سلام. وضعیت شما (به عنوان شخص اول) از نظر قانونی مشکل‌ساز اما قابل دفاع است.
تکلیف شما به عنوان صادرکننده چک امانی:
۱. مسئولیت پرداخت دارید چون چک به نام شما صادر شده و امضای شما پای آن است. قانون تجارت، دارنده چک (شخص سوم) را ناآگاه از روابط داخلی شما و شخص دوم می‌داند. بنابراین اجرائیه به نام شما صادر شده و باید پرداخت کنید.
۲. اما میتوانید پس از پرداخت، به شخص دوم رجوع کنید (چون شخص دوم چک را در قرض ربوی به شخص سوم داده و شما امانت را نقض نکرده‌اید). این رجوع از طریق دادخواست مطالبه وجه پرداختی به ناحق صورت می‌گیرد.
راهکار فوری برای جلوگیری از زندان و توقیف اموال:
الف. اثبات نزولی بودن معامله (ربوی):
به دادگاه اجرای احکام ثابت کنید که شخص سوم چک را در قبال دریافت نزول (ربا) گرفته و شخص دوم نیز در این ربا مشارکت داشته. این عمل جرم است (ماده ۵۹۵ قانون مجازات اسلامی – ربا). اگر ثابت شود، شخص سوم حق مطالبه ندارد (زیرا معامله ربوی باطل است). برای این کار از شخص دوم و سوم اقرار کتبی بگیرید یا شاهد بیاورید.
ب. درخواست تعلیق اجرائیه به دلیل جرم بودن اصل معامله:
از دادگاه اجرای احکام درخواست توقف اجرا کنید تا زمانی که تکلیف جرم نزول مشخص شود. اگر دادگاه تشخیص دهد که چک بابت ربا صادر شده، قرار بازداشت موقت صادر نمی‌شود.
پ. اقدام کیفری علیه شخص دوم و سوم:
از شخص دوم و سوم به اتهام رباخواری (با ارائه مدارک) در دادسرا شکایت کنید. این شکایت میتواند مبنای توقف اجرای حکم چک شود.
اگر محکوم به پرداخت شده‌اید و اجرائیه صادر شده:
· تا ۳۰ روز فرصت دارید اعتراض به اجرائیه کنید (ماده ۱۴ قانون صدور چک).
· اگر اعتراض نکنید یا رد شود، طبق ماده ۲ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی، دادگاه میتواند شما را جلب کند (حبس) یا اموالتان را توقیف کند.
· برای جلوگیری از زندان، دادخواست اعسار دهید یا ثابت کنید که چک بابت نزول بوده و شما خودتان طلبکار هستید.
نتیجه نهایی:
· شما در حال حاضر مسئول پرداخت هستید ولی میتوانید پس از پرداخت، از شخص دوم (با اثبات خیانت در امانت یا اکل مال به باطل) شکایت کنید.
· بهترین راه: پرداخت نکنید، بلکه به دادگاه ثابت کنید که چک بابت معامله ربوی صادر شده – در این صورت حکم پرداخت ابطال می‌شود. برای این کار حتما یک وکیل کیفری (متخصص جرایم اقتصادی) بگیرید.
