با سلام. با توجه به شرایطی که توضیح دادید، شما به عنوان ضامن، حقوق قانونی مشخصی برای بازپس‌گیری مبالغی که به جای بدهکار اصلی پرداخت می‌کنید، دارید. در ادامه به سوالات شما به صورت دقیق پاسخ داده می‌شود.
زمان اقدام برای شکایت
شما نیازی ندارید تا پایان پرداخت تمام ۴۰۰ قسط صبر کنید. از نظر قانونی، شما حق دارید پس از پرداخت حتی اولین قسط، برای مطالبه همان مبلغ از بدهکار اصلی (متواری) اقدام قانونی کنید. به عبارت دیگر، شما میتوانید برای هر قسطی که پرداخت می‌کنید، به صورت جداگانه یا پس از پرداخت چند قسط به صورت یکجا، دادخواست مطالبه وجه ثبت کنید.
این حق بر اساس قانون مدنی ایران ایجاد می‌شود که به ضامن اجازه می‌دهد پس از پرداخت دین، به بدهکار اصلی (مضمون عنه) رجوع کرده و مبلغ پرداختی را طلب کند.
روند و مراحل شکایت
برای بازپس‌گیری وجوه پرداختی، باید دادخواست «مطالبه وجه» علیه بدهکار اصلی تنظیم و ثبت کنید. مراحل کلی این فرایند به شرح زیر است:
۱. جمع‌آوری مدارک: قبل از هر اقدامی، مدارک زیر را آماده کنید:
* گواهی پرداخت اقساط: مهم‌ترین مدرک، رسیدهای بانکی یا گواهی از بانک است که نشان می‌دهد اقساط از حساب شما کسر شده یا توسط شما پرداخت شده است.
* قرارداد ضمانت: نسخه‌ای از قراردادی که به موجب آن ضامن شده‌اید.
* مدارک هویتی: کارت ملی و شناسنامه شما.
* اطلاعات بدهکار اصلی: هرگونه اطلاعاتی از مشخصات و آدرس احتمالی فرد متواری.
۲. تنظیم و ثبت دادخواست:
* باید به یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه کنید.
* در آنجا با ارائه مدارک، دادخواست «مطالبه وجه بابت ضمانت» علیه بدهکار اصلی برای شما تنظیم و ثبت می‌شود.
* بهتر است برای تنظیم دقیق دادخواست از مشاوره یک وکیل یا کارشناس حقوقی کمک بگیرید تا احتمال موفقیت پرونده افزایش یابد.
۳. مرجع رسیدگی کننده:
* اگر مبلغی که تا زمان شکایت پرداخت کرده‌اید کمتر از ۲۰ میلیون تومان باشد، پرونده به شورای حل اختلاف ارجاع داده می‌شود.
* اگر مبلغ پرداختی شما بیش از ۲۰ میلیون تومان باشد، رسیدگی به پرونده در صلاحیت دادگاه عمومی حقوقی خواهد بود.
۴. پیگیری پرونده و صدور حکم:
* پس از ثبت دادخواست، دادگاه یا شورا پرونده را بررسی کرده و بدهکار اصلی را احضار می‌کند.
* از آنجایی که فرد متواری است، احضار از طریق آگهی در روزنامه انجام خواهد شد و دادگاه به صورت غیابی رای صادر می‌کند.
* پس از صدور رای قطعی به نفع شما، میتوانید درخواست صدور اجراییه کنید.
۵. پس از صدور حکم:
* اگر بدهکار اصلی پس از صدور حکم نیز بدهی خود را به شما پرداخت نکند، میتوانید درخواست توقیف اموال او را از دادگاه بخواهید. در صورت شناسایی اموال منقول (مانند خودرو) یا غیرمنقول (مانند ملک) به نام او، این اموال توقیف و برای پرداخت بدهی شما فروخته می‌شوند.
* همچنین در شرایطی، امکان صدور حکم جلب او نیز وجود دارد.
نکته مهم: توصیه می‌شود برای هر چند قسط یک بار (مثلا هر ۶ ماه یا هر سال) مبالغ پرداختی را جمع کرده و برای آن یک دادخواست جداگانه ثبت کنید تا هزینه‌های دادرسی شما در هر مرحله کمتر شود. همچنین نگهداری تمام رسیدهای پرداختی بسیار ضروری است.
