سلام
علی رغم این تصور که هر کس جرمی را مرتکب بشود، در سابقه کیفری وی درج میشود، باید گفت سوء پیشینه، موضوعی نیست که در تمام جرایم به وجود بیاید. بلکه، سوء سابقه کیفری و آثار آن، صرفا در تحت شرایط و در مدت زمان مشخص شده در قانون، ایجاد میگردد. آن هم صرفا در صورتی که محکومیت از نوع حکم قطعی باشد. لذا، حضور در دادگاه و حتی صدور حکم غیر قطعی، سبب ایجاد سوء پیشینه نخواهد شد. این مطلب، یعنی سوء پیشینه کیفری را میتوان تحت عنوان مجازات های تبعی در نظر گرفت که در ضمن ماده ۲۵ قانون مجازات اسلامی مشخص شده و به موجب آن، پس از ارتکاب جرایم عمدی خاصی، در مدت زمان معینی بعد از اجرای حکم قطعی، محکوم علیه، از برخی حقوق اجتماعی، نظیر شرکت در انتخابات و استخدام دولتی، محروم میگردد. بر اساس این ماده، محکومیت کیفری موثر یا مجازات های تبعی، در شرایطی ایجاد میشود که محکومیت متهم، جزء موارد زیر باشد :
محکومیت به مجازات های سالب حیات و حبس ابد: یعنی اگر شخص، مرتکب جرمی شده باشد که دادگاه وی را به حبس ابد و یا مجازات سلب کننده حق حیات (اعدام و قصاص) محکوم کرده باشد، به مدت هفت سال از تاریخ توقف اجرای حکم، سوء سابقه کیفری برای وی ایجاد میشود.
محکومیت به قطع عضو و یا قصاص عضو در صورتی که دیه جنایت وارد شده، بیش از نصف دیه مجنی علیه باشد: بدین معنا که اگر شخصی در پی ارتکاب جرمی، به قطع عضو و یا قصاص عضو محکوم شده باشد، سوء سابقه کیفری وی، در طول سه سال پس از اجرای حکم، برای او لحاظ خواهد شد؛ البته، در صورتی که دیه تعیین شده، بیش تر از نصف دیه کامل باشد.
محکومیت به نفی بلد و یا حبس تا درجه چهارم: اگر شخصی به موجب حکم قطعی دادگاه، به نفی بلد ( تبعید ) محکوم شده باشد و همچنین، در صورتی که شخص، محکوم به حبس تا درجه چهار (حبس بیشتر از پنج تا ده سال) شده باشد نیز به مدت سه سال سوء سابقه پیدا میکند.
محکومیت به شلاق حدی: صرفا در صورتی که متهم، محکوم به شلاق حدی ( و نه شلاق تعزیری ) شده باشد، به مدت دو سال سوء پیشینه کیفری، برای وی لحاظ میشود.
محکومیت به قصاص عضو در صورتی که دیه جنایت، نصف دیه کامل و یا کمتر از نصف دیه باشد: در وضعیتی که متهم، به قصاص عضو محکوم شده و مبلغ دیه، نصف دیه کامل انسان یا کمتر بوده، به مدت دو سال محکومیت کیفری موثر یا سوء سابقه ایجاد میشود.
محکومیت به حبس درجه پنجم: در جرایمی که مرتکب آن، به حبس درجه پنجم محکوم شود، نیز سبب ایجاد شدن دو سال سوء پیشینه کیفری برای مرتکب خواهد شد. لازم به ذکر است که حبس درجه پنج، به حبسی گفته میشود که مدت آن، بیش از دو سال تا پنج سال باشد.
ذکر این نکته ضروری است که در غیر از موارد ذکر شده، محکومیت کیفری در پیشینه کیفری فرد محکوم درج خواهد شد. منتها در گواهی هایی که از مراجع مربوطه اخذ میشود، این سوء پیشینه قید نخواهد شد و فقط، در صورت وجود محکومیت های ذکر شده است که سوء پیشینه متهم، قید خواهد شد.
