با احترام،
شرایطی که توصیف کردید، قابل درک و خسته‌کننده است. با توجه به اطلاعاتی که ارائه دادید، به نظر می‌رسد روند رسیدگی به پرونده شما با تاخیر و مشکلات جدی مواجه شده است. در ادامه، به تفکیک به سوالات شما پاسخ داده و راهکارهای عملی برای پیگیری مشکلتان ارائه می‌شود.
تحلیل وضعیت فعلی و پاسخ به سوالات شما
بر اساس قانون آیین دادرسی کیفری، بازپرس وظایف مشخصی در مرحله تحقیقات مقدماتی دارد که در پرونده شما به درستی انجام نشده است.
آیا نباید برای متهم‌ها ابلاغیه برود؟
بله، قطعا. یکی از اولین و اصلی‌ترین وظایف بازپرس پس از شروع تحقیقات، شناسایی متهم و احضار او برای بازجویی و تفهیم اتهام است. عدم ارسال ابلاغیه برای متهمان یک نقص بزرگ در فرآیند تحقیقات محسوب می‌شود. این ابلاغیه‌ها معمولا از طریق سامانه ثنا ارسال می‌شوند و به متهم اطلاع می‌دهند که در تاریخ و ساعت مشخصی در شعبه حاضر شود.
آیا نباید شماره‌های متهمان استعلام گرفته شود؟
بله. بازپرس مکلف است تمام اقدامات لازم برای شناسایی و یافتن متهم را انجام دهد. اگر شما شماره تماسی از متهمان ارائه کرده‌اید، استعلام این شماره‌ها و ردیابی آن‌ها یکی از روش‌های معمول برای شناسایی هویت و آدرس متهمان است که باید انجام شود.
آیا نباید پرونده به پلیس فتا برود؟
الزاما خیر. ارجاع پرونده به پلیس فتا زمانی ضروری است که جرم در فضای مجازی رخ داده باشد (مانند کلاهبرداری اینترنتی) یا نیاز به بررسی‌های فنی و تخصصی دیجیتال باشد (مانند ردیابی IP). اگر شما داروی گیاهی را از طریق یک وب‌سایت، کانال تلگرام یا صفحه اینستاگرام خریده‌اید، بازپرس باید برای شناسایی مجرم، پرونده را به پلیس فتا ارجاع دهد. اما اگر خرید به صورت حضوری بوده، ضرورتی برای این کار وجود ندارد.
راهکارهای پیشنهادی برای حل مشکل
شما چندین راهکار پیش رو دارید که میتوانید آن‌ها را به ترتیب اولویت پیگیری کنید.
۱. پیگیری پرونده فعلی به روشی متفاوت
قبل از هر اقدام دیگری، بهتر است یک بار دیگر شانس خود را برای به جریان انداختن همین پرونده امتحان کنید، اما این بار به صورت رسمی‌تر و قاطع‌تر:
تنظیم لایحه رسمی: یک لایحه جدید و دقیق تنظیم کنید. در این لایحه، شرح کامل ماجرا، شماره پرونده و تمام اقداماتی که تاکنون انجام داده‌اید را ذکر کنید. سپس به صراحت و با استناد به وظایف قانونی بازپرس، درخواست کنید که اقدامات زیر فورا انجام شود:
صدور ابلاغیه و احضار متهمان.
استعلام از شماره‌های تماس ارائه شده.
در صورت مرتبط بودن، ارجاع پرونده به پلیس فتا برای ردیابی فروشندگان.
تعیین تکلیف نهایی در مورد اعتراض شما به نظریه پزشکی قانونی.
مراجعه به رئیس دادسرا یا دادستان: اگر بازپرس و مدیر دفتر شعبه پاسخگو نیستند، میتوانید با در دست داشتن کپی لایحه خود، به سرپرست دادسرای انقلاب اصفهان یا دادستان مراجعه کنید. عدم رسیدگی بازپرس به پرونده و معطل گذاشتن آن، یک تخلف اداری است و شما میتوانید این موضوع را به مقام بالاتر گزارش دهید.
۲. شکایت از بازپرس به دلیل عدم انجام وظایف قانونی
اگر پیگیری‌های شما از طریق شعبه و رئیس دادسرا به نتیجه نرسید، راهکار بعدی شکایت از بازپرس است. این یک اقدام جدی است اما در شرایطی که پرونده بدون دلیل متوقف شده، کاملا قانونی است.
