آیا حق کسب و پیشه به مشاغل مزاحم تعلق می‌گیرد؟

محمدمهدی قنبری

کاراموز وکالت مرکز وکلای قوه‌قضاییه

۴.۹ | ۶۷مشاوره موفق

در نظام حقوقی ایران، حق کسب و پیشه یا حق سرقفلی معمولا به مشاغلی تعلق می‌گیرد که دارای مجوز قانونی و مشروع باشند و به‌صورت مستمر و قانونی در محل فعالیت خود مشغول به کار باشند. اما در مورد مشاغل مزاحم (مشاغلی که به دلیل ایجاد آلودگی صوتی، زیست‌محیطی، یا اخلال در آرامش و حقوق همسایگان، از سوی شهرداری یا مراجع قضایی مزاحمت محسوب می‌شوند)، شرایط متفاوت است:

۱. مشاغل مزاحم فاقد حق کسب و پیشه

اگر شغل مورد نظر به‌عنوان مزاحم شناخته شده و از سوی مراجع ذی‌صلاح (مانند شهرداری یا دادگاه) غیرمجاز اعلام شود، معمولا حق کسب و پیشه یا سرقفلی به آن تعلق نمی‌گیرد، زیرا این مشاغل اساسا فاقد شرایط قانونی برای ادامه فعالیت هستند.
در صورت تخریب یا پلمپ واحد تجاری به دلیل مزاحمت، مالک یا مستاجر معمولا نمی‌تواند ادعای حق کسب و پیشه کند.

۲. استثنائات احتمالی

اگر شغل در ابتدا مجاز بوده و بعدا به دلیل تغییر قوانین یا طرح‌های شهری (مثل تغییر کاربری) مزاحم محسوب شود، ممکن است در برخی موارد حق کسب و پیشه با رعایت شرایطی پرداخت شود، اما این موضوع نیاز به بررسی قضایی دارد.
در برخی پرونده‌ها، اگر مستاجر بتواند اثبات کند که فعالیت او در گذشته قانونی بوده و تغییر شرایط خارج از اراده او رخ داده، ممکن است بتواند تا حدی از حمایت قانونی برخوردار شود

نتیجه‌گیری:

به‌طور کلی، اگر شغل از ابتدا مزاحم بوده یا بعدا توسط مراجع قانونی غیرمجاز اعلام شود، حق کسب و پیشه به آن تعلق نمی‌گیرد. اما در موارد خاص (مانند تغییر قوانین پس از شروع فعالیت)، ممکن است نیاز به بررسی کارشناسی و قضایی باشد. برای اطمینان، بهتر است با یک وکیل متخصص امور ملکی مشورت شود