سلام و احترام 🌷
سؤالات شما از نظر حقوقی بسیار مهم هستند و در دعاوی مربوط به ارث و تقسیم ترکه بسیار پرتکرارند. در ادامه به صورت کامل پاسخ هر دو سؤال شما را با استناد به اصول حقوقی و رویه قضایی ارائه می‌دهم:
✅ سوال اول:
اگر ورثه‌ای در خانه‌ی پدری بدون اجاره‌نامه به مدت ۲۱ سال سکونت کند، ولی از فوت پدر فقط ۱۱ سال گذشته باشد، از چه تاریخی باید اجاره (کرایه) پرداخت کند؟
🔹پاسخ:
از نظر حقوقی، ارث و مالکیت ورثه بر اموال متوفی از زمان فوت وی آغاز می‌شود. بنابراین:
اگر پدر در ۱۱ سال پیش فوت کرده و خانه به صورت مشاع بین ورثه بوده و یکی از ورثه بدون اجازه‌ی سایرین در آن سکونت داشته،
از تاریخ فوت پدر (زمان ایجاد مالکیت مشاع)، استفاده‌ی اختصاصی یک ورثه از ملک مشاع، نوعی تصرف عدوانی یا استفاده‌ی بلاعوض محسوب می‌شود.
✅ در نتیجه، از زمان فوت پدر (یعنی ۱۱ سال قبل)، این ورثه موظف است اجرت‌المثل ایام تصرف را به سایر وراث بپردازد.
📌 ۲۱ سال سکونت قبل از فوت پدر، چون با رضایت یا اجازه پدر بوده، دیگر مشمول اجرت‌المثل نیست.
پس:
🔹 از تاریخ فوت پدر تا امروز (یعنی ۱۱ سال)، باید اجرت‌المثل پرداخت شود.
✅ سوال دوم:
آیا این کرایه به نرخ روز محاسبه می‌شود؟ و آیا باید کرایه وسایل داخل خانه را هم بدهد؟
🔹پاسخ:
۱. اجرت‌المثل به نرخ روز محاسبه می‌شود؟
✅ بله.
طبق قانون و رویه قضایی، اجرت‌المثل ایام تصرف (چه برای ملک، چه برای منافع دیگر)، بر اساس نرخ روز توسط کارشناس رسمی دادگستری محاسبه می‌شود.
یعنی اگر امروز دادخواست بدهید، کارشناس رسمی اجرت‌المثل ۱۱ سال گذشته را بر اساس قیمت روز هر سال یا میانگین نرخ روز محاسبه می‌کند.
۲. آیا باید کرایه وسایل داخل خانه را هم بدهد؟
🔸 اگر وسایل داخل خانه متعلق به پدر متوفی بوده و جزء ترکه محسوب می‌شوند، و آن ورثه به‌تنهایی از آنها استفاده کرده، در این صورت:
✅ بله، باید اجرت‌المثل استفاده از وسایل (مثل یخچال، فرش، مبل و...) را هم بپردازد.
البته این مورد نیاز به کارشناسی دقیق دارد و باید اثبات شود که وسایل متعلق به متوفی بوده و در اختیار ورثه خاصی قرار گرفته است.
✅ نکته مهم:
برای دریافت این اجرت‌المثل، سایر ورثه باید:
دادخواست مطالبه اجرت‌المثل ایام تصرف به دادگاه حقوقی بدهند.
در دادخواست ذکر شود که ملک مشاع بوده و یکی از ورثه بدون رضایت سایرین از آن استفاده کرده است.
تقاضای تعیین کارشناس رسمی برای ارزیابی اجرت‌المثل بدهند.