مرجع شکایت: شما باید شکایت خود را علیه بازپرس شعبه ۱۲ در دادسرای انتظامی قضات ثبت کنید.
موضوع شکایت: موضوع شکایت شما «ترک فعل» و «ایجاد تعلل و رکود در جریان پرونده» است. به عبارت دیگر، بازپرس وظایف قانونی خود را در زمان مناسب انجام نداده است.
نحوه شکایت: یک شکواییه تنظیم کنید و در آن مشخصات کامل خود، مشخصات بازپرس و شعبه، شماره کلاسه پرونده و شرح کاملی از تخلفات او (عدم ارسال ابلاغیه، عدم استعلام، عدم پاسخگویی و...) را بنویسید. تمام مدارک و لوایحی که ثبت کرده‌اید را نیز ضمیمه شکایت خود کنید.
این شکایت باعث می‌شود که عملکرد بازپرس مورد بازرسی قرار گیرد و او ملزم به پاسخگویی و رسیدگی به پرونده شما شود.
۳. طرح دادخواست حقوقی برای جبران خسارت
این راهکار کاملا مستقل از پرونده کیفری شماست و میتوانید آن را به صورت همزمان یا بعد از پرونده کیفری دنبال کنید.
تفاوت اصلی: شکایت کیفری (که شما انجام داده‌اید) با هدف مجازات فرد مجرم (حبس، شلاق، جزای نقدی) است. اما دادخواست حقوقی با هدف جبران خسارت مالی و معنوی (گرفتن هزینه داروهای تقلبی، هزینه‌های بیمارستان و دیه تعیین شده) است.
مزایا:
روند رسیدگی در دادگاه حقوقی معمولا به مسائل مالی محدود می‌شود و نیازی به اثبات «عنصر مجرمانه» به شکل پرونده کیفری نیست.
شما میتوانید تمام خسارات وارده، از جمله هزینه درمان و دیه‌ای که پزشکی قانونی (حتی همان ۳ درصد اولیه) تعیین کرده را مطالبه کنید.
نحوه اقدام: باید از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی یک دادخواست حقوقی با موضوع «مطالبه خسارت ناشی از فروش کالای تقلبی و مطالبه دیه» علیه فروشندگان تنظیم و ثبت کنید. این پرونده مستقیما به دادگاه حقوقی ارجاع می‌شود و دیگر در دادسرای انقلاب نخواهد بود.
پاسخ به سوالات نهایی شما
می‌توانم از اول شکایت کنم که به شعبه دیگری برود؟
خیر. ثبت شکایت کیفری مجدد برای یک موضوع تکراری امکان‌پذیر نیست و اگر هم ثبت شود، به همین شعبه ارجاع خواهد شد. انتقال پرونده از یک شعبه به شعبه دیگر نیز اصولا در اختیار شما نیست و تنها در شرایط خاصی مانند تغییر صلاحیت دادگاه یا به دستور مقامات قضایی بالاتر انجام می‌شود.
شکایت جدید کیفری کنم یا دادخواست حقوقی بدهم؟
با توجه به اینکه پرونده کیفری شما در حال حاضر باز است، شکایت کیفری جدید نکنید. بهترین استراتژی این است:
همزمان با پیگیری جدی پرونده کیفری فعلی (از طریق راهکار ۱ و ۲)، دادخواست حقوقی خود را برای مطالبه خسارت (راهکار ۳) ثبت کنید. این دو پرونده می‌توانند به موازات هم پیش بروند.
پرونده کیفری برای مجازات متهمان است و پرونده حقوقی برای گرفتن پول و خسارت شما.
جمع‌بندی و توصیه نهایی:
خستگی و سردرگمی شما کاملا طبیعی است. توصیه می‌شود ابتدا راهکار شماره ۱ را با جدیت انجام دهید. یک لایحه قوی بنویسید و حتما با مقام مافوق بازپرس (سرپرست دادسرا) صحبت کنید. اگر طی یک الی دو هفته آینده نتیجه‌ای حاصل نشد، بدون تردید برای شکایت از بازپرس (راهکار ۲) و ثبت دادخواست حقوقی (راهکار ۳) اقدام کنید. مشاوره با یک وکیل نیز می‌تواند در تنظیم لوایح و پیگیری پرونده بسیار مؤثر باشد.
