سلام
❶ اول تکلیف «ملاک تقویم خواسته» را روشن کنیم
دعوای «اثبات مالکیت و خلع ید» از نظر قانون دعوای «مالی» است، بنابراین باید در دادخواست قیمت ملک نوشته شود. اما:
• طبق مادۀ قانون آیین دادرسی مدنی و تبصرۀ ۲ مادۀ ۳ قانون وصول برخی از درآمدهای دولت، مرجع تقویم برای املاک، «ارزش معاملاتی / منطقه‌ای» (دفترچه موضوع مادۀ قانون مالیات‌های مستقیم) است؛ نه قیمت روز بازار.
• ارزش معاملاتی معمولا بین ۳ ٪ تا ۱۰ ٪ ارزش واقعی ملک است. مثلا برای آپارتمان ۸ میلیارد تومانی در تهران ممکن است فقط ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیون تومان باشد.
به همین دلیل عددی که در دادخواست می‌نویسید و مبنای محاسبۀ هزینه قرار می‌گیرد، خیلی پایین‌تر از «۸ میلیارد» است. اگر دفتر خدمات قضایی عدد را نمی‌دانست، میتوانید از «حسابداری مالیات بر نقل‌وانتقال» حوزه مربوطه یا سامانه tsc.tax.gov.ir ارزش منطقه‌ای را بگیرید.
❷ فرمول محاسبۀ هزینه دادرسی (مصوب ۱۴۰۳)
برای خواسته‌های مالی، حق دادرسی به صورت پله‌ای از قرار زیر است (مبالغ به ریال است؛ هر ۱۰ ریال ≃ ۱ تومان):
│ تا ۲۰ میلیون ریال …………………… %۳٫۵
│ از ۲۰ تا ۱۰۰ میلیون ریال ………… %۲٫۵
│ از ۱۰۰ تا ۱ میلیارد ریال ………… %۲
│ از ۱ میلیارد ریال به بالا ………… %۱٫۵
نمونه محاسبه (فرض کنیم ارزش منطقه‌ای ملک شما = ۴۰۰ میلیون تومان = ۴ میلیارد ریال):
۱. ۲۰ میلیون × ۳٫۵٪ = ۷۰۰ هزار ریال
۲. ۸۰ میلیون (۲۰⇢۱۰۰) × ۲٫۵٪ = ۲ میلیون ریال
۳. ۹۰۰ میلیون (۱۰۰⇢۱۰۰۰) × ۲٪ = ۱۸ میلیون ریال
۴. ۳ میلیارد (۱⇢۴) × ۱٫۵٪ = ۴۵ میلیون ریال
جمع حق دادرسی مرحله بدوی ≃ ۶۵ میلیون ریال
= حدود ۶ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان
❸ اگر هنوز هزینۀ دادرسی برایتان سنگین است
الف) درخواست «اعسار از پرداخت هزینۀ دادرسی»
• میتوانید همزمان با دادخواست اصلی، دادخواست جداگانه اعسار بدهید
• پیوست‌ها: استشهادنامۀ دو شاهد، فیش حقوق یا مدارک معیشت، صورت بدهی و … .
• دادگاه ابتدا به اعسار رسیدگی میکند؛ اگر پذیرفته شود یا کل معاف می‌شوید (اعسار مطلق) یا هزینۀ دادرسی قسط‌بندی میشود (اعسار نسبی).
ب) تهیۀ «اوراق صندوق حمایت از خسارت بدنی»
اگر ملک در رهن بانک یا وثیقۀ مالی نباشد و بدهی‌های دیگری ندارید، بعضی دفاتر خدمات قضایی هزینه را از محل این اوراق قسطی می‌کنند؛ ولی رایج‌ترین راه همان اعسار است.
❹ هزینه‌های بعدی را فراموش نکنید
• در صورت تجدیدنظرخواهی، مجددا باید ۴٫۵٪ از همان ارزش معاملاتی بپردازید (مرحله تجدیدنظر گران‌تر است).
• هزینۀ کارشناسی (برای تعیین ارزش و اراضی) معمولا بین ۱ تا ۵ میلیون تومان است که در نهایت بر عهدۀ محکوم‌علیه قرار می‌گیرد؛ ولی ابتدا خواهان پیش‌پرداخت میکند.
• هزینه اجرائیه (۵٪ حق‌الاجرا) بعد از قطعیت حکم هنگام صدور اجرائیه گرفته میشود.
❺ جمع‌بندی عددی بر فرض ارزش منطقه‌ای ۴۰۰ میلیون تومان
| مرحله | مبلغ تقریبی (تومان) | توضیح |
|--------|----------------------|--------|
| حق دادرسی بدوی | ۶٫۵ میلیون | محاسبۀ پله‌ای بالا |
| کارشناسی (اگر نیاز شود) | ۱–۵ میلیون | پیش‌پرداخت |
| حق دادرسی تجدیدنظر (در صورت اعتراض) | ۹ میلیون | ۴٫۵٪ |
| حق‌الاجرا بعد از حکم قطعی | ۵٪ محکوم‌به | از محکوم‌علیه اخذ میشود |
اگر درخواست اعسار بدهید، کل یا بخشی از ستون اول و دوم را نمی‌پردازید و دادگاه پس از رسیدگی، معاف یا به اقساط طولانی تقسیم میکند.
بنابراین:
۱. ابتدا ارزش منطقه‌ای ملک را از اداره مالیات یا سایت مربوطه بگیرید؛ عدد نهایی بسیار کمتر از ۸ میلیارد بازار خواهد بود.
۲. اگر همان هزینه کاهش‌‌یافته را هم نمی‌توانید بدهید، دادخواست اعسار به پیوست دو شاهد و مستندات مالی تقدیم کنید تا یا معاف شوید یا قسطی بپردازید. موفق باشید.
