آیا در امور کیفری در دادگاه شهادت می‌دهم؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴٫۹ · ۶۷ مشاوره موفق

سلام وقتت بخیر
بله، در امور کیفری، علاوه بر دادسرا، شهادت افراد در دادگاه نیز اخذ می‌شود و این دو مرحله تفاوت‌هایی با یکدیگر دارند. شما به عنوان متهم حق دارید با شهود مواجه شوید و برای اثبات کذب بودن شهادت آنها اقدام کنید.

تفاوت شهادت در دادسرا و دادگاه
شهادت در دادسرا و دادگاه دارای تفاوت‌های اساسی است:

مرحله تحقیقات و صدور حکم: شهادت در دادسرا در مرحله تحقیقات مقدماتی و توسط بازپرس (قاضی تحقیق) اخذ می‌شود و هدف آن جمع‌آوری اطلاعات اولیه است. در این مرحله بر اساس شهادت، حکمی صادر نمی‌شود. اما شهادت در دادگاه در حضور قاضی صادرکننده حکم و به منظور صدور رای نهایی انجام می‌گیرد.

حضور متهم: در دادسرا، شهادت معمولا بدون حضور متهم اخذ می‌شود. اما در دادگاه، شهادت با حضور متهم ادا می‌شود.

علنی بودن: شهادت در دادسرا عموما غیرعلنی است، در حالی که در دادگاه، جلسه رسیدگی و ادای شهادت علنی است (مگر در موارد خاص قانونی).

اعتبار شهادت شاهد فاقد شرایط: در دادسرا، ممکن است شهادت فردی که تمام شرایط قانونی شهادت را ندارد، برای اطلاع بیشتر از موضوع شنیده شود. اما در دادگاه، شهادت چنین فردی معمولا استماع نشده و فاقد اعتبار قانونی است.

بنابراین، شهادت اولیه در دادسرا انجام می‌شود، اما برای صدور حکم، شهادت مجددا در دادگاه و با حضور طرفین دعوا از جمله متهم اخذ خواهد شد.

مواجهه حضوری با شهود و اثبات شهادت کذب
شما به عنوان متهم حق دارید که با شهود مواجه شوید و برای اثبات نادرستی شهادت آنها اقدام کنید.

مواجهه حضوری: طبق قانون، مواجهه حضوری بین شاهد یا مطلع با طرفین دعوا (از جمله متهم) مجاز است. این مواجهه می‌تواند به صورت فیزیکی یا از طریق وسایل ارتباط از راه دور باشد. البته، در صورتی که مقام قضایی بیم خطری را تشخیص دهد، می‌تواند از قبول درخواست مواجهه حضوری خودداری کند.

اثبات شهادت کذب:

طرح سوالات دقیق: یکی از راه‌های مؤثر برای به چالش کشیدن شهادت کذب، طرح سوالات دقیق، جزئی و موشکافانه از شهود است. با مقایسه دقیق اظهارات آنها با یکدیگر و با سایر شواهد موجود در پرونده، می‌توان تناقضات و دروغ‌های احتمالی را آشکار ساخت. این امکان پرسش و پاسخ جزئی در دادسرا و دادگاه فراهم است، اما در مراحل اولیه مانند کلانتری محدودتر است.

جرح شهود: اگر معتقدید شاهدی فاقد شرایط قانونی برای شهادت دادن است (مانند نداشتن بلوغ، عقل، عدالت، یا داشتن نفع شخصی در دعوا، خصومت با یکی از طرفین، و غیره)، می‌توانید او را "جرح" کنید. در این صورت، دادگاه موظف است به ادعای شما رسیدگی کرده و در صورت احراز عدم صلاحیت شاهد، شهادت او را مردود اعلام کند.

سایر روش‌ها: اثبات شهادت کذب می‌تواند از طریق اقرار خود شاهد، شهادت دو شاهد عادل دیگر مبنی بر کذب بودن شهادت اولیه، یا علم قاضی حاصل از بررسی اوراق و قرائن پرونده نیز صورت گیرد. به یاد داشته باشید که بار اثبات کذب بودن شهادت بر عهده شما (مدعی کذب بودن) است.

