سلام
محاسبه خسارت تاخیر تادیه برای سفته‌ای که اجراییه آن صادر شده است، بر اساس فرمول مشخصی و با استفاده از شاخص‌های اعلامی بانک مرکزی صورت می‌گیرد. در حال حاضر، مبنای محاسبه این خسارت، شاخص سالانه است.
فرمول محاسبه خسارت تاخیر تادیه
برای محاسبه خسارت تاخیر تادیه، از فرمول زیر استفاده میشود که بر مبنای شاخص تورم اعلامی توسط بانک مرکزی است:
مبلغ خسارت = (مبلغ اصلی بدهی × شاخص تورم سال پرداخت) / شاخص تورم سال مبدا محاسبه - مبلغ اصلی بدهی
به عبارت دیگر، ابتدا ارزش پول قدیم (مبلغ اصلی سفته) در زمان جدید (زمان پرداخت) با استفاده از فرمول زیر محاسبه میشود:
ارزش پول قدیم در زمان جدید = (مبلغ بدهی × شاخص تورم زمان جدید) / شاخص تورم زمان سررسید بدهی (یا مبدا مطالبه).
سپس، با کسر مبلغ اصلی بدهی از این نتیجه، میزان خسارت تاخیر تادیه به دست می‌آید.
بانک مرکزی به صورت ماهانه و سالانه شاخص‌های تورم را اعلام می‌کند که برای این محاسبات مورد استفاده قرار می‌گیرند.
مبنای محاسبه: ماهانه یا سالانه؟
در گذشته اختلاف نظرهایی در مورد استفاده از شاخص ماهانه یا سالانه برای محاسبه خسارت تاخیر تادیه وجود داشت. برخی محاکم بر اساس ظاهر ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی از شاخص سالانه استفاده می‌کردند، در حالی که نظریه‌های مشورتی جدیدتر و بخشنامه‌هایی در برخی استان‌ها مانند تهران، استفاده از شاخص ماهانه را برای حفظ حقوق طلبکار و نزدیک‌تر بودن به واقعیت‌های اقتصادی توصیه می‌کردند.
اما، بر اساس رای وحدت رویه شماره ۸۵۰ دیوان عالی کشور مورخ ۱۶ مرداد ۱۴۰۳، محاسبه خسارت تاخیر تادیه بر اساس شاخص سالانه تورم بانک مرکزی صورت می‌گیرد. این رای وحدت رویه به اختلافات در این زمینه پایان داده و مبنای محاسبه را شاخص سالانه تعیین کرده است. بخشنامه قوه قضاییه در تاریخ ۷ مهر ۱۴۰۳ و نظریه مشورتی اداره حقوقی قوه قضاییه در تاریخ ۱۰ شهریور ۱۴۰۳ نیز بر این روش محاسبه (سالانه) تاکید دارند.
مبدا محاسبه خسارت تاخیر تادیه سفته
مبدا محاسبه خسارت تاخیر تادیه در مورد سفته به واخواست شدن یا نشدن آن بستگی دارد:
در صورت واخواست سفته: خسارت تاخیر تادیه از تاریخ واخواست (روزی که واخواست‌نامه در دفتر دادگاه ثبت میشود) محاسبه میگردد. این حکم بر اساس مواد ۳۰۴ و ۳۰۹ قانون تجارت است.
در صورت عدم واخواست سفته: خسارت تاخیر تادیه از تاریخ تقدیم دادخواست یا تاریخ ارائه اظهارنامه رسمی جهت مطالبه وجه سفته محاسبه میشود.
از آنجا که برای سفته شما اجراییه صادر شده، دادگاه قبلا به موضوع رسیدگی و مبدا محاسبه خسارت را تعیین کرده است که معمولا در دادنامه ذکر میشود. این تاریخ می‌تواند تاریخ واخواست (در صورت وجود) یا تاریخ مطالبه باشد.
شرایط کلی برای مطالبه خسارت تاخیر تادیه
برای اینکه خسارت تاخیر تادیه قابل مطالبه باشد، باید شرایطی وجود داشته باشد، از جمله:
موضوع دعوا دین و از نوع وجه نقد رایج کشور باشد.
بدهکار با وجود توانایی مالی از پرداخت خودداری کرده باشد (مگر اینکه علت خارجی مانع پرداخت بوده باشد).
طلبکار وجه را مطالبه کرده باشد (صرف انقضای مدت کافی نیست).
شاخص قیمت سالانه تغییر فاحشی داشته باشد (که توسط بانک مرکزی اعلام میشود).
برای محاسبه دقیق مبلغ خسارت، می‌توانید از نرم‌افزارها و ابزارهای آنلاین محاسبه خسارت تاخیر تادیه که بر اساس آخرین شاخص‌های اعلامی بانک مرکزی عمل می‌کنند، استفاده نمایید.
