داوری

مطالعه تطبیقی روش‌های برخطِ حل و فصل اختلافات در دو نظام حقوقی ایران و آمریکا

در حقوق بین‌الملل، بسیاری از نظام‌ها و سیستم‌های حقوقی جهان در کنار دستگاه قضایی خود، روش‌ها و نهادهای حکمیت و داوری و میانجیگری و…  را با عناوین و مکانیزم‌های مختلف قرار داده و بخش بزرگی از تخلفات، منازعات و اختلافات را که قضایی نیست یا از پیچیدگی کمتری برخوردار است به آنها سپرده‌اند.

به طور کلی شیوه های حل و فصل اختلاف را می توان به دو گروه تقسیم کرد: یکی رسیدگی قضایی در محاکم که ماهیت ترافعی دارد و دیگری، شیوه های حل و فصل اختلاف که مبتنی بر تراضی طرفین است. گروه اخیر خود مشتمل بر داوری، سازش  ،میانجیگری  و واقعیت یابی  است، که صلاحیت و مشروعیت روش های اخیر ناشی از تراضی قبلی طرفین اختلاف است. شیوه های دیگر حل اختلاف به شیوه های جایگزین حل اختلاف (ای. دی . آر) نیز اخیراً در برخی کشورهای کامن لا شامل ارزیابی بی طرفانه ، رسیدگی اختصاری  و نیز سایر روشهای حل اختلاف، مشخصه این تکنیک ها الزام آور نبودن آنهاست مانند سازش یا میانجیگری.

امروزه با پیشرفت روز افزون تکنولوژی بخصوص اینترنت که به عصر انفجار اطلاعات منجر شده است و به طور روز افزون به تئوری دهکده جهانی واقعیت می بخشد و این مهم اشخاص حقیقی و حقوقی و اختلاف پیرامون آنرا هم در زمره خود آورده است که نهایتا روابط بین اشخاص و همچنین شرکتهای تجاری چه با گستره ی فعالیتی در داخل یک کشور و چه بصورت بین المللی با استفاده از این تکنولوژی روزآمد بنا دارند که اختلافات خود را بصورت سریع ، کم هزینه و.. حل و فصل نمایند.

حل و فصل اینترنتی اختلافات مزایای بسیاری دارد. کاربرد فنآوریهای کامپیوتر بر جریان داوری تاثیر داشته و آن را آسان نموده است. بهعنوان مثال نرمافزار ترجمهی همزمان برای سهولت شرکت طرفین با زبان-‌های مختلف در کنفرانس های ویدیویی به وجود آمده است. نرمافزار‌های خاصی وجود دارد که مصونیت ذخیره سازی، دستیابی و توزیع اطلاعات را تضمین مینماید. با این حال ضرورت دارد نرمافزاری طراحی گردد که مشارکت طرفین را مشکل تر نکند و تساوی طرفین را تضمین نماید؛ در واقع این نرم افزار بایستی تضمین کند که طرفین اختلاف، توانایی و مهارتهای کاربری یکسان برای برقراری ارتباط را داشته باشند. به این ترتیب حل و فصل اینترنتی اختلافات می تواند طرف های ضعیف تر نظیر شرکت های کوچک که معمولاً به علت مشکلات موجود در داوری سنتی هم چون: فواصل جغرافیایی و هزینههای سفر، از حل و فصل اختلافات چشم پوشی میکنند را ترغیب به حل اختلاف از طریق داوری نماید در واقع با از بین رفتن این موانع شرکت¬‌های کوچک می¬توانند به آسانی به حل و فصل اختلافاتشان با شرکت¬‌های چند ملیتی بزرگ بپردازند.

امروزه در کشورهای پیشرفته صنعتی بالاخص ایالات متحده آمریکا  روش‌های حل و فصل اختلافات برخط نقش مهمی را ایفا می نماید به نحوی که در تمام این کشورها داوری تجاری برخط با این استدلال که همان داوری سنتی است و ماهیت آن را دگرگون ننموده و فقط از ابزارهای الکترونیکی و فضای مجازی به تسهیل در انجام آن مبادرت نموده است که این کشورها تمام سعی خود را بر اصلاح و ایجاد قوانین نوین در این زمینه و زمینه های مشابه معطوف نموده اند به نحوی که موسسات خصوصی بسیاری در این زمینه شکل گرفته و نسبت به حل اختلاف از طریق داوری برخط بالاخص در اختلافات شرکتهای تجاری اقدام می نماید.

در حقوق ایران نص خاصی در ارتباط با  روش‌های حل و فصل اختلافات برخط وجود خارجی ندارد و با توجه به نوظهور بودن آن، رویه قضایی نیز در این باره ساکت است اما آیا می توان از این سکوت چنین استنباط نمود که چون قانون سکوت دارد پس  روش‌های حل و فصل اختلافات برخط  قابل اجرا در رویه عمل نخواهد بود در حالی که در پاسخ به این نظر باید بیان نمود که اولا برفرض سکوت قانونگذار در اجرای این شیوه ، نهی یا دستوری هم مبنی بر عدم مشروعیت یا ممنوع بودن  روش‌های حل و فصل اختلافات برخط از طرف قانونگذار صادر نشده است ثانیا نمی توان گفت قانون ما در این باره ساکت است بلکه همانطور که در مبحث قبل بیان گردید بستر و خاستگاه روش‌های حل و فصل اختلافات برخط همان روشهای سنتی است که بنا به استدلال های مذکور این نوع از روش حل و فصل اختلافات تغییری را در اصل و اساس روش های سنتی ایجاد ننموده است تا با مخالفت قوانین و مقررات ایران مواجه گردد زیرا  روش‌های حل و فصل اختلافات برخط اساسا یک نوع از انواع روش های حل و فصل اختلافات محسوب میگردد که همان حل و فصل اختلافات سنتی با استفاده از ابزارهای الکترونیکی و اینترنت بوده پس هیچ گونه مخالفتی با نظم عمومی و مقررات آمره ندارد که می توان با بهره گیری از استدلال فوق قوانین موجود را به این شکل از روش‌های حل و فصل اختلافات بتعمیم داد.

با توجه به اهمیت بررسی های تطبیقی در حقوق بین الملل، این تحقیق در نظر دارد با  مطالعه تطبیقی روش‌های حل و فصل اختلافات برخط در دو نظام حقوقی ایران و آمریکا، به ابعاد مختلف شیوه ها و روش های حل اختلاف برخط  در دو نظام حقوقی ایران و آمریکا پرداخته، وجوه اشتراک و افتراق آنها را بازشناخته و به ارائه‌ی راهکارهایی جهت رشد و اعتلای شیوه های حل و فصل اختلافات برخط با توجه ظرفیت ها و به ساختار نظام حقوقی ایران ارائه دهد.

میانگین امتیازات ۵ از ۵
از مجموع ۱ رای

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا