سلام و تبریک به شما که مساله ارث را با تفاهم جلو می‌برید 🌷
اگر می‌خواهید «هم چک دستتان باشد و هم یک سند محکم برای اثبات بدهی برادرهای پدرتان» توصیه می‌کنم سه لایه زیر را ترکیب کنید؛ در این صورت اگر چک‌ها نقد نشود، بدون نیاز به دعوای اثبات طلب مستقیما سراغ وصول خواهید رفت.
───────────────────────────────
۱) لایه اول: سند رسمی «اقرار به دین و تعهد پرداخت»
───────────────────────────────
• در یک دفترخانه اسناد رسمی یک سند «اقرارنامه مالی» تنظیم کنید؛
– برادرهای تنی در صدر سند اقرار کنند «ما … جمعا مبلغ … ریال بابت سهم‌الارث آقای … (نام پدر شما) بدهکاریم.»
– تعهد کنند این مبلغ را «به‌موجب چک‌های شماره … به تاریخ‌های …» بپردازند.
– شرط «حال شدن تمام بدهی در صورت برگشت هر یک از چک‌ها» را داخل متن بگذارید.
– بند سند رسمی (لازم‌الاجرا) را فعال کنید؛ یعنی قید شود: «این سند طبق ماده ق.م و بند «و» ماده ۱ قانون اصلاح ثبت اسناد، در حکم سند لازم‌الاجراست و در صورت عدم پرداخت، دفترخانه و سردفتر می‌توانند راسا جهت صدور اجرائیه طبق مقررات ثبت اقدام نمایند.»
مزیت‌ها
✅ اثبات اصل دین و مبلغ در دادگاه لازم نیست؛ از اداره ثبت اجرائیه می‌گیرید (مثل مهریه رسمی).
✅ اگر چک‌ها پاس نشود، میتوانید هر دو مسیر «اجرای ثبت» و «کیفری چک» را موازی کنید.
✅ هزینه تنظیم اقرارنامه رسمی نسبت به دعوای بعدی ناچیز است (تعرفه ۱۴۰۳ ≈ ۱٫۵ ‑ ۲ میلیون).
───────────────────────────────
۲) لایه دوم: گرفتن چک با وصف کیفری
───────────────────────────────
شرایطی که چک، کیفری محسوب شود:
۱. برای تضمین یا مشروط نباشد؛ متن چک صرفا «در وجه آقای…» باشد.
۲. وعده‌دار بودن مانع کیفری نیست؛ فقط باید هنگام تقدیم به بانک، چک **سه ماه** بعد از تاریخ سررسید برگشت زده شود
۳. بهتر است «تاریخ صدور» و «تاریخ سررسید» یکسان باشد تا شبهه چک تضمینی نشود؛ اما اگر اصرار دارند سررسید شش ماه دیگر باشد:
– تاریخ صدور را همان روز تنظیم کنید؛
– تاریخ سررسید را شش ماه جلوتر بزنید (چک وعده‌دار قابل تعقیب کیفری است).
۴. در پشت چک هیچ عبارتی مثل «بابت حصه ارث» یا «بابت تضمین» درج نشود؛ این عبارت‌ها چک را از وصف کیفری خارج می‌کنند.
یادتان باشد برای شکایت کیفری:
• ظرف ۶ ماه از تاریخ سررسید باید چک را برگشت بزنید؛
• ظرف ۳ ماه از تاریخ گواهی عدم پرداخت باید شکوائیه ثبت کنید.
───────────────────────────────
۳) لایه سوم (اختیاری ولی مفید): وجه التزام یا وثیقه
───────────────────────────────
اگر می‌خواهید انگیزه پرداخت را بالا ببرید:
• داخل همان سند رسمی قید کنید «در صورت برگشت هریک از چک‌ها، علاوه بر مبلغ اصلی، روزانه … ریال وجه‌التزام (خسارت قراردادی) باید پرداخته شود.»
یا
• یکی از املاک / خودروهای برادرها را در رهن رسمی پدر بگذارند؛ اگر چک‌ها نقد نشود، اجرائیه روی ملک/خودرو می‌رود.
───────────────────────────────
مراحل اجرای پیشنهادی
───────────────────────────────
۱. پیش‌نویس اقرارنامه رسمی را آماده و به دفترخانه ببرید (در صورت نیاز متن برایتان می‌فرستم).
۲. برادرها را برای امضا دعوت کنید؛ اصل شناسنامه و کارت ملی لازم است.
۳. همان روز چک‌ها طبق مشخصات درج‌شده در اقرارنامه صادر شده و تحویل گردد.
۴. یک نسخه سند و چک‌ها دست شما، نسخه دیگر در بایگانی دفترخانه می‌ماند.
۵. اگر موعد سررسید پرداخت نشد:
الف) چک را برگشت می‌زنید و ظرف سه ماه شکوائیه کیفری می‌دهید؛
ب) با استناد به بند اقرارنامه، تقاضای «اجرائیه ثبت» می‌کنید؛ حساب، ملک یا خودرو توقیف می‌شود.
───────────────────────────────
سؤالات متداول
───────────────────────────────
▪️ «قرارداد عادی بنویسیم کافی نیست؟»
خیر؛ باید اول در دادگاه ثابت کنید که امضاء و اصل دین صحیح است؛ وقت و هزینه زیادی می‌برد. سند رسمی و اقرار، این مسیر را حذف می‌کند.
▪️ «می‌توانیم در اقرارنامه قید کنیم سهم‌الارث را صلح کردیم؟»
بله؛ اگر رقم نهایی معلوم است، میتوانید «صلح سهم‌الارث» کنید و در همان سند شرط پرداخت ثمن صلح با چک را بنویسید؛ این هم لازم‌الاجراست.
▪️ «آیا با وجود سند رسمی باز هم شکایت کیفری لازم است؟»
اجرائیه ثبت معمولا سریع‌تر پول را می‌دهد؛ شکایت کیفری بیشتر جنبه فشار و ایجاد سوءسابقه بانکی برای صادرکننده دارد. داشتن هر دو ابزار بهتر است.
───────────────────────────────
جمع‌بندی
───────────────────────────────
۱) در دفترخانه «اقرارنامه رسمی لازم‌الاجرا» (یا صلح‌نامه سهم‌الارث) تنظیم کنید؛
۲) چک‌ها را همان‌جا صادر و شماره‌ها را در سند درج کنید؛
۳) شرط کنید برگشت یکی از چک‌ها = حال شدن کل بدهی + وجه‌التزام روزانه؛
۴) اگر چک پاس نشد، هم زمان:
• اجرای ثبت → توقیف اموال و دریافت وجه؛
• شکایت کیفری چک → حداکثر ظرف ۹ ماه از تاریخ سررسید (۶ ماه برای برگشت + ۳ ماه برای طرح شکایت).
با این سه لایه، در هر سناریویی دستتان پر است و نیازی به اثبات دین از صفر نخواهید داشت. موفق باشید 🌸
