سلام. نگران نباشید. مشکل پدربزرگتان قابل پیگیری قانونی است، حتی اگر ملک سند رسمی نداشته باشد. من قدم به قدم راهنماییتان می‌کنم.
۱. شکایت به خاطر سروصدا و پارکینگ (مزاحمت و سلب آسایش)
این نوع شکایت کاملا امکان‌پذیر است و نیازی به سند رسمی ملک ندارد. قانونگذار مزاحمت برای همسایه را جرم می‌داند (ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی). صرف نظر از وضعیت سندی، هر کسی حق دارد در منزل خود آسایش داشته باشد.
چه کنیم؟
· به دادسرای عمومی و انقلاب محل ملک بروید.
· از همسایه به اتهام «مزاحمت برای همسایگان» (ماده ۶۹۰) و «سلب آسایش و آرامش» شکایت کنید.
· مدارک: فیلم و صدا از سروصدای درب و آهنگ‌های بلند، شهادت سایر همسایگان (حتی یک نفر کافی است)، یک نامه از پدربزرگ که توضیح دهد از چه تاریخی این مزاحمت شروع شده.
· نتیجه: دادگاه میتواند همسایه را به رفع مزاحمت (مثلا تعویض درب پارکینگ با نوع بی‌صدا یا محدود کردن ساعات استفاده) و پرداخت جریمه نقدی محکوم کند.
۲. عبور لوله گاز از حریم ملک
این مورد جدی‌تر است، چون به حق ارتفاق و حریم مالکیت مربوط می‌شود. حتی اگر ملک سند رسمی ندارد، اما پدربزرگتان با بنچاق و قولنامه و سابقه سکونت (مثلا ۲۰-۳۰ سال) مالکیت عرفی دارد.
مراحل:
· ابتدا به شرکت گاز محل مراجعه کنید و بگویید: «لوله گاز ملک همسایه بدون اجازه ما از حریم ملک ما عبور کرده است». شرکت گاز موظف است کارشناس بفرستد.
· اگر شرکت گاز اقدامی نکرد، از همسایه در دادگاه حقوقی (شورای حل اختلاف یا دادگاه عمومی) به خواسته «رفع تصرف عدوانی از حریم ملک» و «جمع‌آوری لوله گاز» شکایت کنید.
· نکته مهم: اگر لوله گاز قبلا وجود داشته و مستاجر سابق اطلاع نداده، پدربزرگتان مسئولیتی ندارد. شما به عنوان مالک فعلی (حتی عرفی) میتوانید درخواست جابه‌جایی لوله را بدهید.
· احتمال نتیجه: دادگاه معمولا دستور می‌دهد که همسایه لوله را از حریم ملک شما خارج کند، مگر اینکه ثابت کند عبور لوله قدیمی‌تر از مالکیت پدربزرگتان است و شما با سکوت خود رضایت داشته‌اید.
۳. درب اضافه نصب شده در پلاک دیگر
اگر آن درب به حریم یا نمای ملک پدربزرگتان تجاوز کرده (مثلا به دیوار مشترک نصب شده یا باعث مسدود شدن نورگیر و پنجره شده است)، میتوانید:
· در همان شکایت مزاحمت، درخواست رفع تجاوز را هم بدهید.
· یا دادخواست خلع ید از قسمتی از ملک (اگر درب در زمین پدربزرگتان باز می‌شود).
۴. چگونه وکیل رایگان بگیرید؟ (برای پدربزرگ حقوق‌بگیر)
بله، امکان گرفتن معاضدت قضایی (وکیل رایگان) وجود دارد. مراحل:
شرایط:
· پدربزرگتان باید ثابت کند توانایی مالی برای پرداخت هزینه وکیل و دادرسی را ندارد. حقوق بازنشستگی پایین (مثلا زیر ۳ میلیون تومان) به عنوان عدم توانایی پذیرفته می‌شود.
مراحل اقدام:
۱. به دادگستری یا مجتمع قضایی محل وقوع ملک بروید.
۲. به واحد «معاضدت قضایی» مراجعه کنید.
۳. مدارک زیر را ببرید:
· کارت ملی و شناسنامه پدربزرگ
· فیش حقوقی یا حکم بازنشستگی
· گواهی تمکن مالی از بانک (یا اظهارنامه کتبی که بگوید هیچ دارایی جز این ملک قدیمی ندارد)
· مدارک ملک (قولنامه، بنچاق، قبض آب و برق و گاز به نام پدربزرگ)
۴. فرم درخواست معاضدت را پر کنید. اگر تایید شود، یک وکیل از طرف کانون وکلای دادگستری یا مرکز وکلای قوه قضاییه به صورت رایگان برایتان تعیین می‌شود.
نکته: اگر معاضدت قضایی قبول نشد، از دادگاه اعسار از پرداخت هزینه دادرسی را درخواست کنید (یعنی اجازه دهید بدون پرداخت هزینه دادگاه، پرونده را شروع کنید).
جمع‌بندی و توصیه عملی
قدم اول (فوری): از همسایه به دلیل سروصدا و درب پارکینگ در دادسرا شکایت کیفری کنید (رایگان و بدون نیاز به وکیل).
قدم دوم: از شرکت گاز استعلام بگیرید که آیا مجوز عبور لوله از ملک پدربزرگتان وجود داشته یا نه.
قدم سوم: برای پرونده لوله گاز و درب اضافه، از دادگاه معاضدت قضایی درخواست دهید و سپس دادخواست حقوقی بدهید.
قدم چهارم: اگر توانستید یک وکیل رایگان بگیرید، تمام شکایتها را متمرکز کنید. اگر نتوانستید، خود پدربزرگ میتواند بدون وکیل در شورای حل اختلاف طرح دعوا کند (نیازی به حضور وکیل نیست).
در نهایت، نترسید. قانون به صراحت از حقوق همسایگی و حریم مالکیت حمایت می‌کند، حتی اگر اسناد رسمی نباشد. فقط صبور باشید و مرحله به مرحله پیش بروید.
