با سلام و احترام،
با توجه به توضیحات شما، پاسخ سوالتان در خصوص نحوه پرداخت سهم‌الارث مادر به شرح زیر است:
مبلغی که برای سهم‌الارث مادرتان (یک‌هشتم از سه دانگ سهم پدر) پرداخت میکنید، باید به نسبت سهم‌الارث خودتان تقسیم شود. این بدان معناست که شما به عنوان پسر، باید دو برابر هر یک از خواهرانتان در پرداخت این مبلغ مشارکت کنید.
تشریح حقوقی و نحوه محاسبه
بر اساس قوانین ارث ایران، پس از فوت پدر، تقسیم ماترک (اموال به جا مانده) ایشان به صورت زیر است:
سهم همسر (مادر شما): در صورتی که متوفی فرزند داشته باشد، همسر ایشان یک‌هشتم (۱/۸) از اموال منقول و قیمت اموال غیرمنقول را به ارث می‌برد. در مورد شما، مادر از سه دانگ آپارتمان که سهم پدرتان بوده، یک‌هشتم ارث می‌برد.
سهم فرزندان: باقیمانده اموال پس از کسر سهم همسر، بین فرزندان تقسیم می‌شود. طبق ماده ۹۰۷ قانون مدنی، سهم پسر دو برابر سهم دختر است.
بنابراین، هزینه‌ای که برای پرداخت سهم مادر انجام می‌دهید، در واقع بخشی از بدهی کل ماترک پدرتان است. این بدهی باید از کل سهم‌الارث فرزندان کسر شود و چون سهم شما از این ارث دو برابر خواهرانتان است، در پرداخت بدهی‌های آن نیز به همین نسبت مسئولیت دارید.
روش محاسبه پرداخت
برای روشن شدن موضوع، مراحل زیر را در نظر بگیرید:
ارزش‌گذاری ملک: ابتدا قیمت روز شش دانگ آپارتمان را مشخص کنید.
محاسبه ارزش سهم پدر: نیمی از ارزش کل آپارتمان، ارزش سه دانگ سهم پدرتان است.
محاسبه سهم مادر: یک‌هشتم از ارزش سهم پدر را محاسبه کنید. این مبلغی است که باید به مادر پرداخت شود.
تقسیم مبلغ بین فرزندان: این مبلغ باید بین شما و دو خواهرتان به نسبت سهم‌الارث (پسر دو برابر دختر) تقسیم شود.
مجموع سهام فرزندان: شما (پسر) ۲ سهم و هر خواهر ۱ سهم دارند. پس مجموعا ۴ سهم می‌شود (۲+۱+۱).
سهم پرداختی شما (پسر): شما باید ۲/۴ (یا یک‌دوم) از کل مبلغ را بپردازید.
سهم پرداختی هر خواهر: هر یک از خواهران شما باید ۱/۴ (یک‌چهارم) از مبلغ را بپردازند.
مثال:
اگر ارزش سهم مادر شما ۸۰ میلیون تومان محاسبه شود:
شما باید ۴۰ میلیون تومان پرداخت کنید.
هر یک از خواهران شما باید ۲۰ میلیون تومان پرداخت کنند.
نکته در مورد اقرارنامه
توصیه دفترخانه مبنی بر تنظیم اقرارنامه، یک راهکار کاملا قانونی و عملی برای حل مشکل شما و صدور سند تک‌برگ است. با پرداخت وجه به مادرتان و تنظیم این اقرارنامه در دفتر اسناد رسمی، ایشان رسما تایید می‌کنند که تمام حقوق خود بابت سهم‌الارث از آن سه دانگ را دریافت کرده‌اند و دیگر ادعایی ندارند. این کار باعث می‌شود روند انتقال سند به نام شما و خواهرانتان بدون مشکل انجام شود.
توصیه می‌شود که این توافق و پرداخت وجه حتما به صورت مکتوب و رسمی در قالب همان اقرارنامه یا یک تقسیم‌نامه جداگانه ثبت شود تا از هرگونه اختلاف احتمالی در آینده جلوگیری گردد.
