سلام
🟢 «نقشه راه» در یک نگاه
۱) اگر رای قطعی مبنی‌بر مسؤولیت مقصر دارید ولی پول نگرفته‌اید، فورا پرونده را به «اجرای احکام» ببرید و قرار توقیف اموال/حقوق/حساب بانکی او را بگیرید.
۲) اگر رای قطعی درباره مابه‌التفاوت ۱۲۰ میلیون هنوز صادر نشده است، باید دادخواست «مطالبه خسارت مازاد بر سقف بیمه + اجرت‌المثل ایام توقف» را در دادگاه حقوقی تقدیم کنید و هم‌زمان درخواست «تامین خواسته» (توقیف خودرو یا حساب) بدهید.
۳) بابت توقیف خودرو در نمایندگی (کرایه پارکینگ، افت قیمت، از دست دادن منفعت)، می‌توانید تحت عنوان «اجرت‌المثل ایام عدم استفاده» مطالبه کنید؛ مستند: مواد ۱ و ۲ قانون مسئولیت مدنی + ق.آ.د.ک ۱۳۹۲.
۴) بیمه فقط تا سقف تعهد مالی خود مسئول است؛ مقصر شخصا ضامن تمام زیان‌های فراتر از ۱۲۰ میلیون است (قانون بیمه اجباری ۱۳۹۵).
۵) برای جلوگیری از ضرر بیشتر، می‌توانید موقتا خودرو را با پرداخت بدهی نمایندگی ترخیص و قبض پرداخت را به عنوان «دلیل خسارت» ضمیمه دعوا کنید تا از مقصر پس بگیرید.
─────────────────────────────
۱. وضعیت فعلی‌تان را روشن کنید
الف) آیا «حکم قطعی» دارید یا فقط صورت‌جلسه و نظریه کارشناس؟
• اگر حکم قطعی کیفری یا حقوقی در دست دارید، دیگر نیازی به دادخواست تازه نیست؛ به «واحد اجرای احکام حقوقی یا اجرای احکام کیفری» مراجعه کنید و تقاضای صدور اجرائیه و توقیف اموال مقصر را بدهید ( قانون اجرای احکام مدنی).
• اگر هنوز حکم صادر نشده یا قطعی نشده، باید دادخواست دهید (بند ۲ زیر).
ب) چه خساراتی قابلیت مطالبه دارد؟
۱) مابه‌التفاوت قیمت تعمیر یا تعویض قطعات بالاتر از ۱۲۰ میلیون.
۲) افت قیمت خودرو (در صورتی که کارشناس رسمی برآورد کرده باشد).
۳) اجرت‌المثل ایام توقف (کرایه متعارف وسیله هم‌سطح برای مدت ۸ ماه).
۴) هزینه‌های پارکینگ/نگه‌داری در نمایندگی.
۵) خسارت تاخیر (از تاریخ مطالبه تا پرداخت).
─────────────────────────────
۲. اگر حکم قطعی ندارید ⬅️ طرح دعوای حقوقی
۱) مرجع صالح
● دادگاه عمومی حقوقی محل اقامت مقصر یا محل وقوع حادثه ( ق.آ.د.م).
۲) خواندگان
• راننده مقصر (شخص حقیقی)
• مالک وسیله (اگر با راننده متفاوت است)
• شرکت بیمه (صرفا برای سقف ۱۲۰ میلیون؛ حضورش لازم است چون «ذی‌نفع» رای است).
۳) ستون خواسته (نمونه)
۱- «مطالبه مبلغ … ریال بابت مازاد خسارت بر حدود تعهد بیمه»
۲- «مطالبه مبلغ … ریال بابت افت قیمت و اجرت‌المثل ایام توقیف»
۳- «محکومیت تضامنی خواندگان به پرداخت خسارت تاخیر، هزینه دادرسی و حق‌الوکاله».
۴- «صدور قرار تامین خواسته مطابق ق.آ.د.م».
۴) دلایل و مستندات
• کروکی و گزارش پلیس + نظریه نهایی کاردان فنی
• صورت‌جلسه کارشناسی دادگستری (مبلغ کل خسارت)
• فیش‌های نمایندگی، فاکتور قطعات، قبض پارکینگ
• اظهارنامه و پیامک‌های مطالبه
• استشهادیه درباره بیکاری/عدم استفاده (برای اجرت‌المثل)
• مواد ۱ و ۲ قانون مسئولیت مدنی – قانون بیمه اجباری – رای وحدت رویه ۷۵۷‑۱۳۹۵/۴/۱۵ (قابلیت مطالبه خسارت مازاد بر بیمه).
۵) درخواست تامین خواسته
در همان ابتدای دادخواست، لیست اموال معلوم یا مظنون مقصر را ذکر کنید:
«یک دستگاه پراید پلاک …، حساب بانکی نزد …، حقوق و مزایا نزد اداره …» ➜ دادگاه می‌تواند با پرداخت ودیعه اندک (۳ تا ۱۰٪ خواسته) دستور توقیف صادر کند.
