده مطابقت نداشته باشد، مجازات درجه هفت محسوب می شود.

شرایط موثر در صدور حکم تعزیری

  • توجه به مواد قانونی مرتبط با جرم ارتکاب یافته
  • انگیزه مرتکب جرم، گسترۀ نقض وظیفه و نتایج زیانبار آن
  • اقدامات مرتکب پس از ارتکاب جرم
  • سوابق و وضعیت فردی، خانوادگی و اجتماعی مرتکب
  • درنظر گرفتن تاثیر حکم تعزیری بر مرتکب و وضعیت فردی و خانوادگی وی
در چه مواردی حبس تعزیری تخفیف می یابد؟

جهات تخفیف مجازات های تعزیری شامل مواردی است که قاضی با درنظر گرفتن شرایط مختلف، مجازات اصلی را تخفیف داده و مجازات خفیف تری را جایگزین مجازات اصلی که شدیدتر است می نماید.

جهات تخفیف مجازات تعزیری عبارتند از:

  • گذشت شاکی یا مدعی خصوصی
  • همکاری موثر متهم در شناسایی شرکاء یا معاونان، تحصیل ادله یا کشف اموال حاصله از جرم یا بکار گرفته برای ارتکاب آن
  • اوضاع و احوال خاص موثر در ارتکاب جرم، از قبیل رفتار یا گفتار تحریک آمیز بزه دیده یا وجود انگیزۀ شرافتمندانه در ارتکاب جرم
  • اعلام متهم قبل از تعثیب یا اقرار موثر وی در حین تحقیق و رسیدگی
  • ندامت، حسن سابقه و یا وضع خاص متهم از قبیل کهولت یا بیماری
  • کوشش متهم به منظور تخفیف آثار جرم یا اقدام وی برای جبران زیان ناشی از آن
  • خفیف بودن زیان وارده به شخص بزه دیده یا نتایج زیانبار جرم
  • مداخلۀ ضعیف شریک ی ا معاون در وقوع جرم

نحوه تخفیف یا تبدیل مجازات حبس تعزیری

شرایط تقلیل یا تبدیل مجازات حبس تعزیری در سال ۱۳۹۲ به موجب اصلاح ماده ۳۷ قانون مجازات اسلامی به تصویب رسید.

مطابق این ماده «در صورت وجود یک یا چند جهت از جهات تخفیف، دادگاه می تواند مجازات تعزیری را به نحوی که به حال متهم مناسبتر باشد، به شرح زیر تقلیل دهد یا تبدیل کند:»

  1. تقلیل مجازات حبس تعزیری به میزان یک تا سه درجه در مجازات های درجه چهار و بالاتر
  2. تقلیل مجازات حبس درجه پنج و درجه شش به میزان یک تا دو درجه یا تبدیل این مجازات و مجازات حبس درجه هفت حسب مورد به جزای نقدی متناسب با همان درجه
  3. تبدیل مصادره کل اموال به جزای نقدی درجه یک تا چهارشنبه تقلیل انفصال داوم به انفصال موقت به میزان پنج تا پانزده سال
  4. تقلیل سایر مجازات های تعزیری به میزان یک یا دو درجه یا تبدیل آن به مجازات دیگر از همان درجه یا یک درجه پایین تر

تبصره: چنانچه در اجرای مقررات این ماده یا سایر مقرراتی که به موجب آن مجازات تخفیف می یابد، حکم به حبس کمتر از نود و یک روز صادر شود، به مجازات جایگزین مربوط تبدیل می شود.

کاهش مجازات حبس تعزیری در چه مواردی امکانپذیر است؟

مطابق قانون کاهش مجازات جرایم تعزیری که در سال ۱۳۹۲ تصویب گردید، برخی از درجات مجازات های تعزیری کاهش می یابند و قضات موظفند در صورت وجود شرایط و در نظر داشتن کلیه موارد، نسبت به کم کردن مجازات های تعزیری حکم صادر نمایند.

