سلام
مبلغ چاپ‌شده (اسمی) روی سفته، صرفا برای تعیین میزان مالیات و تمبر است و هیچ محدودیتی برای میزان تعهد صادرکننده ایجاد نمی‌کند. بنابراین اگر روی سفته‌ای ۱۰۰ میلیون تومان قید شود ولی صادرکننده واقعا ۳۰۰ میلیون تومان بدهکار باشد، این مازاد از نظر حقوق ماهوی قابل مطالبه است؛ اما سؤال اصلی این است که از کدام مسیر و با کدام مزایا می‌توان آن را وصول کرد
در مسئله شما، سفته مبلغ معین (۱۰۰ میلیون تومان) دارد، نه مبلغ باز. این تفاوت بسیار مهم است:
در سفته سفیدامضا، تسلیم آن به دارنده به‌منزله تفویض وکالت برای تکمیل مبلغ طلب است و دادگاه‌ها این را پذیرفته‌اند. اما در سفته با مبلغ مشخص، نمی‌توان مبلغ مندرج را تغییر داد، زیرا قطعا خلاف تراضی اولیه طرفین تلقی میشود.
اگر کسی بر روی سفته ۱۰۰ میلیون تومانی، رقم ۳۰۰ میلیون تومان بنویسد، دو نتیجه مهم به بار می‌آید:
تا ۱۰۰ میلیون تومان: سفته همچنان به‌عنوان سند تجاری با تمام مزایا (درخواست تامین، واخواست، اجرا از طریق ثبت) قابل وصول است.
مازاد ۲۰۰ میلیون تومان: از وصف سند تجاری خارج میشود و تبدیل به سند عادی میشود؛ یعنی مزایای اجرایی سند تجاری از جمله درخواست تامین خواسته بدون تودیع خسارت احتمالی، امکان اقدام علیه ظهرنویس و ضامن به صورت تضامنی، از بین می‌رود.
راه صحیح مطالبه ۳۰۰ میلیون تومان
بهترین راهکار عملی این است که دو خواسته را توامان در یک دادخواست مطرح کنید:
مطالبه ۱۰۰ میلیون تومان به استناد وجه سفته (سند تجاری)
مطالبه ۲۰۰ میلیون تومان مازاد به استناد قرارداد کتبی موجود که محاسبه طلب نهایی را ثابت می‌کند (سند عادی)
چون قرارداد کتبی دارید که بدهی ۳۰۰ میلیون را اثبات می‌کند، این قرارداد دلیل مستقلی برای مطالبه مازاد است و نیازی به تغییر مبلغ روی سفته نیست.
اعتبار سفته بدون تاریخ
سفته‌ای که تاریخ ندارد ولی امضا دارد، از جهت شکلی دچار نقص است. طبق ماده ۳۰۸ قانون تجارت، تاریخ از ارکان اجباری سفته است و نبود آن، سفته را از ردیف اسناد تجاری خارج می‌کند. با این حال، رویه قضایی پذیرفته که:
دارنده میتواند تاریخ دلخواه را روی سفته بدون تاریخ درج کند و سپس اقدام به مطالبه نماید.
سفته بدون تاریخ به‌صورت سند عادی معتبر باقی می‌ماند و از طریق دادخواست حقوقی قابل وصول است، حتی اگر مزایای سند تجاری را از دست داده باشد.
امضا رکن اساسی سفته است و اثر انگشت بدون امضا کافی نیست؛ اما اگر سفته هم امضا و هم اثر انگشت داشته باشد، اعتبار بیشتری دارد.
توصیه میشود دادخواست با دو ستون خواسته (وجه سفته + مطالبه وجه بر اساس قرارداد) تنظیم شود و از مزایای هر دو مسیر بهره گرفته شود.
