سلام و عرض ادب
همیشه امکان برگشت زدن چک وجود دارد و محدود به زمان خاصی نیست و هرزمان که برگشت زده شود، امکان مطالبه اصل وجه چک از شخص صادرکننده و ضامن صادرکننده وجود دارد ولی برای طرح دعوا و مطالبه وجه چک از ظهرنویسان و ضامنین ظهرنویسان (سایر ایادی چک غیر از صادرکننده اصلی و ضامن وی)، اگر چک در همان مکان صدور خود باید پرداخت شود، دارنده چک باید ظرف ۱۵ روز و اگر از یک نقطه به نقطه دیگر صادر شده باشد، ظرف مهلت ۴۵ روز از تاریخ سررسید، با مراجعه به بانک، وجه آن را مطالبه نماید؛ در غیر این صورت، نمی تواند وجه چک را از ظهرنویسان و ضامنین آنها مطالبه کند و فقط میتواند از شخص صادرکننده اصلی و اولیه چک و نیز از ضامن صادرکننده اولیه، وجه چک را مطالبه کند.
برای شکایت کیفری درخصوص چک نیز یک مهلت ۶ ماهه وجود دارد به این معنی که اگر دارنده چک، تا شش ماه از تاریخ سررسید چک، برای وصول آن به بانک مراجعه نکرده و سپس ظرف شش ماه از تاریخ صدور گواهی عدم پرداخت، شکایت کیفری خود را مطرح نکند؛ دیگر حق شکایت نداشته و برای مطالبه وجه این چک برگشتی، فقط می تواند به شیوه حقوقی اقدام نماید . بر این اساس برای برخورداری از حق شکایت کیفری؛ مهلت برگشت زدن چک از طریق بانک، شش ماه از تاریخ سررسید چک می باشد و ظرف مهلت ۶ ماه پس از دریافت گواهی عدم پرداخت نیز، میبایست شکواییه خود را به دادگاه تقدیم نمایید وگرنه حق شکایت کیفری خود را از دست میدهید و صرفا حق اقدام حقوقی علیه صادرکننده برایتان باقی میماند.
برای تعلق خسارت تاخیر تادیه چک از تاریخ سررسید آن نیز لازم است چک وصف تجاری خود را حفظ کند یعنی اگر چک از تجار و در راستای معاملات تجاری اخذ شده است، ظرف مدت ۵ سال در مورد آن اقدام گردد وگرنه پس از ۵ سال، وصف تجاری نداشته و صرفا یک طلب مدنی است لذا اگرچه میتوان اصل وجه چک را عینا مطالبه کرده و اخذ نمود ولی خسارت تاخیر تادیه (دیرکرد پرداخت وجه آن) از تاریخ مطالبه قانونی آن محاسبه میشود و نه از تاریخ سررسید آن.