هدف از تصویب این قانون، علاوه بر کاهش میزان مجازات به ویژه در جرایم سبک، این است که امروزه در بسیاری از جرایم مانند جرامی قابل گذشت همچون تعدد جرم، تکرار جرم و یا جایگزین حبس، تحولات قابل توجهی اتفاق افتاده است؛ در این قانون روشن شده است که در مجازات هایی که دارای حداقل و حداکثر مجازات هستند، قاضی به حداقل مجازات رای داده و مجازات های حداکثری، جنبۀ استثنا داشته باشند.

به طور خلاصه و به بیان کلی، مجازات های تعزیری بسیاری از جرایم مانند ایراد ضرب و جرح، آدم ربایی، تخریب، توهین ساده و افترا کاهش یافته است؛ بسیاری از مجازات های حبس و شلاق نیز کاهش یافته یا حذف شده است؛ همچنین برخی جرایم مانند کلاهبرداری که جزء جرایم غیرقابل گذشت بودند، چنانچه میزان مال کلاهبرداری شده کمتر از صد میلیون تومان باشد، مشمول جرایم قابل گذشت خواهند شد.

حتی در جرایم بسیار مهمی مثل جرایم علیه امنیت داخلی و خارجی کشور، چنانچه مجرم همکاری موثری در کشف جرم و شناسایی سایر متهمان داشته باشد، محکمه می تواند بخشی از مجازات را تعلیق کند.

می توان گفت هدف اصلی از تصویب این قانون مبتنی بر این تفکر است که حبس های تعزیری طولانی مدت و سایر مجازات های سنگین، نه تنها آثار مثبتی در رفتار مجرم نخواهد داشت؛ بلکه به دلیل عدم وجود امکانات و مراقبت های لازم و کافی، با مشکلات بیشتری در آینده مواجه خواهیم شد.

مرور زمان در حبس تعزیری

قانون مرور زمان یکی از موضوعات مهم در نظام های حقوقی بسیاری از کشورهاست.

در قوانین آیین دادرسی کیفری و مجازات اسلامی، مرور زمان پیش بینی شده که عبارت است از گذشتن مدت زمانی که به موجب قانون پس از انقضای ان مدت، امکان شکایت از شخص مجرم و پیگیرد قانونی وی وجود ندارد و دعوا شنیده نخواهد شد.

در واقع تعقیب فرد مجرم و مسئله ی قانونی، موقوف می گردد. این قانون، آمره بوده و از علل سقوط دعوای کیفری است.

نکته مهم این است که مجازات های تعزیری، تکمیلی، تبعی و بازدارنده شامل مرور زمان می شوند و مجازات حدی مشمول قاعدۀ مرور زمان نخواهد شد.

انواع مرور زمان عبارتند از:

مرور زمان شکایت

مرور زمان شکایت بدین معنی است که فردی که جرم علیه وی صورت گرفته، نسبت به مهلت قانونی برای طرح شکایت بی توجهی نموده و بدین ترتیب و با عدم شکایت در زمان مقرر، حق شکایت از وی سلب می شود. مهلت شکایت از جرم، یک سال از تاریخ اطلاع از وقوع جرم است.

مرور زمان شکایت در جرایم تعزیری قابل گذشت اثر دارد.

مرور زمان تعقیب

در صورتی تعقیب حبس و جرایم تعزیری موقوف می شود که از تاریخ وقوع جرم تا انقضای زمان های زیر، تعقیب نشده یا از تاریخ آخرین اقدام تعقیبی یا تحقیقی تا انقضای این مواعد، منتهی به صدور حکم قطعی نشده باشد.

مرور زمان تعقیب شامل جرایم تعزیری قابل گذشت و غیرقابل گذست می باشد:

  • جرایم تعزیری درجه یک تا سه؛ با انقضای پانزده سال
  • جرایم تعزیری درجه چهار؛ با انقضای ده سال
  • جرایم تعزیری درجه پنج؛ با انقضای هفت سال
  • جرایم تعزیری در جه شش؛ با انقضای پنج سال
  • جرایم تعزیری درجه هفت و هشت؛ با انقضای سه سال

نکته ۱: دز جرایم تعزیری قابل گذشت، هرگاه متضرر از جرم در مدت یک سال از تاریخ اطلاع از وقوع جرم شکایت نکند، حق شکایت کیفری او ساقط می شود؛ مگر اینکه تحت سلطۀ متهم بوده یا به دلیلی خارج از اختیار، قادر به شکایت نباشد که در اینصورت مهلت مزبور از تاریخ رفع مانع محاسبه می شود.