─────────────────────────────
۳. اگر حکم قطعی دارید ⬅️ اجرای احکام
۱) با حکم قطعی و اجرائیه، به اجرای احکام حقوقی بروید.
۲) فرم «استعلام اموال محکوم‌علیه» پر کنید؛ شعبه از سازمان ثبت، بانک مرکزی، پلیس راهور، ثبت اسناد و اداره کار استعلام میکند (بند ۱۶۲‑۱۶۵ بخشنامه سازمان ثبت ۱۴۰۱).
۳) اگر اموال معلوم نیست، تقاضای «اعلام ممنوع‌الخروجی» و «جلب محکوم‌علیه متواری» کنید (مواد ۲ و ۳ دستورالعمل نحوه جلب ۱۳۹۸).
۴) مکاتبه با بیمه برای پرداخت ۱۲۰ میلیون را شعبه انجام می‌دهد؛ مازاد را از اموال شخص برداشت میکند.
۵) در صورت لزوم، با حکم قاضی اجرای احکام می‌توانید خودرو یا ملک شخص را به مزایده بگذارید.
─────────────────────────────
۴. درباره توقیف خودرو در نمایندگی
نمایندگی حق دارد تا زمان تسویه صورتحساب تعمیر، خودرو را به استناد ماده ۶۸۳ قانون مدنی «حق حبس» کند. دو راه دارید:
• وفق قانون اتحادیه تعمیرگاه‌ها مبلغ را موقتا بپردازید و قبض رسمی بگیرید؛ سپس در دعوا به‌عنوان «خسارت فرعی» مطالبه‌اش کنید.
• یا از دادگاه بخواهید مقصر را محکوم به «پرداخت فوری و ترخیص» کند (در عمل طولانی می‌شود).
پرداخت شما، علاوه بر اینکه خودرو را آزاد میکند، مانع افزایش خسارت و افت ارزش وسیله می‌شود؛ دادگاه در نهایت اصل + خسارت تاخیر را از مقصر می‌گیرد.
─────────────────────────────
۵. پرسش‌های پرتکرار
۱) «آیا می‌توانم بابت بیکاری یا فروش لوازم منزل خسارت بگیرم؟»
زیان‌های غیرمستقیم (عدم‌النفع ناشی از بیکاری، فروش لوازم) معمولا در دادگاه پذیرفته نمی‌شود؛ اما «اجرت‌المثل ایام توقیف» و «هزینه‌های ضروری» کاملا پذیرفته است.
۲) «اگر مقصر اموالی نداشت چه؟»
بعد از سه ماه بلاتکلیفی اجرا، می‌توانید درخواست «اعسار از پرداخت دفعتی» کنید تا قاضی او را به تقسیط محکوم سازد؛ در صورت استنکاف، حکم جلب صادر می‌شود ( قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی ۱۳۹۴).
۳) «آیا می‌شود از بیمه بیشتر گرفت؟»
خیر؛ بیمه صرفا تا سقف مندرج در بیمه‌نامه مسئول است. هر مبلغی بالاتر، مستقیما از مقصر گرفته می‌شود.
─────────────────────────────
۶. چک‌لیست فوری شما
☑️ پرونده موجود را بررسی کنید: حکم قطعی؟ اگر نه، سریعا دادخواست حقوقی بدهید.
☑️ تمام فاکتورها، قبض پارکینگ، استشهادیه و نظریه کارشناس رسمی را کامل کنید.
☑️ اظهارنامه دیگری بفرستید (برای خسارت تاخیر مبدا مشخص شود).
☑️ در دادخواست حتما «تامین خواسته» بخواهید.
☑️ در صورت داشتن حکم، به اجرای احکام رفته و توقیف اموال/حساب و ممنوع‌الخروجی را پیگیری کنید.
☑️ اگر استطاعت دارید بدهی نمایندگی را بپردازید و خودرو را ترخیص کنید؛ قبض رسمی را برای دادگاه نگه دارید.
─────────────────────────────
🔚 جمع‌بندی نهایی
• سقف بیمه ۱۲۰ میلیون است؛ مابقی به‌عهده شخص مقصر می‌باشد و کاملا قابل وصول است.
• راه عملی وصول پول و آزادسازی خودرو یا از مسیر «اجرای حکم قطعی» (اگر دارید) یا از مسیر «دادخواست حقوقی + تامین خواسته» است.
• علاوه بر خسارت بدنه، می‌توانید اجرت‌المثل توقیف، افت قیمت و هزینه پارکینگ را هم مطالبه کنید.
• بازی در نیاورید: هرچه زودتر اقدام به توقیف اموال کنید تا دارایی‌اش را منتقل نکند. موفق باشید.
