با سلام.
شرایط شما قابل درک است و با توجه به اینکه اجراییه صادر شده و زمان محدود است، باید سریع و دقیق عمل کنید. در ادامه نقشه راه حقوقی را برای شما توضیح می‌دهم.
۱. اقدام فوری: دادخواست اعسار (برای جلوگیری از زندان)
شما ۳۰ روز از تاریخ ابلاغ اجراییه فرصت دارید تا «دادخواست اعسار از پرداخت محکوم‌به» بدهید.
چرا این کار حیاتی است؟ اگر ظرف ۳۰ روز این دادخواست را ثبت کنید، تا زمان تعیین تکلیف دادگاه، حکم جلب برای شما صادر نمی‌شود.
نحوه اقدام: به یکی از دفاتر خدمات قضایی مراجعه کنید و با استناد به شهادت شهود و استعلام حساب‌های بانکی (که فرمودید خالی است) و نداشتن املاک، درخواست اعسار بدهید. چون درآمد حداقلی و منزل استیجاری دارید، شانس پذیرش اعسار شما بسیار بالاست و بدهی تقسیط می‌شود (مثلا مبلغ کمی پیش‌پرداخت و ماهیانه مبلغی جزئی).
۲. اقدام تهاجمی: شکایت کیفری «خیانت در امانت»
چک شما «امانت» بوده و دوست شما با نوشتن تاریخ و مبلغ، مرتکب جرم «خیانت در امانت» و «سوءاستفاده از سفید امضا» شده است.
مراحل: باید به دادسرا مراجعه و شکایتی با عنوان «خیانت در امانت و سوءاستفاده از سفید امضا» ثبت کنید.
نقش شهود: شهودی که دارید در این مرحله طلایی هستند. آنها باید شهادت دهند که چک بابت ضمانت داده شده و قرار نبوده نقد شود مگر در شرایط خاص که رخ نداده است.
دستور توقف عملیات اجرایی: اگر بازپرس پرونده کیفری دلایل شما (شهادت شهود و نظریه کارشناس) را قوی ببیند، می‌تواند دستور توقف عملیات اجرایی چک را صادر کند تا پرونده تعیین تکلیف شود.
۳. پاسخ به سوالات شما
آیا کارشناسی می‌تواند تاریخ و مبلغ را تشخیص دهد؟
بله، تا حد زیادی.
شما باید در دادسرا درخواست ارجاع چک به «کارشناس رسمی خط و امضا» بدهید. کارشناسان با بررسی جوهر و فشار قلم می‌توانند دو مورد حیاتی را تشخیص دهند:
تقدم و تاخر (چه چیزی اول نوشته شده): آنها می‌توانند بفهمند که امضای شما سال‌ها قبل از نوشته شدن مبلغ و تاریخ روی کاغذ بوده است (چون جوهر امضا خشک شده و جوهر متن روی آن آمده یا برعکس).
تفاوت جوهر: اگر خودکاری که دوستتان با آن چک را نوشته با خودکار امضای شما فرق داشته باشد، به راحتی قابل تشخیص است که متن و امضا همزمان نبوده است.
اگر ثابت شود متن ۳ سال بعد از امضا نوشته شده، ادعای «سفید امضا» بودن شما ثابت می‌شود که رکن اصلی جرم خیانت در امانت است.
دادگاه ارزش بیت‌کوین را چگونه حساب می‌کند؟ (قیمت قدیم یا جدید)
این مسئله در رویه قضایی ایران کمی پیچیده است، اما معمولا دو حالت دارد:
حالت اول (رویه غالب): چون بیت‌کوین «مثلی» (قابل جایگزین) تلقی می‌شود، شما باید «مثل» آن (یعنی همان مقدار بیت‌کوین) را پس دهید. اگر امکان پس دادن بیت‌کوین نباشد، «قیمت یوم‌الاداء» (قیمت روز پرداخت) محاسبه می‌شود. یعنی اگر شما ۰.۵ بیت‌کوین گرفتید، باید قیمت روز ۰.۵ بیت‌کوین را بدهید (که الان حدود ۲ میلیارد است).
حالت دوم (استدلال شما): از آنجا که معامله رمزارز هنوز قانون صریح ندارد، برخی قضات ممکن است معامله را باطل یا مبنا را «وجه ریالی رد و بدل شده در زمان قرض» (همان ۲۰۰ میلیون) قرار دهند، اما رویه فعلی بیشتر به سمت «قیمت روز» متمایل است تا ارزش پول حفظ شود.
نکته مهم درباره مبلغ ۳.۵ میلیارد:
دوست شما احتمالا مبلغ ۲ میلیارد (ارزش روز) را به علاوه سود یا تورم احتمالی آینده حساب کرده و ۳ میلیارد نوشته. آن ۵۰۰ میلیون اضافه در اجراییه هم شامل «خسارت تاخیر تادیه» (از تاریخ سررسید چک تا اجرا) و هزینه دادرسی و نیم‌عشر دولتی است.
جمع‌بندی و پیشنهاد استراتژی
شما در یک دو راهی هستید:
اگر ثابت کنید چک «امانت» و «سفید امضا» بوده (از طریق کارشناسی و شهود)، کل چک و اجراییه باطل می‌شود. در این صورت دوستتان باید جداگانه دادخواست دهد و ثابت کند به شما بیت‌کوین داده تا بتواند پولش را بگیرد (که پروسه‌ای طولانی است).
توصیه نهایی:
حتما ظرف ۳۰ روز دادخواست اعسار بدهید (اولویت اول).
بلافاصله شکایت کیفری خیانت در امانت کنید و درخواست کارشناسی خط بدهید.
در دادگاه بگویید: «من ۲۰۰ میلیون وام گرفتم و چک ضمانت دادم، ایشان خلاف واقع ۳ میلیارد نوشته است.» حتی اگر دادگاه بدهی بیت‌کوین را به نرخ روز (۲ میلیارد) حساب کند، باز هم ۱.۵ میلیارد به نفع شماست نسبت به مبلغ فعلی اجراییه.
