با سلام. با توجه به توضیحات شما در مورد پرونده کلاهبرداری و صدور قرارهای عدم صلاحیت متعدد، در ادامه به تشریح دلایل قانونی این موضوع و راهکار پیش رو می‌پردازیم.
قرار عدم صلاحیت چیست و چرا صادر می‌شود؟
قرار عدم صلاحیت، تصمیمی است که یک مرجع قضایی (مانند دادسرا یا دادگاه) اعلام می‌کند که طبق قانون، صلاحیت رسیدگی به پرونده‌ی مطرح‌شده را ندارد. این عدم صلاحیت می‌تواند دو دلیل اصلی داشته باشد:
عدم صلاحیت ذاتی: زمانی که مرجع قضایی اصولا اجازه‌ی ورود به ماهیت آن نوع دعوا را ندارد. برای مثال، دادگاه حقوقی نمی‌تواند به یک پرونده‌ی کیفری رسیدگی کند.
عدم صلاحیت محلی (نسبی): این نوع عدم صلاحیت به حوزه جغرافیایی مربوط می‌شود. قانون برای رسیدگی به هر جرمی، یک محل مشخص را تعیین کرده است و دادگاه‌های سایر حوزه‌ها نمی‌توانند به آن رسیدگی کنند. پاس‌کاری پرونده‌ی شما بین دادسراهای تهران، اردبیل و بوکان، به دلیل اختلاف در تشخیص صلاحیت محلی است.
کدام دادسرا برای رسیدگی به جرم کلاهبرداری صالح است؟
اصل کلی در تعیین دادسرای صالح، محل وقوع جرم است. اما در جرم کلاهبرداری، به خصوص کلاهبرداری‌های اینترنتی یا بانکی که ممکن است شاکی، متهم و محل انتقال پول در شهرهای مختلفی باشند، تشخیص محل وقوع جرم پیچیده می‌شود. برای رفع این ابهام، دیوان عالی کشور آرای وحدت رویه‌ای صادر کرده است که برای همه‌ی دادگاه‌ها لازم‌الاجراست:
کلاهبرداری سنتی: دادگاهی صالح است که پول یا مال در حوزه قضایی آن به کلاهبردار تحویل داده شده یا از ید شاکی خارج شده است.
کلاهبرداری اینترنتی و بانکی: بر اساس رای وحدت رویه شماره ۷۲۹ دیوان عالی کشور، در جرائم کلاهبرداری مرتبط با رایانه، دادگاهی صالح به رسیدگی است که بانک افتتاح‌کننده‌ی حساب زیان‌دیده (شاکی) در آن حوزه قضایی قرار دارد. یعنی دادسرای شهری که شما در آن حساب بانکی خود را افتتاح کرده‌اید، صالح به رسیدگی است.
کلاهبرداری غیر رایانه‌ای با انتقال وجه: طبق رای وحدت رویه جدیدتر به شماره ۸۵۳، حتی در کلاهبرداری‌های غیر رایانه‌ای که منجر به انتقال وجه از حساب بانکی شما شده است، باز هم دادگاهی صالح است که حساب بانکی شاکی در حوزه آن قرار دارد.
با توجه به این قوانین، به احتمال زیاد یکی از دادسراها با استناد به این آراء، خود را صالح ندانسته و پرونده را به دادسرای دیگری ارجاع داده است.
چرا پرونده بین دادسراها پاس‌کاری می‌شود و تکلیف چیست؟
وقتی دادسرای دوم (مثلا اردبیل) قرار عدم صلاحیت دادسرای اول (تهران) را نمی‌پذیرد و خود نیز قرار عدم صلاحیت صادر می‌کند، اختلاف در صلاحیت به وجود می‌آید. در این شرایط، قانون تکلیف را مشخص کرده است:
پرونده برای حل اختلاف به یک مرجع عالی‌تر ارسال می‌شود.
از آنجایی که دادسراهای تهران، اردبیل و بوکان در استان‌های مختلفی قرار دارند، مرجع صالح برای حل این اختلاف، دیوان عالی کشور است.
دیوان عالی کشور پرونده را بررسی کرده و مشخص می‌کند که کدام یک از این سه دادسرا صلاحیت رسیدگی به شکایت شما را دارد.
رای دیوان عالی کشور قطعی است و دادسرایی که صالح تشخیص داده شود، مکلف است به پرونده رسیدگی کند و دیگر نمی‌تواند قرار عدم صلاحیت صادر نماید.
بنابراین، این "پاس‌کاری" یک روند قانونی برای حل اختلاف در صلاحیت است و پرونده‌ی شما بلاتکلیف نخواهد ماند.
چه کاری باید انجام دهید؟
در حال حاضر شما باید از طریق سامانه ثنا یا مراجعه به دفتر شعبه دادسرای بوکان (آخرین مرجعی که قرار عدم صلاحیت صادر کرده) پیگیری کنید تا مشخص شود پرونده برای حل اختلاف به کدام شعبه از دیوان عالی کشور ارسال شده است. پس از تعیین شعبه، میتوانید روند رسیدگی در دیوان عالی را پیگیری کنید. پس از صدور رای دیوان و تعیین دادسرای صالح، پرونده به آن دادسرا ارجاع و فرآیند تحقیقات مقدماتی آغاز خواهد شد.
