سلام
برای وصول چک غیرصیادی و قدیمی که به علت عدم موجودی برگشت خورده، سریعترین و مطمئن‌ترین مسیر معمولا مطالبه حقوقی با درخواست صدور اجراییه از شورای حل اختلاف محل است، اما بسته به شرایط چک، امکان طرح شکایت کیفری نیز وجود دارد.
۱. انتخاب مسیر: کیفری یا حقوقی؟
شکایت کیفری
* مهلت شکایت: اگر از تاریخ سررسید چک، ظرف شش ماه آن را برگشت زده‌اید و ظرف شش ماه پس از اخذ گواهی عدم پرداخت، شکایت کیفری ثبت کرده‌اید، امکان طرح شکایت کیفری وجود دارد.
* محدودیت‌های چک غیرصیادی و قدیمی: برای چک‌های قدیمی یا غیرصیادی و همچنین اگر مهلت‌های بالا رعایت نشده، یا چک بابت تضمین یا امانت بوده، فقط مسیر حقوقی یا ثبتی باقی می‌ماند.
* مراجع صالح: شکایت کیفری معمولا باید در دادسرای محل وقوع شعبه بانکی که چک در آن برگشت خورده ثبت شود.
دعوای حقوقی و صدور اجراییه
* اگر شرایط طرح شکایت کیفری فراهم نیست (مهلت‌ها گذشته یا چک خصیصه کیفری ندارد)، سریعترین راه مراجعه به شورای حل اختلاف محل برگشت خوردن چک است و درخواست صدور اجراییه برای چک است.
* مزیت اقدام حقوقی یا اجراییه: بدون نیاز به ارائه دلایل سوءنیت یا اثبات جرم، صرفا با داشتن چک و گواهی عدم پرداخت می‌توانید اجرا بگذارید. شعبه شورای حل اختلاف با توجه به مبلغ چک، معمولا مرجع صالح است (برای چک تا سقف ۲۰۰ میلیون تومان در سال ۱۴۰۴).
۲. محل طرح دعوا
* شکایت کیفری: دادسرای محل شعبه بانکی که چک برگشت زده شده و گواهی عدم پرداخت صادر کرده است.
* دعوی حقوقی و صدور اجراییه: شورای حل اختلاف همان محل بانک صادرکننده گواهی عدم پرداخت.
۳. مدارک مورد نیاز
* اصل چک
* گواهی عدم پرداخت از بانک (علت برگشت، مبلغ و تاریخ در آن مشخص باشد)
* کارت ملی و شناسنامه
* فرم و مدارک ثبت دادخواست یا شکواییه (از طریق دفتر خدمات قضایی/شورای حل اختلاف)
۴. توصیه‌های مهم برای وصول سریعتر
* ابتدا با گواهی عدم پرداخت اصل چک به شورای حل اختلاف مربوط مراجعه و درخواست صدور اجراییه کنید.
* اگر صادرکننده چک موجودی ندارد، می‌توانید همزمان تقاضای توقیف اموال یا مسدود شدن حساب‌های او را داشته باشید.
* اگر هنوز مهلت شکایت کیفری وجود دارد و چک واجد شرایط است، ثبت شکواییه کیفری در دادسرا تسریع‌کننده وصول وجه خواهد بود (در این حالت صادرکننده ممکن است برای فرار از تعقیب کیفری وجه را سریعتر پرداخت کند).
* اگر چک به صورت حواله یا بابت تضمین، امانت، یا وعده‌دار باشد، امکان شکایت کیفری وجود ندارد و فقط مسیر حقوقی را باید رفت.