نکته ۲: تعقیب جرایمی همجون جرایم علیه امنیت داخلی و خارجی، جرایم اقتصادی با مبلیغ بیش از یک میلیارد ریال و جرایم مواد مخدر، شامل مرور زمان تعقیب نمی گردد.

مرور زمان مجازات

مروز زمان اجرای حکم یا مجازات، در صورتی است که از تاریخ قطعی شدن حکم تا انقضای مهلت مقرر قانونی که برای مرور زمان لازم است، حکم اجرا نشده باشد؛ در اینصورت اجرای حکم متوقف می گردد.

تمامی مجازات های تعزیری که مدت قانونی مقرر از زمان قطعی شدن آنها سپری شده و حکم به هر علتی اجرا نشده باشد، دیگر قابل اجرا نخواهد بود.

مطابق ماده ۱۰۷ قانون مجازات اسلامی: «مرور زمان، اجرای احکام قطعی تعزیری را موقوف می کند.

اگر اجرای تمام یا بقیه مجازات موکول به رفع مانعی باشد، مرور زمان از تاریخ انقضای آن مدت یا رفع مانع محاسبه می شود.

افزون بر این هرگاه اجرای مجازات شروع شود، اما به هر دلیل روند اجرای آن متوقف شود، تاریخ شروع مرور زمان از تاریخ قطع اجرای مجازات است».

کدام جرایم شامل مرور زمان نمی شوند؟

همانگونه که ذکر شد، مرور زمان شامل جرایم حدی، مستوجب قصاص، دیه و یا برخی جرایم خاص نمی شود.

مصادیق جرایمی که می توان در هر زمان برای پیگیری قضایی آنها اقدام نمود عبارتند از:

  1. جرائم علیه امنیت داخلی و خارجی کشور
  2. جرائم اقتصادی، شامل کلاهبرداری

جرائم ذکر شده در تبصره ماده ۳۶ قانون مجازات اسلامی که عبارتند از:

  1. رشاء و ارتشا
  2. اختلاس
  3. اعمال نفوذ بر خلاف حق و مقررات قانونی در صورت تحصیل مال توسط مجرم یا دیگری
  4. مداخله وزراء، نمایندگان مجلس و کارمندان دولت در معاملات دولتی و کشوری
  5. تبانی در معاملات دولتی
  6. اخذ پورسانت در معاملات خارجی
  7. تعدیات ماموران دولتی نسبت به دولت
  8. جرائم گمرکی
  9. قاچاق کالا و ارز
  10. جرائم مالیاتی
  11. پولشویی
  12. اخلال در نظام اقتصادی کشور
  13. تصرف غیرقانونی در اموال عمومی یا دولتی
  14. جرائم موضوع قانون مجازات اسلامی مبارزه با مواد مخذر

اجرای احکام قطعی تعزیری در صورتی به واسطه مرور زمان موقوف می شود که شامل موارد زیر باشند:

  • جرایم تعزیری درجه یک تا سه؛ با انقضای بیست سال
  • جرایم تعزیری درجه چهار؛ ب انقضای پانزده سال
  • جرایم تعزیری درجه پنچ؛ با انقضای ده سال
  • جرایم تعزیری درجه شش؛ با انقضای هفت سال
  • جرایم تعزیری درجه هفت و هشت؛ با انقضای پنج سال
مجازات تعزیری در موارد تعدد جرایم چیست؟

زمانی که شخص مجرم پیش از صدور حکم قطعی محکومیت خود، مبادرت به انجام جرم دیگری نماید، احکام تعدد جرم بر وی مرتب خواهد شد.

تفاوت تعدد جرم با تکرار جرم در این است که در تکرار جرم، فرد محکوم بابت جرم یا جرایم قبلی خود حکم قطعی محکومیت را دریافت نموده و یا دوران محکومیت خود را گذرانده و مجددا مرتکب جرم جدیدی می شود.

