با سلام
✅ پرسش:
زندانی‌ای که در ایام مرخصی به زندان مراجعه نکرده و به‌جای آن مشغول کار برای رد مال بوده، چگونه می‌تواند این مدت را موجه کند؟
---
✅ پاسخ مستند و مستدل:
🔹 ۱. مبنای قانونی الزام به بازگشت در پایان مرخصی
بر اساس ماده ۲۲ آیین‌نامه اجرایی سازمان زندان‌ها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور (مصوب ۱۳۸۴):
«زندانی موظف است در پایان مدت مرخصی، راس ساعت مقرر به زندان مراجعه نماید. عدم مراجعه در موعد مقرر، غیبت محسوب شده و موجب محرومیت از مزایای بعدی خواهد شد.»
بنابراین، اصل بر این است که عدم مراجعه در موعد مقرر، غیبت غیرموجه تلقی میشود و می‌تواند منجر به محرومیت از مرخصی‌های بعدی، تعلیق، یا آزادی مشروط گردد.
---
🔹 ۲. استثنا: امکان توجیه غیبت با دلایل مستند و اصلاحی
مطابق ماده ۲۴ آیین‌نامه مذکور:
«در مواردی که زندانی به دلایل قابل قبول و مستند، نتواند در موعد مقرر مراجعه کند، و دلایل وی مورد تایید رئیس زندان یا مقام قضایی قرار گیرد، غیبت وی موجه تلقی میشود.»
در نتیجه، اگر زندانی بتواند اثبات کند که:
- در ایام غیبت، مشغول کار مستمر برای تامین رد مال یا دیه بوده
- این اقدام با هدف جبران خسارت، اصلاح رفتار، یا کسب رضایت شاکی انجام شده
- و مدارک مستند ارائه دهد (مانند گواهی اشتغال، رسید پرداخت، استشهادیه)،
مقام قضایی یا رئیس زندان می‌تواند غیبت را موجه تلقی کند و از اعمال آثار منفی آن جلوگیری نماید.
---
🔹 ۳. استدلال حقوقی: غیبت در خدمت اجرای حکم بوده، نه در تقابل با آن
بر اساس اصول اصلاحی در حقوق کیفری و با استناد به اصل ۱۶۷ قانون اساسی:
«قاضی موظف است در موارد سکوت یا اجمال قانون، بر اساس منابع معتبر فقهی یا اصول حقوقی تصمیم مقتضی اتخاذ کند.»
اگر زندانی در ایام مرخصی:
- به‌جای فرار، در مسیر اجرای حکم مالی و جبران خسارت تلاش کرده باشد
- و این تلاش منجر به پرداخت بخشی از رد مال یا رضایت شاکی شده باشد
- و مدارک رسمی آن قابل ارائه باشد،
می‌توان استدلال کرد که غیبت وی در خدمت اجرای حکم بوده، نه در تقابل با آن، و باید به‌عنوان رفتار اصلاحی و جبرانی تلقی شود.
---
🔹 ۴. پیشنهاد عملی برای توجیه غیبت
زندانی یا وکیل او می‌تواند با تنظیم لایحه رسمی، درخواست موجه شدن ایام غیبت را مطرح کند. مدارک لازم عبارت‌اند از:
- گواهی اشتغال به کار با ذکر تاریخ و هدف (تامین رد مال)
- رسیدهای پرداخت وجه به شاکی یا صندوق دادگستری
- استشهادیه از کارفرما یا افراد مطلع
- اظهارنامه رسمی مبنی بر هدف اصلاحی غیبت
- درخواست احتساب ایام غیبت به‌عنوان ایام اصلاحی یا تعلیق مجازات
---
🔹 ۵. نتیجه نهایی
بر اساس آیین‌نامه اجرایی زندان‌ها، اصول اصلاحی حقوق کیفری، و اصل ۱۶۷ قانون اساسی، اگر زندانی بتواند اثبات کند که در ایام غیبت:
- مشغول کار برای رد مال بوده
- این اقدام مستند، مستمر و مؤثر بوده
- و با هدف جبران خسارت انجام شده،
غیبت وی می‌تواند موجه تلقی شود و از آثار منفی آن جلوگیری شود.
- موید باشید.
