سلام
در دعاوی مربوط به ارث، اگر یکی از وراث از تقسیم همکاری خودداری کند، قانون مسیر مشخصی را برای احقاق حق سایرین پیش‌بینی کرده است.جزئیات هزینه‌ها و نحوه اقدام شما به شرح زیر است:
هزینه دادخواست و دادرسی
دعوای «تقسیم ترکه» در نظام قضایی ایران یک دعوای غیرمالی محسوب می‌شود. این یعنی هزینه دادرسی آن برخلاف دعاوی مالی (که درصدی از ارزش کل ملک است)، مبلغی ثابت و نسبتا اندک است.
هزینه ثبت دادخواست: هزینه دادرسی دعاوی غیرمالی در سال ۱۴۰۴ معمولا بین ۲۰۰ تا ۶۰۰ هزار تومان متغیر است.
هزینه کارشناسی: این بخش پرهزینه‌ترین قسمت کار است. دادگاه برای ارزیابی اموال و بررسی قابلیت تقسیم، پرونده را به کارشناس ارجاع می‌دهد که دستمزد آن بسته به حجم اموال میتواند از چند میلیون تومان شروع شود.
راهکار در صورت عدم توانایی مالی (ادعای اعسار)
اگر توان پرداخت همین مبالغ اولیه را ندارید، قانونگذار راه خروجی را پیش‌بینی کرده است:
درخواست اعسار: شما میتوانید همزمان با دادخواست تقسیم ترکه، «دادخواست اعسار از پرداخت هزینه دادرسی» را نیز مطرح کنید. در صورت اثبات عدم تمکن مالی (مثلا با معرفی دو شاهد)، دادگاه شما را از پرداخت موقت هزینه‌های اولیه معاف می‌کند.
پرداخت از محل ترکه: بله، هزینه‌هایی که برای دادرسی، کارشناسی و مزایده پرداخت می‌کنید، جزء هزینه‌های ضروری برای تقسیم مال مشاع است. پس از فروش اموال از طریق مزایده، این هزینه‌ها از مبلغ کل فروش کسر شده و به کسی که آن‌ها را پرداخت کرده (یا به صندوق دولت اگر اعسار پذیرفته شده باشد) مسترد می‌شود.
مراحل قانونی برای رسیدن به حق
برای کوتاه کردن مسیر و جلوگیری از سوءاستفاده برادر بزرگ‌تر، این مراحل را دنبال کنید:
اخذ گواهی انحصار وراثت: اولین قدم ضروری است که ثابت می‌کند شما و سایرین ورثه قانونی هستید.
دادخواست تحریر و تقسیم ترکه: در دادخواست خود بخواهید که لیست اموال مشخص (تحریر) و سپس بین وراث تقسیم شود.
درخواست فروش (مزایده): اگر اموال (مانند خانه یا زمین) قابل تقسیم نباشند، دادگاه حکم به فروش آن‌ها از طریق مزایده صادر می‌کند. مبلغ حاصل از فروش، پس از کسر هزینه‌های قانونی، به نسبت سهم‌الارث بین ۵ دختر و ۴ پسر (طبق قانون ارث: پسر دو برابر دختر) تقسیم خواهد شد.
