با سلام
در ادامه به تفکیک به سوالات شما پاسخ داده میشود.
چگونگی اطلاع از وضعیت مالکیت خانه
برای اطمینان از اینکه آیا خانه هنوز به نام پدربزرگتان است یا خیر، مادر و خاله‌ی شما به عنوان ورثه قانونی میتوانند به سادگی و به صورت رسمی این موضوع را استعلام کنند. بهترین و قطعی‌ترین راه، مراجعه حضوری به اداره ثبت اسناد و املاک است.
مراحل استعلام حضوری:
مراجعه به اداره ثبت: مادر یا خاله‌ی شما باید به «اداره ثبت اسناد و املاک» منطقه‌ای که ملک در آن واقع شده است، مراجعه کنند.
ارائه مدارک: ایشان باید مدارک شناسایی خود (شناسنامه و کارت ملی) و مهم‌تر از همه، گواهی انحصار وراثت را به همراه داشته باشند. گواهی انحصار وراثت ثابت می‌کند که آن‌ها از وراث قانونی متوفی هستند و حق دارند در مورد اموال ایشان اطلاعات کسب کنند.
درخواست استعلام ثبتی: با ارائه این مدارک، میتوانند درخواست «استعلام ثبتی ملک» را ثبت کنند. نتیجه این استعلام به صورت یک برگه رسمی به ایشان تحویل داده میشود که در آن نام آخرین مالک ثبت‌شده‌ی ملک به طور دقیق قید شده است.
نکات مهم در این خصوص:
برای این کار نیازی به داشتن اصل سند ملک یا اطلاعاتی مانند شماره پلاک ثبتی نیست، هرچند داشتن آن‌ها روند کار را سریع‌تر می‌کند. همین که به عنوان ورثه قانونی با گواهی انحصار وراثت مراجعه کنید، کافی است.
روش‌های آنلاین برای استعلام سند نیز وجود دارد، اما معمولا به اطلاعاتی مانند «شناسه یکتا» که روی سندهای تک‌برگ درج شده نیاز دارند. از آنجایی که شما به سند دسترسی ندارید، روش حضوری مطمئن‌ترین راه است.
نکته در مورد وکالت‌نامه: وکالت‌نامه‌ای که پدربزرگ شما برای فروش ماشین به دایی‌تان داده‌اند، صرفا برای همان موضوع (فروش ماشین) اعتبار دارد و نمی‌توان با آن خانه را منتقل کرد، مگر اینکه در وکالت‌نامه به صراحت اجازه فروش این ملک نیز داده شده باشد. مهم‌تر از آن، هر نوع وکالت‌نامه‌ای پس از فوت شخص وکالت‌دهنده (پدربزرگ شما) خود به خود باطل و از درجه اعتبار ساقط میشود. بنابراین دایی شما نمی‌توانسته پس از فوت پدربزرگتان از آن وکالت‌نامه برای انتقال سند استفاده کند.
برخورد قانونی با رفتار دایی و ممانعت از ورود
رفتار دایی شما در ممانعت از ورود سایر ورثه به ملک پدری، از نظر قانونی پذیرفته نیست. پس از فوت پدربزرگتان و با صدور گواهی انحصار وراثت، تمام ورثه (مادربزرگ، مادر، خاله و دایی شما) در جزء به جزء اموال به جا مانده، از جمله همین خانه، به صورت مشاع شریک هستند. تصرف ملک توسط یکی از ورثه و جلوگیری از ورود سایرین، غیرقانونی است.
اقدامات قانونی قابل انجام:
شما می‌توانید از طریق مراجع قضایی برای این موضوع اقدام کنید. دو نوع دعوای حقوقی اصلی برای این شرایط وجود دارد:
دعوای ممانعت از حق: این دعوا دقیقا برای شرایطی است که شخصی مانع استفاده‌ی صاحب حق از حقش میشود. در اینجا، دایی شما مانع استفاده مادر و خاله‌تان از حق قانونی‌شان برای ورود به ملک موروثی میشود. این شکایت هم به صورت حقوقی (برای رفع ممانعت) و هم کیفری (برای مجازات فرد) قابل پیگیری است.
دعوای رفع تصرف عدوانی: اگر یکی از ورثه ملک را به طور کامل در اختیار خود بگیرد و اجازه استفاده به دیگران را ندهد، سایر ورثه میتوانند علیه او دادخواست «رفع تصرف عدوانی» تنظیم کنند.
نحوه شکایت:
مادر و خاله‌ی شما میتوانند با مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، دادخواست خود را تحت عنوان «ممانعت از حق» یا «رفع تصرف عدوانی» علیه دایی‌تان ثبت کنند.
دادگاه صالح برای رسیدگی به این شکایت، دادگاهی است که ملک در حوزه قضایی آن قرار دارد.
برای اثبات ادعای خود میتوانند به شهادت شهود یا هر مدرک دیگری که نشان‌دهنده ممانعت از ورود ایشان است، استناد کنند.