  • تعدد جرایم عمدی که مجازات قانونی حداقل یکی از آنها بیش از یکسال حبس باشد، مانع از صدور حکم به مجازات جایگزین حبس است.
  • در جرایم مستوجب تعزیر هرگاه جرایم ارتکابی بیش از سه جرم نباشد، دادگاه برای هریک از آن جرایم حداکثر مجازات مقرر را صادر میکند؛ اما چنانچه جرایم ارتکابی بیش از سه جرم باشد، مشروط بر اینکه از حداکثر به اضافه نصف آن تجاوز نکند، مجازات هریک را بیش از حداکثر مجازات مقرر قانونی تعیین می کند.
  • در خصوص جرایم تعزیری هرگاه جرایم ارتکابی بیش از سه جرم نباشد یا بیشتر باشد یا در مواردی که هر یک از جرایم دارای حداقل و حداکثر است، مانند اینکه مجازات جرمی از سه تا ۱۰ سال باشد یا اینکه فاقد حداقل و حداکثر است مانند اینکه مجازات جرم سه سال حبس باشد، در میزان مجازات موثر است.

در هر فرض، ضابطه تعیین مجازات متفاوت خواهد بود.

  • یکی از استثناهای تعدد در جرایم تعزیری، مربوط به جرایم درجه هفت و هشت است؛ به موجب قانون، تعدد جرم در جرایم تعزیری درجه هفت و هشت اعمال و اجرا نمی شود.
  • در تعدد جرایم موجب حد و تعزیر یا جرایم موجب قصاص و تعزیر، مجازات جرایم حدی، تعزیر و قصاص با یکدیگر جمع شده و قاضی با درنظر گرفتن همه آنها به صدور حکم نهایی مبادرت می نماید.
آثار حبس تعزیری شامل چه آثاری است؟

به موجب قانون، قاضی با توجه به شرایط کلی پرونده و ویژگی های متهم می تواند حبس تعزیری را حسب مورد با مجازات های دیگری جایگزین نموده یا به تعلیق یا تعویق بیاندازد.

تعلیق اجرای مجازات

چنانچه مجازات تعیین شدۀ حبس تعزیری ۱۵ سال و یا کمتر باشد، قاضی می تواند بعد از صدور حکم اجرای تمام یا بخشی از حبس را برای ۱ تا ۵ سال معلق نماید.

بعد از تعلیق، مجرم آزاد گردیده و چنانچه در مدت آزادی، مرتکب جرم دیگری شود، محکومیت از سابقه کیفری او زدوده خواهد شد.

این نوع حبس، حبس تعلیقی است.

تعویق صدور حکم حبس تعزیری

چنانچه میزان حبس تعزیری دو سال یا کمتر باشد، قاضی با درنظر گرفتن سایر شرایط می تواند اجرای حبس را از ۶ ماه تا دو سال به تعویق انداخته و در این مدت زمانی، وی را به انجام فعالیت هایی از جمله خدمات اجتماعی و عام المنفعه بگمارد.

در صورت همکاری مجرم طبق مقررات، امکان معافیت وی از کل مجازات اصلی وجود دارد؛ این حبس به حبس تعویقی نیز مشهور است.

مجازات های جایگزین

اشخاصی که در جرایم مستوجب حبس تعزیری به یک سال یا کمتر محکوم می شوند، امکان جایگزینی مجازات زندان با مجازات های دیگری از جمله جزای نقدی یا انجام خدمات عمومی و عام المنفعه وجود دارد. 

مونا عابدی
مشاوره حقوقی با مونا عابدی کارشناس حقوقی
۴.۶ بر اساس (۴۷) دیدگاه مشتریان

کیفیت کلیه مشاوره‌ها توسط بنیاد وکلا تضمین می‌شود

ثبت دیدگاه

جهت ثبت دیدگاه خود ابتدا باید وارد حساب کاربری خود شوید:

ورود ثبت‌نام
دیدگاه‌ها

هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.