بنابراین، در دادگاه این فرصت برای شما فراهم خواهد بود که با شهود مواجه شوید، از آنها سوال کنید و با ارائه دلایل و شواهد، کذب بودن اظهاراتشان را به قاضی اثبات نماییدبله، در امور کیفری، علاوه بر دادسرا، شهادت افراد در دادگاه نیز اخذ می‌شود و این دو مرحله تفاوت‌هایی با یکدیگر دارند. شما به عنوان متهم حق دارید با شهود مواجه شوید و برای اثبات کذب بودن شهادت آنها اقدام کنید.

تفاوت شهادت در دادسرا و دادگاه
شهادت در دادسرا و دادگاه دارای تفاوت‌های اساسی است:

مرحله تحقیقات و صدور حکم: شهادت در دادسرا در مرحله تحقیقات مقدماتی و توسط بازپرس (قاضی تحقیق) اخذ می‌شود و هدف آن جمع‌آوری اطلاعات اولیه است. در این مرحله بر اساس شهادت، حکمی صادر نمی‌شود. اما شهادت در دادگاه در حضور قاضی صادرکننده حکم و به منظور صدور رای نهایی انجام می‌گیرد.

حضور متهم: در دادسرا، شهادت معمولا بدون حضور متهم اخذ می‌شود. اما در دادگاه، شهادت با حضور متهم ادا می‌شود.

علنی بودن: شهادت در دادسرا عموما غیرعلنی است، در حالی که در دادگاه، جلسه رسیدگی و ادای شهادت علنی است (مگر در موارد خاص قانونی).

اعتبار شهادت شاهد فاقد شرایط: در دادسرا، ممکن است شهادت فردی که تمام شرایط قانونی شهادت را ندارد، برای اطلاع بیشتر از موضوع شنیده شود. اما در دادگاه، شهادت چنین فردی معمولا استماع نشده و فاقد اعتبار قانونی است.

بنابراین، شهادت اولیه در دادسرا انجام می‌شود، اما برای صدور حکم، شهادت مجددا در دادگاه و با حضور طرفین دعوا از جمله متهم اخذ خواهد شد.

مواجهه حضوری با شهود و اثبات شهادت کذب
شما به عنوان متهم حق دارید که با شهود مواجه شوید و برای اثبات نادرستی شهادت آنها اقدام کنید.

مواجهه حضوری: طبق قانون، مواجهه حضوری بین شاهد یا مطلع با طرفین دعوا (از جمله متهم) مجاز است. این مواجهه می‌تواند به صورت فیزیکی یا از طریق وسایل ارتباط از راه دور باشد. البته، در صورتی که مقام قضایی بیم خطری را تشخیص دهد، می‌تواند از قبول درخواست مواجهه حضوری خودداری کند.

اثبات شهادت کذب:

طرح سوالات دقیق: یکی از راه‌های مؤثر برای به چالش کشیدن شهادت کذب، طرح سوالات دقیق، جزئی و موشکافانه از شهود است. با مقایسه دقیق اظهارات آنها با یکدیگر و با سایر شواهد موجود در پرونده، می‌توان تناقضات و دروغ‌های احتمالی را آشکار ساخت. این امکان پرسش و پاسخ جزئی در دادسرا و دادگاه فراهم است، اما در مراحل اولیه مانند کلانتری محدودتر است.

جرح شهود: اگر معتقدید شاهدی فاقد شرایط قانونی برای شهادت دادن است (مانند نداشتن بلوغ، عقل، عدالت، یا داشتن نفع شخصی در دعوا، خصومت با یکی از طرفین، و غیره)، می‌توانید او را "جرح" کنید. در این صورت، دادگاه موظف است به ادعای شما رسیدگی کرده و در صورت احراز عدم صلاحیت شاهد، شهادت او را مردود اعلام کند.

سایر روش‌ها: اثبات شهادت کذب می‌تواند از طریق اقرار خود شاهد، شهادت دو شاهد عادل دیگر مبنی بر کذب بودن شهادت اولیه، یا علم قاضی حاصل از بررسی اوراق و قرائن پرونده نیز صورت گیرد. به یاد داشته باشید که بار اثبات کذب بودن شهادت بر عهده شما (مدعی کذب بودن) است.

بنابراین، در دادگاه این فرصت برای شما فراهم خواهد بود که با شهود مواجه شوید، از آنها سوال کنید و با ارائه دلایل و شواهد، کذب بودن اظهاراتشان را به قاضی اثبات نمایید